Qarjaýbai Sartqoja: Bizge qytailardy zertteitin «mystan» institýttar qurý kerek

Qarjaýbai Sartqoja: Bizge qytailardy zertteitin «mystan» institýttar qurý kerek

Elordadaǵy L.N. Gýmilev atyndaǵy Eýraziia ulttyq ýniversitetiniń filologiia fakýlteti Qytai filologiiasy kafedrasy qurylǵandyǵynyń bes jyldyǵyna orai «Qazaqstandaǵy qytaitaný ǵylymy: tarihy, búgini men bolashaǵy» atty dástúrli II Halyqaralyq ǵylymi-tájiribelik konferentsiia ótti, dep habarlaidy Baq.kz tilshisi.

Ǵylymi-tájiribelik konferentsiianyń basty maqsaty ǵalymdar, ustazdar magistranttar, stýdentter arasynda Qazaqstandaǵy qytaitaný ǵylymy boiynsha ǵylymi-zertteý jumysyn júieleý jáne tereńdetý.

Ǵylymi-tájiribelik konferentsiiany qytai filologiiasy kafedrasy uiymdastyryp, ótkizip otyr. Sharaǵa Qytai Halyq Respýblikasy men Qazaqstan Respýblikasynyń belgili ǵalymdary men qoǵam qairatkerleri, filolgtar men tarihshylar, jýrnalister qatysty.

Osy ǵylymi-tájiribelik konferentsiia aiasynda biraz sheteldik ǵalymdar Qazaqstandaǵy qytaitaný ǵylymyna qatysty óz oilary men ǵylymi zertteýlerin usynyp, tyń ideialardy ortaǵa qoidy. Sonymen qatar konferentsiia barysynda Qazaqstandaǵy qytaitaný ǵylymyn ózge de ózekti máseleleri sóz boldy.

Shara barysynda filologiia ǵylymynyń doktory, professor, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qairatkeri, belgili qytaitanýshy-ǵalym Dúken Másimhanulynyń «Dúken Másimhanuly. TAŃDAMALY» atty úsh tomdyq ǵylymi-zertteýleriniń tusaýy kesildi.

Qazaqstan Respýblikasy Mádeniet jáne sport ministrliginiń «Ádebiettiń áleýmettik mańyzdy túrlerin basyp shyǵarý» baǵdarlamasy boiynsha Qazaqstannyń eńbek sińirgen qairatkeri, aqyn, belgili aýdarmashy, qytaitanýshy-ǵalym, filologiia ǵylymdarynyń doktory, professor D. Másimhanulynyń tańdamaly zertteýleriniń III tomdyǵy “Foliant” baspasynan jaryq kórgen bolatyn. Eńbekti L.N. Gýmilev atyndaǵy Eýraziia ulttyq ýniversitetiniń ǵylymi keńesi baspaǵa usynǵan.

Seiit Qasqabasov, Ádebiettanýshy, folklorist. Filologoiia ǵylymdarynyń doktory, professor, QR UǴA akademigi:

– Táýelsizdik alǵanǵa deiin qytai taqyryby biz úshin jumbaqtaý bolyp keldi. Keńes Odaǵy kezindegi basylymdardan qytai jaily azdaǵan derekter alyp keldi. Onyń ózi mardymsyz edi. Al qazir zaman basqasha. Qytaidan kelgen qandas baýyrlardyń ishinen qytai tili men mádenietiniń, tarihynyń naǵyz mamandary kóptep shyqty. Qanshama tyń dúnieler jaryqqa shyqty. Bizge endi qytaitaný institýtyn qurý kerek. Neshe ǵasyrlar boiy tatý kórshimiz qytailardyń tarihyn, dástúrin, mádenietin, jalpy, qytai ultynyń jan-dúniesin anyq túsinýimiz kerek. Osy turǵydan kelgende Dúken Másimhanulynyń bul tańdamaly úsh tomdyǵy airyqsha rol atqaryp tur.

Shara barysynda sóz alǵan Túrki dáýiri bitik jazýynyń bilgiri, tarih ǵylymdarynyń doktory, professor Qarjaýbai Sartqojauly:

«Qytaitaný ǵylymy bizde endi damyp kele jatyr. Bul qýanarlyq jaǵdai. Qudai qosqan kórshimizben áli de tatý ómir súrý úshin olardy jaqsy bilýimiz kerek. Elimizdiń shyǵysynda jatqan qytaiǵa qarasty Shinjiiań óńirine qytai biligi jylyna neshe júz milliardtap qarjy quiyp, jeri keń, jan sany az sol aimaqqa ishkeriden qytailardy milliondap kirgizip, shekaralyq óńirlerin gúldendirip jatyr. Sol tógilgen qarjynyń bir sheti bizge de yqpal etpei qoimaidy. El Táýelsizdiginiń baiandy bolýy úshin bizge qytailarǵa qarata jańasha saiasat ustanýǵa týra keledi. Ol úshin qytaidyń tilin, janyn, psihologiiasyn, tarihy men mádenietin tereń zerttep, naqty jumystar jasaityn qytaitaný baǵytyndaǵy «mystan» institýttar qurý kerek», dedi.