قارجاۋباي سارتقوجا: بٸزگە قىتايلاردى زەرتتەيتٸن «مىستان» ينستيتۋتتار قۇرۋ كەرەك

قارجاۋباي سارتقوجا: بٸزگە قىتايلاردى زەرتتەيتٸن «مىستان» ينستيتۋتتار قۇرۋ كەرەك

ەلورداداعى ل.ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازييا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ فيلولوگييا فاكۋلتەتٸ قىتاي فيلولوگيياسى كافەدراسى قۇرىلعاندىعىنىڭ بەس جىلدىعىنا وراي «قازاقستانداعى قىتايتانۋ عىلىمى: تاريحى, بٷگٸنٸ مەن بولاشاعى» اتتى دەستٷرلٸ II حالىقارالىق عىلىمي-تەجٸريبەلٸك كونفەرەنتسييا ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى Baq.kz تٸلشٸسٸ.

عىلىمي-تەجٸريبەلٸك كونفەرەنتسييانىڭ باستى ماقساتى عالىمدار, ۇستازدار ماگيسترانتتار, ستۋدەنتتەر اراسىندا قازاقستانداعى قىتايتانۋ عىلىمى بويىنشا عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىسىن جٷيەلەۋ جەنە تەرەڭدەتۋ.

عىلىمي-تەجٸريبەلٸك كونفەرەنتسييانى قىتاي فيلولوگيياسى كافەدراسى ۇيىمداستىرىپ, ٶتكٸزٸپ وتىر. شاراعا قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بەلگٸلٸ عالىمدارى مەن قوعام قايراتكەرلەرٸ, فيلولگتار مەن تاريحشىلار, جۋرناليستەر قاتىستى.

وسى عىلىمي-تەجٸريبەلٸك كونفەرەنتسييا اياسىندا بٸراز شەتەلدٸك عالىمدار قازاقستانداعى قىتايتانۋ عىلىمىنا قاتىستى ٶز ويلارى مەن عىلىمي زەرتتەۋلەرٸن ۇسىنىپ, تىڭ يدەيالاردى ورتاعا قويدى. سونىمەن قاتار كونفەرەنتسييا بارىسىندا قازاقستانداعى قىتايتانۋ عىلىمىن ٶزگە دە ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸ سٶز بولدى.

شارا بارىسىندا فيلولوگييا عىلىمىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سٸڭٸرگەن قايراتكەرٸ, بەلگٸلٸ قىتايتانۋشى-عالىم دٷكەن مەسٸمحانۇلىنىڭ «دٷكەن مەسٸمحانۇلى. تاڭدامالى» اتتى ٷش تومدىق عىلىمي-زەرتتەۋلەرٸنٸڭ تۇساۋى كەسٸلدٸ.

قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترلٸگٸنٸڭ «ەدەبيەتتٸڭ ەلەۋمەتتٸك ماڭىزدى تٷرلەرٸن باسىپ شىعارۋ» باعدارلاماسى بويىنشا قازاقستاننىڭ ەڭبەك سٸڭٸرگەن قايراتكەرٸ, اقىن, بەلگٸلٸ اۋدارماشى, قىتايتانۋشى-عالىم, فيلولوگييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور د. مەسٸمحانۇلىنىڭ تاڭدامالى زەرتتەۋلەرٸنٸڭ III تومدىعى “فوليانت” باسپاسىنان جارىق كٶرگەن بولاتىن. ەڭبەكتٸ ل.ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازييا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ عىلىمي كەڭەسٸ باسپاعا ۇسىنعان.

سەيٸت قاسقاباسوۆ, ەدەبيەتتانۋشى, فولكلوريست. فيلولوگوييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, قر ۇعا اكادەميگٸ:

– تەۋەلسٸزدٸك العانعا دەيٸن قىتاي تاقىرىبى بٸز ٷشٸن جۇمباقتاۋ بولىپ كەلدٸ. كەڭەس وداعى كەزٸندەگٸ باسىلىمداردان قىتاي جايلى ازداعان دەرەكتەر الىپ كەلدٸ. ونىڭ ٶزٸ ماردىمسىز ەدٸ. ال قازٸر زامان باسقاشا. قىتايدان كەلگەن قانداس باۋىرلاردىڭ ٸشٸنەن قىتاي تٸلٸ مەن مەدەنيەتٸنٸڭ, تاريحىنىڭ ناعىز ماماندارى كٶپتەپ شىقتى. قانشاما تىڭ دٷنيەلەر جارىققا شىقتى. بٸزگە ەندٸ قىتايتانۋ ينستيتۋتىن قۇرۋ كەرەك. نەشە عاسىرلار بويى تاتۋ كٶرشٸمٸز قىتايلاردىڭ تاريحىن, دەستٷرٸن, مەدەنيەتٸن, جالپى, قىتاي ۇلتىنىڭ جان-دٷنيەسٸن انىق تٷسٸنۋٸمٸز كەرەك. وسى تۇرعىدان كەلگەندە دٷكەن مەسٸمحانۇلىنىڭ بۇل تاڭدامالى ٷش تومدىعى ايرىقشا رول اتقارىپ تۇر.

شارا بارىسىندا سٶز العان تٷركٸ دەۋٸرٸ بٸتٸك جازۋىنىڭ بٸلگٸرٸ, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور قارجاۋباي سارتقوجاۇلى:

«قىتايتانۋ عىلىمى بٸزدە ەندٸ دامىپ كەلە جاتىر. بۇل قۋانارلىق جاعداي. قۇداي قوسقان كٶرشٸمٸزبەن ەلٸ دە تاتۋ ٶمٸر سٷرۋ ٷشٸن ولاردى جاقسى بٸلۋٸمٸز كەرەك. ەلٸمٸزدٸڭ شىعىسىندا جاتقان قىتايعا قاراستى شينجيياڭ ٶڭٸرٸنە قىتاي بيلٸگٸ جىلىنا نەشە جٷز ميللياردتاپ قارجى قۇيىپ, جەرٸ كەڭ, جان سانى از سول ايماققا ٸشكەرٸدەن قىتايلاردى ميلليونداپ كٸرگٸزٸپ, شەكارالىق ٶڭٸرلەرٸن گٷلدەندٸرٸپ جاتىر. سول تٶگٸلگەن قارجىنىڭ بٸر شەتٸ بٸزگە دە ىقپال ەتپەي قويمايدى. ەل تەۋەلسٸزدٸگٸنٸڭ باياندى بولۋى ٷشٸن بٸزگە قىتايلارعا قاراتا جاڭاشا ساياسات ۇستانۋعا تۋرا كەلەدٸ. ول ٷشٸن قىتايدىڭ تٸلٸن, جانىن, پسيحولوگيياسىن, تاريحى مەن مەدەنيەتٸن تەرەڭ زەرتتەپ, ناقتى جۇمىستار جاسايتىن قىتايتانۋ باعىتىنداعى «مىستان» ينستيتۋتتار قۇرۋ كەرەك», دەدٸ.