«Ainala almai at ólsin, aiyra almai jat ólsin» deidi abyz babamyz Buqar jyraý. Elimizdiń osy kúndegi tolaǵai tabystary men jarqyn jetistikterin kóńilimiz marqaiyp sóz etkende eń aldymen «tatýlyq» deituǵyn qazaqtyń qasieti eriksiz oiǵa oralady. Álbette, asqaraly asýlardy baǵyndyryp, táýelsizdigimizdi tuǵyrly da baiandy etý áste ońai bolǵan joq. Keń-baitaq elimizdiń aǵa urpaǵy, onyń ishinde qutty qonys, Qydyr qonǵan juldyzy biik Jýalynyń ardagerleri de egemendiktiń qadirine jetip, elimizdiń Tuńǵysh Prezidenti, Elbasy Nursultan Ábishulynyń ólsheýsiz eńbegin joǵary baǵalap, elde júrgizilip otyrǵan salmaqty da saliqaly saiasatyn únemi qoldap keledi.
Tamyrsyz aǵash bolmaityny siiaqty taǵdyrsyz halyq bolmaidy. Qazaq halqy – talai qiyndyqtardy jeńgen, bolashaǵyna baiyppen, úmitpen, senimmen qaraǵan taǵdyrly halyq. Tarihtyń tereńine kóz tastasaq, halqymyzdyń qiyn-qystaý joldardan ótkenin kóremiz. Árige barmai-aq, Uly Otan soǵysyn alaiyq. Sol sum soǵysta qanshama adam qyrylyp ketti. Onyń ishinde sol kezde ortaq Otanymyz sanalǵan Keńester Odaǵyn qorǵaý jolyndaǵy qandy shaiqastarda jýalylyq azamattar da Jeńisti jaqyndatýǵa zor úlesterin qosty. Dańqty jerlesimiz, kóziniń tirisinde-aq Alashtyń aibozyna ainalyp ketken batyr aǵamyz Baýyrjan Momyshulynyń sózimen aitsaq, bul Jeńis bizge arzanǵa túsken joq. Bir ǵana Jýalydan attanǵan kisilerdiń ishinde 2636 jerlesimiz maidan dalasynda kóz jumsa, 1342 jerlesimizge týǵan jerdiń dám-tuzy buiyryp, elge Jeńispen oraldy.
Dana halqymyz: «Ótken kúnnen alys joq, keler kúnnen jaqyn joq» deidi. Uly Jeńisti jaqyndatqan ardagerlerdiń qatary da meilinshe sirep qaldy. Búginde Jýaly aýdanynda Uly Otan soǵysyna qatysqan nebári 7 ardager ǵana qaldy. Al eńbek maidanynda ter tógip, Jeńisti bilek kúshimen jaqyndatqan 502 tyl eńbekkeri ortamyzda júr.
Bizdiń aqsaqaldar qaýymy ótken ǵasyrdyń, ótken qoǵamdyq formatsiianyń ońdy jaqtaryn da, aýyrtpalyqtaryn da bastan keshti. Keńes Odaǵy ydyrap, eldegi óndiris oryndary jappai jabylyp, jumyssyzdyq jailaǵan qiyn tusta da aǵa býyn ustamdylyq pen kóregendik tanytty. Jańa ǵasyr men jańa qoǵamnyń asýlaryn baǵyndyryp, táýelsizdiktiń eń áýelgi qaz-qaz basqan qadamdaryn nyǵaitýǵa úles qosty. Áli de sol baǵyttan ainymai, el damýy men urpaq bolashaǵy syndy igi de izgi ister jolynda aianbai eńbek etip keledi. Aýdanda 52 myńdai halyq bar desek, onyń ishinde ardagerlerdiń, aqsaqaldardyń alar úlesi de aitarlyqtai. Soǵys jáne eńbek ardagerleriniń, zeinetkerlerdiń kúndelikti tynys-tirshiligin jan-jaqty qadaǵalap, qoǵamdyq is-sharalarǵa tartý arqyly olardyń ómirlik bai tájiribelerin durys paidalanýdy aýdandyq ardagerler keńesi men keńestiń bastaýysh uiymdary myqtap qolǵa alǵan. Aýdan boiynsha barlyq eldi mekende 73 bastaýysh uiym jumys isteidi.
Olar aýyldyq okrýgtiń ákimderimen, basqa da memlekettik mekemelermen tyǵyz bailanys ornatqan. Barlyq bastaýysh uiymdardyń janynan jastarmen jumys júrgizý jónindegi komissiialar qurylǵan. Bul komissiialar jergilikti ákimdik, qoǵamdyq birlestikter jáne quqyq qorǵaý organdarynyń kómegine súiene otyryp, memlekettik jastar saiasaty aiasynda tiisti is-sharalardy júrgizip keledi. Ardagerler turaqty túrde jastarmen, mektep oqýshylarymen kezdesip, kórgen-túigenderin, ómirlik bai tájiribelerimen bólisip, aqyl-keńes berýden jalyqqan emes. Sonyń nátijesi bolar, aýdanymyzda úlkendi syilaityn, otanshyl, ór rýhty jastar býyny ósip keledi. Iá, elimizdiń bolashaǵy jastardyń qolynda. Osy turǵyda bul igi jumystardy ári qarai shirata túsetin bolamyz.
Elimizdiń aldynda álemdegi damyǵan 30 memlekettiń qataryna kirý mindeti tur. Oǵan tolyq múmkindik te bar. Osyndai mol múmkindigimiz, basty bailyǵymyz – densaýlyqqa kóbirek kóńil bólinse, onyń ishinde qarttarǵa laiyqty qamqorlyq kórsetilse degen de tilek bar qariialardyń kóńil túkpirinde. Aǵa býyn ókilderi uzaq jasap, memlekettiń, óz urpaǵynyń qamqorlyǵyna bólenip, aqylyn aityp júrse qýanysh emes pe?
Qazaq – qashanda sabyrly halyq. Dáýirler ótedi, býyn almasady. Jańa urpaq, jas býyn jańasha oilaityn da bolar. Sol jańashyldyq, jasampazdyq, erjúrektilik aǵa býyn ókilderinen juǵysty bolǵanyn aitýǵa tiispiz. Sondyqtan Táýelsizdiktiń qadirine jetip, aǵa urpaqtyń jankeshti eńbekteri men eren erlikterin bir sátke de umytpaý qajet. Qarttaryn qadirlegen eldiń keleshegi kemel, bolashaǵy jarqyn bolatynyn esten shyǵarmaiyq, aǵaiyn.
Jaras MURATAI,
Jýaly aýdandyq ardagerler keńesiniń tóraǵasy,
Jambyl oblysynyń qurmetti azamaty
.jpeg)