QR Prezidentiniń keńesshisi Erlan Qarin biliktiń koronavirýs taralýyna qarsy kúres strategiiasynyń negizgi úsh ereksheligin atady. "Ult aqparat" oqyrman nazaryna mátinniń tolyq nusqasyn usynady.
***
Qazaqstanda engizilgen tótenshe jaǵdaidyń ekinshi aptasy biliktiń koronavirýs taralýyna qarsy kúres strategiiasy, jalpy tiimdi bolǵanyn kórsetedi. Onyń ereksheligi keleside:
Birinshisi. Jaǵdaidyń aldyn alýǵa áreket etý. Keibir sarapshylar memleket qabyldaǵan sharalardyń esebin naýryzdyń ortasynan bastap qate júrgizip keledi. Ol kezde mektepter men joǵarǵy oqý oryndarynda sabaq toqtatylatyny jáne elde tótenshe jaǵdai engiziletini jariialanǵan bolatyn. Shyn máninde, alǵashqy túbegeili sharalar odan da erte, qańtarda, iaǵni, Dúniejúzilik densaýlyq saqtaý uiymy COVID-19 jaǵdaiyn pandemiia dep jariialamai turǵanǵa deiin biraz ýaqyt buryn qabyldandy.
Qańtardyń 26-sy Prezident Qasym-Jomart Toqaev Úkimetke koronavirýstyń Qazaqstan aýmaǵyna taralýyna jol bermeý jóninde naqty uiymdastyrý sharalaryn qabyldaýdy tapsyrdy. Sol kúni Úkimettiń vedomstvoaralyq komissiiasy qurylyp, kelesidei sharalar qabyldandy: Epidemiologiialyq ahýal nasharlaǵan jaǵdaida halyqqa qajetti kómek kórsetetin meditsinalyq uiymdardyń daiyndyǵyn qamtamasyz etýdi;
Memlekettik shekaradan ótkizý beketterinde, onyń ishinde áýe, avtokólik jáne temir jol kóligi nysandarynda sanitarlyq-epidemiologiialyq baqylaýdy kúsheitýdi;
Shet elderden kelgen barlyq adamdarǵa turǵylyqty mekenjaiy boiynsha meditsinalyq baqylaý ornatýdy;
QHR Ýhan qalasyndaǵy Qazaqstan stýdentteri men QR basqa da azamattaryn shuǵyl evakýatsiialaýdy qamtamasyz etý tapsyrylǵan bolatyn.
Sonymen birge, eki qalanyń – Nur-Sultan men Almatynyń infektsiialyq aýrýhanalarynda qosymsha reanimatsiialyq bokstar quryldy.
Dál osy kezde, qańtardyń 27-si men 30-y kúnderi Ulybritianiiada, Germaniia men Italiiada alǵash ret koronavirýsty juqtyrǵandar anyqtaldy.
Ekinshisi. Kezeń-kezeńmen áreket etýge sheshim qabyldandy. Joǵaryda atap ótkendei, alǵashqy sharalar qańtardyń 26-sy qabyldandy. Qańtardyń 31-i sanitarlyq-epidemiologiialyq baqylaýdy kúsheitýdiń ekinshi kezeńi bastaldy:
Barlyq shekaralardaǵy sanitarlyq-karantindik pýnktterge qosymsha 150 sanepidemiologiialyq qyzmet mamany jiberildi;
Jańa infektsiianyń zerthanalyq diagnostikasy retteldi;
Klinikalyq emdeý hattamasy jáne epidemiiaǵa qarsy is-sharalar algoritmderi bekitildi.
Aqpannyń alǵashqy kúnderi bizdiń azamattarymyz Qytaidyń Ýhan qalasynan evakýatsiialandy. Qytaimen turaqty áýe reisteri, sonymen birge temir jol men avtomobil jolaýshy tasymaly toqtatyldy.
Aqpannyń 20-synan bastap bilik infektsiianyń ákelinýi men taralýynyń aldyn alý boiynsha kúsheitý sharalarynyń úshinshi kezeńin iske asyrýǵa kóshti. Koronavirýstyq infektsiianyń taralý qaýpiniń deńgeiine bailanysty elderdi úsh sanatqa saralaý boiynsha ádisteme ázirlenip, engizildi. Qaýip deńgeiine bailanysty, koronavirýstyq infektsiia taralǵan elderden kelgen adamdarǵa tiisti meditsinalyq monitoring ornatyldy. Sonymen qatar, osy elderdegi jaǵdailarǵa bailanysty áýe reisteri qysqarylyp, odan keiin múlde toqtatyldy.
Naýryzdyń 1-i sanitarlyq-epidemiologiialyq baqylaýdy kúsheitýdiń tórtinshi satysy engizildi. «Karantindyq» elderdiń tizimi keńeitildi: ol jaqtan kelgen adamdarǵa monitoringtik jáne karantindyq sharalar qabyldandy.
Naýryzdyń 2-si Úkimettiń otyrysynda Qazaqstan territoriiasynda koronavirýstyń taralýyna jol bermeýge baǵyttalǵan qosymsha sharalar qarastyryldy. QR-da koronavirýstyq infektsiia anyqtalyp, taralǵan kezdegi is-qimyldyń jańa Algoritmi ázirlendi («B jospary»).
Aqpannyń sońynda jáne naýryzdyń basynda Ázerbaijan, Belarýs pen Armeniiada alǵash ret koronavirýsty juqtyrǵandar anyqtaldy.
Úshinshisi. Biliktiń strategiiasy shuǵyl áreket etýge jáne tabandylyqqa negizdeldi. Sol kezde Qazaqstannyń territoriiasynda COVID-19-dy juqtyrý oqiǵasy tirkelmegenine qaramastan, bilik óte tabandy áreket etti.
Ońtústik-Shyǵys Aziiadaǵy, Taiaý Shyǵys pen Eýropadaǵy birqatar elderdegi epidemiologiialyq jaǵdaidyń kenetten nasharlaýy eskerilgen bolatyn. Naýryzdyń 2-si QR Prezidenti eldegi birqatar qoǵamdyq is-sharalarǵa tyiym saldy.
Naýryzdyń 11-i Dúniejúzilik densaýlyq saqtaý uiymy koronavirýs pandemiiasy dep jariialady.
Naýryzdyń 12-si Qazaqstan Prezidenti birqatar memlekettik organ basshylarymen keńes ótkizip, Úkimetke jańa virýstyń elimizge taralýyna jol bermeý sharalaryn qatańdatý jóninde naqty tapsyrma berdi. Atap aitqanda, jappai mádeni jáne sporttyq sharalar, konferentsiialar men kórmeler ótkizýge ýaqytsha tyiym salynady. Halyq kóp shoǵyrlanatyn jerlerde, saýda ortalyqtary men bazarlarda, qoǵamdyq tamaqtaný oryndarynda, vokzaldar men áýejailarda sanitarlyq rejim kúsheitildi. Mektepterde sabaq toqtatylyp, joǵary oqý oryndary qashyqtan oqytý ádisine kóshiriledi. Halyqaralyq áýe tasymalyna qatysty da qosymsha shekteý sharalary qabyldanady.
Naýryzdyń 13-i elde alǵash ret koronavirýsty juqtyrǵandar anyqtaldy. Sol kúni Qasym-Jomart Toqaev Úkimettiń jáne birqatar memlekettik organnyń basshylary qatysýymen shuǵyl áreket etý Shtabynyń otyrysyn ótkizip, karantindik tártipti kúsheitýge baǵyttalǵan jańa is-sharalardy jariialady.
Naýryzdyń 15-i Prezident respýblikada tótenshe jaǵdaidy engizý týraly Jarlyqqa qol qoidy. Kelesi kúni Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan halqyna televiziialyq úndeý joldady.
Tótenshe jaǵdai tártibi naýryzdyń 13-i AQSh-ta engizildi, Ispaniia men Serbiiada – naýryzdyń 15-i, Frantsiiada – 24-i. Naýryzdyń 25-inde Úndistanda úsh aptaǵa sozylatyn jalpyulttyq karantin engizildi. Naýryzdyń 24-i Halyqaralyq Olimpiada komiteti Tokiodaǵy jazǵy Olimpiada oiyndary 2021 jylǵa aýystyrylatynyn málimdedi.
Osylaisha, qazaqstandyq bilik qajetti sharalardy tym erte de, kesh te emes engizdi. Qabyldanǵan sheshimder jáne olardy júzege asyrý kezeń-kezeńmen júrdi – álemdegi jáne eldegi jaǵdaiǵa sáikes. Osynyń arqasynda koronavirýstyń Qazaqstanǵa enip, onyń el ishinde aýqymdy taralýy barynsha tejeldi. Biraq kúres jalǵasýda. Álemdegi qazirgi jaǵdai pandemiianyń uzaqqa sozylýy múmkin ekenin kórsetýde. Endi kóp nárse tek qana memlekettiń tez ári tabandy áreketterine ǵana emes, sonymen birge qoǵamnyń da jaýapkershiligine bailanysty.
Qytai epidemiianyń aýyr kezeńin memleket joǵarǵy uiymdastyrý róliniń arqasynda eńsere aldy. Virýstyń Japoniia men Singapýrdaǵy aýqymdy taralýyn ol elderdegi azamattardyń sanaly áreketteri tejeýde. Qazaqstan bolsa, koronavirýspen kúreste osy qajetti eki sharttyń birligin kórsete alady.
