قر پرەزيدەنتٸنٸڭ كەڭەسشٸسٸ ەرلان قارين بيلٸكتٸڭ كوروناۆيرۋس تارالۋىنا قارسى كٷرەس ستراتەگيياسىنىڭ نەگٸزگٸ ٷش ەرەكشەلٸگٸن اتادى. "ۇلت اقپارات" وقىرمان نازارىنا مەتٸننٸڭ تولىق نۇسقاسىن ۇسىنادى.
***
قازاقستاندا ەنگٸزٸلگەن تٶتەنشە جاعدايدىڭ ەكٸنشٸ اپتاسى بيلٸكتٸڭ كوروناۆيرۋس تارالۋىنا قارسى كٷرەس ستراتەگيياسى, جالپى تيٸمدٸ بولعانىن كٶرسەتەدٸ. ونىڭ ەرەكشەلٸگٸ كەلەسٸدە:
بٸرٸنشٸسٸ. جاعدايدىڭ الدىن الۋعا ەرەكەت ەتۋ. كەيبٸر ساراپشىلار مەملەكەت قابىلداعان شارالاردىڭ ەسەبٸن ناۋرىزدىڭ ورتاسىنان باستاپ قاتە جٷرگٸزٸپ كەلەدٸ. ول كەزدە مەكتەپتەر مەن جوعارعى وقۋ ورىندارىندا ساباق توقتاتىلاتىنى جەنە ەلدە تٶتەنشە جاعداي ەنگٸزٸلەتٸنٸ جارييالانعان بولاتىن. شىن مەنٸندە, العاشقى تٷبەگەيلٸ شارالار ودان دا ەرتە, قاڭتاردا, ياعني, دٷنيەجٷزiلiك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى COVID-19 جاعدايىن پاندەمييا دەپ جارييالاماي تۇرعانعا دەيٸن بٸراز ۋاقىت بۇرىن قابىلداندى.
قاڭتاردىڭ 26-سى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ٷكٸمەتكە كوروناۆيرۋستىڭ قازاقستان اۋماعىنا تارالۋىنا جول بەرمەۋ جٶنٸندە ناقتى ۇيىمداستىرۋ شارالارىن قابىلداۋدى تاپسىردى. سول كٷنٸ ٷكٸمەتتٸڭ ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيياسى قۇرىلىپ, كەلەسٸدەي شارالار قابىلداندى: ەپيدەميولوگييالىق احۋال ناشارلاعان جاعدايدا حالىققا قاجەتتٸ كٶمەك كٶرسەتەتٸن مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ دايىندىعىن قامتاماسىز ەتۋدٸ;
مەملەكەتتٸك شەكارادان ٶتكٸزۋ بەكەتتەرٸندە, ونىڭ ٸشٸندە ەۋە, اۆتوكٶلٸك جەنە تەمٸر جول كٶلٸگٸ نىساندارىندا سانيتارلىق-ەپيدەميولوگييالىق باقىلاۋدى كٷشەيتۋدٸ;
شەت ەلدەردەن كەلگەن بارلىق ادامدارعا تۇرعىلىقتى مەكەنجايى بويىنشا مەديتسينالىق باقىلاۋ ورناتۋدى;
قحر ۋحان قالاسىنداعى قازاقستان ستۋدەنتتەرٸ مەن قر باسقا دا ازاماتتارىن شۇعىل ەۆاكۋاتسييالاۋدى قامتاماسىز ەتۋ تاپسىرىلعان بولاتىن.
سونىمەن بٸرگە, ەكٸ قالانىڭ – نۇر-سۇلتان مەن الماتىنىڭ ينفەكتسييالىق اۋرۋحانالارىندا قوسىمشا رەانيماتسييالىق بوكستار قۇرىلدى.
دەل وسى كەزدە, قاڭتاردىڭ 27-سٸ مەن 30-ى كٷندەرٸ ۇلىبريتيانييادا, گەرمانييا مەن يتالييادا العاش رەت كوروناۆيرۋستى جۇقتىرعاندار انىقتالدى.
ەكٸنشٸسٸ. كەزەڭ-كەزەڭمەن ەرەكەت ەتۋگە شەشٸم قابىلداندى. جوعارىدا اتاپ ٶتكەندەي, العاشقى شارالار قاڭتاردىڭ 26-سى قابىلداندى. قاڭتاردىڭ 31-ٸ سانيتارلىق-ەپيدەميولوگييالىق باقىلاۋدى كٷشەيتۋدٸڭ ەكٸنشٸ كەزەڭٸ باستالدى:
بارلىق شەكارالارداعى سانيتارلىق-كارانتيندٸك پۋنكتتەرگە قوسىمشا 150 سانەپيدەميولوگييالىق قىزمەت مامانى جٸبەرٸلدٸ;
جاڭا ينفەكتسييانىڭ زەرتحانالىق دياگنوستيكاسى رەتتەلدٸ;
كلينيكالىق ەمدەۋ حاتتاماسى جەنە ەپيدەميياعا قارسى ٸس-شارالار الگوريتمدەرٸ بەكٸتٸلدٸ.
اقپاننىڭ العاشقى كٷندەرٸ بٸزدٸڭ ازاماتتارىمىز قىتايدىڭ ۋحان قالاسىنان ەۆاكۋاتسييالاندى. قىتايمەن تۇراقتى ەۋە رەيستەرٸ, سونىمەن بٸرگە تەمٸر جول مەن اۆتوموبيل جولاۋشى تاسىمالى توقتاتىلدى.
اقپاننىڭ 20-سىنان باستاپ بيلٸك ينفەكتسييانىڭ ەكەلٸنۋٸ مەن تارالۋىنىڭ الدىن الۋ بويىنشا كٷشەيتۋ شارالارىنىڭ ٷشٸنشٸ كەزەڭٸن ٸسكە اسىرۋعا كٶشتٸ. كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسييانىڭ تارالۋ قاۋپٸنٸڭ دەڭگەيٸنە بايلانىستى ەلدەردٸ ٷش ساناتقا سارالاۋ بويىنشا ەدٸستەمە ەزٸرلەنٸپ, ەنگٸزٸلدٸ. قاۋٸپ دەڭگەيٸنە بايلانىستى, كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسييا تارالعان ەلدەردەن كەلگەن ادامدارعا تيٸستٸ مەديتسينالىق مونيتورينگ ورناتىلدى. سونىمەن قاتار, وسى ەلدەردەگٸ جاعدايلارعا بايلانىستى ەۋە رەيستەرٸ قىسقارىلىپ, ودان كەيٸن مٷلدە توقتاتىلدى.
ناۋرىزدىڭ 1-ٸ سانيتارلىق-ەپيدەميولوگييالىق باقىلاۋدى كٷشەيتۋدٸڭ تٶرتٸنشٸ ساتىسى ەنگٸزٸلدٸ. «كارانتيندىق» ەلدەردٸڭ تٸزٸمٸ كەڭەيتٸلدٸ: ول جاقتان كەلگەن ادامدارعا مونيتورينگتٸك جەنە كارانتيندىق شارالار قابىلداندى.
ناۋرىزدىڭ 2-سٸ ٷكٸمەتتٸڭ وتىرىسىندا قازاقستان تەرريتوريياسىندا كوروناۆيرۋستىڭ تارالۋىنا جول بەرمەۋگە باعىتتالعان قوسىمشا شارالار قاراستىرىلدى. قر-دا كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسييا انىقتالىپ, تارالعان كەزدەگٸ ٸس-قيمىلدىڭ جاڭا الگوريتمٸ ەزٸرلەندٸ («ب جوسپارى»).
اقپاننىڭ سوڭىندا جەنە ناۋرىزدىڭ باسىندا ەزەربايجان, بەلارۋس پەن ارمەنييادا العاش رەت كوروناۆيرۋستى جۇقتىرعاندار انىقتالدى.
ٷشٸنشٸسٸ. بيلٸكتٸڭ ستراتەگيياسى شۇعىل ەرەكەت ەتۋگە جەنە تاباندىلىققا نەگٸزدەلدٸ. سول كەزدە قازاقستاننىڭ تەرريتوريياسىندا COVID-19-دى جۇقتىرۋ وقيعاسى تٸركەلمەگەنٸنە قاراماستان, بيلٸك ٶتە تاباندى ەرەكەت ەتتٸ.
وڭتٷستٸك-شىعىس ازيياداعى, تاياۋ شىعىس پەن ەۋروپاداعى بٸرقاتار ەلدەردەگٸ ەپيدەميولوگييالىق جاعدايدىڭ كەنەتتەن ناشارلاۋى ەسكەرٸلگەن بولاتىن. ناۋرىزدىڭ 2-سٸ قر پرەزيدەنتٸ ەلدەگٸ بٸرقاتار قوعامدىق ٸس-شارالارعا تىيىم سالدى.
ناۋرىزدىڭ 11-ٸ دٷنيەجٷزٸلٸك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى كوروناۆيرۋس پاندەميياسى دەپ جارييالادى.
ناۋرىزدىڭ 12-سٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ بٸرقاتار مەملەكەتتٸك ورگان باسشىلارىمەن كەڭەس ٶتكٸزٸپ, ٷكٸمەتكە جاڭا ۆيرۋستىڭ ەلٸمٸزگە تارالۋىنا جول بەرمەۋ شارالارىن قاتاڭداتۋ جٶنٸندە ناقتى تاپسىرما بەردٸ. اتاپ ايتقاندا, جاپپاي مەدەني جەنە سپورتتىق شارالار, كونفەرەنتسييالار مەن كٶرمەلەر ٶتكٸزۋگە ۋاقىتشا تىيىم سالىنادى. حالىق كٶپ شوعىرلاناتىن جەرلەردە, ساۋدا ورتالىقتارى مەن بازارلاردا, قوعامدىق تاماقتانۋ ورىندارىندا, ۆوكزالدار مەن ەۋەجايلاردا سانيتارلىق رەجيم كٷشەيتٸلدٸ. مەكتەپتەردە ساباق توقتاتىلىپ, جوعارى وقۋ ورىندارى قاشىقتان وقىتۋ ەدٸسٸنە كٶشٸرٸلەدٸ. حالىقارالىق ەۋە تاسىمالىنا قاتىستى دا قوسىمشا شەكتەۋ شارالارى قابىلدانادى.
ناۋرىزدىڭ 13-ٸ ەلدە العاش رەت كوروناۆيرۋستى جۇقتىرعاندار انىقتالدى. سول كٷنٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ ٷكٸمەتتٸڭ جەنە بٸرقاتار مەملەكەتتٸك ورگاننىڭ باسشىلارى قاتىسۋىمەن شۇعىل ەرەكەت ەتۋ شتابىنىڭ وتىرىسىن ٶتكٸزٸپ, كارانتيندٸك تەرتٸپتٸ كٷشەيتۋگە باعىتتالعان جاڭا ٸس-شارالاردى جارييالادى.
ناۋرىزدىڭ 15-ٸ پرەزيدەنت رەسپۋبليكادا تٶتەنشە جاعدايدى ەنگٸزۋ تۋرالى جارلىققا قول قويدى. كەلەسٸ كٷنٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان حالقىنا تەلەۆيزييالىق ٷندەۋ جولدادى.
تٶتەنشە جاعداي تەرتٸبٸ ناۋرىزدىڭ 13-ٸ اقش-تا ەنگٸزٸلدٸ, يسپانييا مەن سەربييادا – ناۋرىزدىڭ 15-ٸ, فرانتسييادا – 24-ٸ. ناۋرىزدىڭ 25-ٸندە ٷندٸستاندا ٷش اپتاعا سوزىلاتىن جالپىۇلتتىق كارانتين ەنگٸزٸلدٸ. ناۋرىزدىڭ 24-ٸ حالىقارالىق وليمپيادا كوميتەتٸ توكيوداعى جازعى وليمپيادا ويىندارى 2021 جىلعا اۋىستىرىلاتىنىن مەلٸمدەدٸ.
وسىلايشا, قازاقستاندىق بيلٸك قاجەتتٸ شارالاردى تىم ەرتە دە, كەش تە ەمەس ەنگٸزدٸ. قابىلدانعان شەشٸمدەر جەنە ولاردى جٷزەگە اسىرۋ كەزەڭ-كەزەڭمەن جٷردٸ – ەلەمدەگٸ جەنە ەلدەگٸ جاعدايعا سەيكەس. وسىنىڭ ارقاسىندا كوروناۆيرۋستىڭ قازاقستانعا ەنٸپ, ونىڭ ەل ٸشٸندە اۋقىمدى تارالۋى بارىنشا تەجەلدٸ. بٸراق كٷرەس جالعاسۋدا. ەلەمدەگٸ قازٸرگٸ جاعداي پاندەمييانىڭ ۇزاققا سوزىلۋى مٷمكٸن ەكەنٸن كٶرسەتۋدە. ەندٸ كٶپ نەرسە تەك قانا مەملەكەتتٸڭ تەز ەرٸ تاباندى ەرەكەتتەرٸنە عانا ەمەس, سونىمەن بٸرگە قوعامنىڭ دا جاۋاپكەرشٸلٸگٸنە بايلانىستى.
قىتاي ەپيدەمييانىڭ اۋىر كەزەڭٸن مەملەكەت جوعارعى ۇيىمداستىرۋ رٶلٸنٸڭ ارقاسىندا ەڭسەرە الدى. ۆيرۋستىڭ جاپونييا مەن سينگاپۋرداعى اۋقىمدى تارالۋىن ول ەلدەردەگٸ ازاماتتاردىڭ سانالى ەرەكەتتەرٸ تەجەۋدە. قازاقستان بولسا, كوروناۆيرۋسپەن كٷرەستە وسى قاجەتتٸ ەكٸ شارتتىڭ بٸرلٸگٸن كٶرسەتە الادى.
