QR Ulttyq bankiniń tóraǵasy Erbolat Dosaev Premer-Ministr Asqar Maminniń tóraǵalyǵymen ótken QR Úkimetiniń otyrysynda 2020 jyldyń 8 aiynyń qorytyndysy boiynsha bank júiesin damytýdyń negizgi nátijeleri týraly baiandady, dep habarlaidy primeminister.kz saity.
Dosaev atap ótkendei, álemdik qarjy naryqtarynyń biylǵy tamyzdaǵy ósýi qyrkúiektiń basynda tehnologiialyq sektor kompaniialarynyń aktsiialaryn jappai satý men AQSh-tyń eńbek naryǵyn qalpyna keltirýdiń baiaýlaýyna bailanysty tómendeýge aýysty.
«Biylǵy tamyzda damyǵan elderdiń MSCI World jáne damýshy elderdiń MSCI EM qor indeksteri COVID-19-ǵa qarsy vaktsinanyń jedel ázirlenýin, Federaldyq rezervtik júieniń (FRJ) ikemdi saiasatty qoldaý boiynsha belgilerin jáne jahandyq ekonomikanyń birtindep qalpyna kelýin kútý aiasynda naýryzdaǵy quldyraýdan keiin ornyna keldi. Alaida, qyrkúiektiń basynda tehnologiialyq sektor aktsiialary naryǵynyń jarysy jappai satýǵa aýysty, ol búkil qor naryǵynyń spektory boiynsha aktsiialardy da satýǵa ákeldi», — dedi Ulttyq bank tóraǵasy.
Jalpy alǵanda, kúzde investorlar koronavirýs pandemiiasynyń saldaryna, sondai-aq biylǵy qarashada bolatyn AQSh prezidentin sailaýǵa bailanysty turaqsyzdyqtyń ósýine daiyndalýda.
Biylǵy tamyzda stavkalar men valiýta qorjynyna qatysty dollar indeksiniń tómendeýi aiasynda qorǵanys aktivterine, birinshi kezekte baǵasy tarihta alǵash ret bir troia ýntsiiasy úshin $2000 dollarǵa jetken altynǵa suranys artty.
Ótken aida munai baǵasy bir barrel úshin $45,3 deiin 4,6%-ǵa ósti. Alaida, osy jylǵy qyrkúiektiń basynda ol naryqtaǵy munaidyń shamadan tys kóp bolýyna bailanysty pozitsiiasyn joǵaltýda. Búgingi kúnniń táńerteńgi ýaqytyna brent surypty munai baǵasy $40 tómen túsip, $39,8 qurady.
«Munaiǵa suranys birtindep artýda, buǵan álemdegi ónerkásip sektorynyń qalpyna kelýiniń jalǵasýy dálel bola alady. Máselen, Global Manufacturing PMI indeksi biylǵy shildede 50,3 tarmaqtan 51,8 tarmaqqa deiin, Qytai ónerkásibindegi iskerlik belsendilik indeksi (PMI) – 52,8 tarmaqtan 53,1 tarmaqqa deiin ósti», — dedi Dosaev.
Shekteý sharalaryn engizýge bailanysty osy jylǵy shildedegi tómendeýden keiin Qazaqstanda iskerlik belsendilik indeksi biylǵy tamyzda 44,7 tarmaqtan 45,4 tarmaqqa deiin azdap ósti.
Qyzmet kórsetý jáne ónerkásip salasyndaǵy indekstiń jaqsarýy qurylystaǵy tómendeýge jalǵasty.
Qazaqstanda tutynýshylyq suranystyń baiaýlaýy jáne álemdik naryqtarda azyq-túlik taýarlary baǵasynyń kútiletin tómendeýi dezinfliatsiialyq áser beredi.
Biylǵy tamyzda jyldyq infliatsiia azyq-túlik zattarynyń tómendeýi esebinen 7,1%-dan 7%-ǵa deiin tómendedi.
Sońǵy 2 jylda alǵash ret azyq-túlik taýarlarynyń tobynda 0,2% ailyq defliatsiia oryn aldy. Jemis-kókónis ónimderine baǵanyń maýsymdyq tómendeýimen qatar et ónimderi, nan-toqash ónimderi men jarmalar, jumyrtqa baǵasynyń ósý qarqynynyń aitarlyqtai baiaýlaýy baiqaldy. Azyq-túlik taýarlary baǵasynyń jyldyq ósýi 2020 jylǵy shildedegi 11,3%-pen salystyrǵanda 10,9%-ǵa deiin baiaýlady.
Azyq-túlikke jatpaityn taýar baǵasynyń jyldyq ósýi janar-jaǵar mai (JJM) baǵasynyń (benzin men dizel otyny tamyzda 0,1%) tómendei berýi kezinde 5,5% boldy, al aqyly qyzmetter jyldyq kórsetýde kommýnaldyq qyzmetter men kólik qyzmeti tarifteriniń ósýi aiasynda shildedegi 3,2%-dan osy jylǵy tamyzdaǵy 3,4%-ǵa deiin jyldamdady.
Infliatsiialyq protsesterdiń serpinin baqylaýdy saqtaý jáne jyldyq infliatsiianyń orta merzimdi kezeńde birqalypty baiaýlaýyn qamtamasyz etý maqsatynda biylǵy 8 qyrkúiekten bastap bazalyq stavka +/-1,5 protsenttik tarmaq protsenttik dálizimen 9% deńgeiinde saqtaldy.
Tamyzda qymbattaǵan munai, sondai-aq respýblikalyq biýdjetke kepildi transfert bólý sheńberinde Ulttyq qordyń aktivterin konvertatsiialaý jáne kvazimemlekettik sektor kompaniialarynyń eksporttyq valiýtalyq túsimniń bir bóligin mindetti satýy boiynsha uzartylǵan sharalar ulttyq valiýtaǵa qoldaý kórsetti.
Bul rette damýshy elderdiń valiýtalary damyǵan eldermen salystyrǵanda álsireýdi jalǵastyrýda. Bir aida Indoneziia rýpiiasy 1%-ǵa, Resei rýbli 1,6%-ǵa, Braziliia realy 2,3%-ǵa, túrik lirasy 6%-ǵa álsiredi.
Jalpy, damýshy elderdiń valiýta indeksi tamyz aiynda nebári 0,2%-ǵa ósti, al damyǵan elderdiń valiýta indeksi 2,9%-dy qosty.
Qazaqstan teńgesi damýshy elderdiń valiýtalary arasynda bir aida bir AQSh dollary úshin 418 teńgeden 420,11 teńgege deiin 0,5%-ǵa teń eń az álsireý kórsetti.
Investorlardyń táýekeldi aktivterge qyzyǵýshylyǵynyń azaiýyna bailanysty damýshy elder valiýtalarynyń odan ári álsireýi, munaiǵa suranystyń qalpyna kelýi jónindegi senimniń álsireýine bailanysty munai baǵasynyń tómendeýi aiasynda teńgeniń baǵamy biylǵy qyrkúiektiń basynan beri osy jylǵy 8 qyrkúiektegi bir AQSh dollary úshin 423,54 teńgege deiin 0,8%-ǵa álsiredi.
«AQSh pen Qytai arasyndaǵy saýda daýynyń shielenisýinen, koronavirýstyń ekinshi ret qaitalaný yqtimaldyǵynan damýshy naryqtardyń valiýtalary úshin táýekelder saqtalady.
Sonymen qatar Reseige qatysty sanktsiialar ritorikasynyń kúsheiýi biýdjet qaǵidalary sheńberinde shetel valiýtasyn satýdy tómendetý saiasatymen birge rýbldiń álsireý táýekelin arttyrady, bul ulttyq valiýta baǵamyna da teris áser etedi», — dedi Ulttyq bank tóraǵasy.
Bir aida ótimdilik profitsiti 3,7 trln teńgege deiin 11,3%-ǵa tómendegen kezde aqsha naryǵyndaǵy jaǵdai turaqty bolyp qalýda. TONIA aqsha naryǵynyń targetteletin stavkasy osy jylǵy tamyzda 9,2% deńgeiinde bolyp, protsenttik dáliz sheńberinde qalyptasýda.
Tamyzda memlekettik baǵaly qaǵazdar naryǵyn damytý sheńberinde jergilikti jáne halyqaralyq (Clearstream) baǵaly qaǵazdar depozitariii arasyndaǵy Delivery versus Payment (tólemge qarsy jetkizý) túrine deiingi halyqaralyq esep aiyrysý jelisi jetildirildi.
«Bul Qazaqstannyń memlekettik baǵaly qaǵazdaryna (MBQ) “kirý” kezinde jahandyq investorlardyń táýekelderin tómendetýge múmkindik beretin ishki qarjy naryǵy úshin jańa deńgeige kóshýdi bildiredi. Kapital aǵyny úshin básekelestik jaǵdaiynda bul jergilikti qor naryǵyna uqsas naryqtarmen salystyrǵanda artyqshylyq beredi», — dedi Dosaev.
Jalpy halyqaralyq rezervter 2020 jylǵy tamyzdyń sońynda aldyn ala derekter boiynsha 0,5%-ǵa ulǵaiyp, $94,1 mlrd qurady.
Ulttyq banktiń altyn-valiýta aktivteri $35,4 mlrd qurap, tamyzda ózgergen joq. Ekinshi deńgeidegi bankterdiń (EDB) valiýtalyq shottaryna qarajattyń túsýi aitarlyqtai dárejede memlekettik boryshty tóleýmen teńestirildi.
Ulttyq qordyń aktivteri biylǵy tamyzda $1 mlrd somasynda alynǵan investitsiialyq kiris esebinen bir aida $0,5 mlrd (+0,8%) ulǵaiyp, $58,7 mlrd qurady.
Biylǵy shildeniń sońynda bank júiesindegi depozitter jyl basynan beri teńgelik salymdardyń 12,5 trln teńgege deiin 15,6%-ǵa ósýi esebinen 8,7%-ǵa ulǵaiyp, 20,7 trln teńgeni qurady.
Valiýtalyq salymdar 8,2 trln teńgege deiin 0,2%-ǵa tómendedi.
Sonyń nátijesinde depozitterdiń dollarlaný deńgeii 2020 jylǵy 7 aida 39,5%-ǵa deiin tómendedi.
Uzaq merzimdi kreditterdiń 11,9 trln teńgege deiin 0,8%-ǵa nemese 98,5 mlrd teńgege ósýi nátijesinde ekonomikaǵa beriletin kreditter jyl basynan beri osy jylǵy shildeniń sońyna qarai 13,9 trln teńgege deiin 0,5%-ǵa ulǵaidy.
Qysqa merzimdi kreditter 2 trln teńgege deiin 1,5%-ǵa nemese 31,3 mlrd teńgege azaidy.
Biznestiń kredittik portfeli jyl basynan beri 7,1 trln teńgege deiin 1%-ǵa azaidy, halyqtyń kredittik portfeli 6,8 trln teńgege deiin 2,1%-ǵa ulǵaidy. Halyqtyń kredittik portfeliniń qurylymynda tutynýshylyq qaryzdar aǵymdaǵy jyldyń basynan beri 4,2 trln teńgege deiin 1,4%-ǵa tómendedi, ipotekalyq qaryzdar 2 trln teńgege deiin 11,1%-ǵa ulǵaidy.
Bizneske berilgen teńgedegi kreditter boiynsha stavka osy jylǵy shildede 11,9%, onyń ishinde qysqa merzimdi kreditter boiynsha – 11,7% (11,8%), uzaq merzimdi kreditter boiynsha – 13,6% (12,8%) boldy.
Qazaqstan ekonomikasyn qoldaý sheńberinde Memleket basshysynyń daǵdarysqa qarsy bastamalaryn iske asyrý jalǵasýda.
- «Qarapaiym zattar ekonomikasy» baǵdarlamasy boiynsha biylǵy 4 qyrkúiektegi jaǵdai boiynsha bankter jalpy somasy 538,8 mlrd teńgege 731 ótinim maquldady, 315,7 mlrd teńge somasyna 604 qaryz berdi.
- Tótenshe jaǵdaidyń engizilýinen zardap shekken shaǵyn jáne orta biznes (ShOB) sýbektilerin jeńildikpen kreditteý baǵdarlamasy boiynsha biylǵy 4 qyrkúiekte kásipkerler 562,1 mlrd teńge somasyna 2 263 ótinim berdi, 353,1 mlrd teńgege 2 549 qaryz berildi.
«Memleket basshysynyń biylǵy 1 qyrkúiektegi Qazaqstan halqyna Joldaýynda bergen tapsyrmasy boiynsha daǵdarys saldarynan barynsha zardap shekken sektorlardaǵy kásiporyndardy qoldaý úshin qosymsha 200 mlrd teńge bólinedi. Osylaisha, baǵdarlamanyń biýdjeti 800 mlrd teńgege deiin jetkiziledi, al ony iske asyrý merzimi 2021 jyldyń sońyna deiin uzartyldy», — dedi Dosaev.
Ulttyq Bankten qarjylandyrý esebinen turǵyn úi qurylysyn qoldaý jalǵasýda.
- «7-20-25» baǵdarlamasy boiynsha biylǵy 3 qyrkúiektegi jaǵdai boiynsha 257,7 mlrd teńgege 22 046 ótinim maquldandy, onyń ishinde 206,2 mlrd teńge somasyna 17 780 qaryz berildi.
- «Baspana Hit» naryqtyq ipotekalyq baǵdarlamasy boiynsha aǵymdaǵy jylǵy 3 qyrkúiektegi jaǵdai boiynsha 330,9 mlrd teńge somasyna 38 384 ótinim maquldandy, 259,7 mlrd teńgege 30 934 qaryz berildi.
Biyl qańtar-shildede onlain-saýdanyń ósýi aiasynda qazaqstandyq emitentterdiń tólem kartochkalaryn paidalana otyryp jasalǵan tranzaktsiialar kólemi ótken jyldyń uqsas kezeńimen salystyrǵanda 24,6 trln teńgege deiin 58,9%-ǵa ulǵaidy.
Bul rette qolma-qol aqshasyz tranzaktsiialar sany 2,2 ese, al somasy 2,5 ese ósti. Bul operatsiialardyń negizgi úlesi onlain tásilmen júrgizildi.
Ulttyq bank qolma-qol aqshasyz jasalatyn esep aiyrysýlardy keńeitý úshin biylǵy tamyzda jyljymaityn múlikpen mámilelerdi qolma-qol aqshasyz tóleýdiń jańa tetigin engizý arqyly iri mámilelerdi qolma-qol aqshasyz jasalatyn esep aiyrysýǵa aýystyrýdy bastady.
Jańa tetik mámile jasaý protsesin tez jáne qolaily etýge múmkindik beredi, elde kórsetiletin qyzmetti tsifrlandyrý deńgeiin arttyrady, alaiaqtyq táýekelin tómendete jáne kóleńkeli ekonomikany tómendetýge járdemdese otyryp, iri operatsiialar boiynsha esep aiyrysýlardyń qaýipsizdigin edáýir arttyrady.
«Álemdik jáne ulttyq ekonomika qalpyna kelýine qaramastan joǵary qubylmalylyq jaǵdaiynda jumys isteýdi jalǵastyrýda. Biylǵy qyrkúiektiń basynda bastalǵan syrtqy qarjy jáne taýar naryqtaryndaǵy týrbýlenttiliktiń ósýi ishki naryqqa áser etetin bolady. Bul jaǵdailarda Ulttyq Bank ahýaldy jiti qadaǵalap, baǵa men qarjylyq turaqtylyqty qamtamasyz etý, sondai-aq ekonomikanyń qalpyna kelýi úshin qolaily jaǵdailar jasaý úshin barlyq qajetti sharalardy qabyldaidy», — dep túiindedi Dosaev.
