قر ۇلتتىق بانكٸنٸڭ تٶراعاسى ەربولات دوساەۆ پرەمەر-مينيستر اسقار ماميننٸڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن قر ٷكٸمەتٸنٸڭ وتىرىسىندا 2020 جىلدىڭ 8 ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بانك جٷيەسٸن دامىتۋدىڭ نەگٸزگٸ نەتيجەلەرٸ تۋرالى باياندادى, دەپ حابارلايدى primeminister.kz سايتى.
دوساەۆ اتاپ ٶتكەندەي, ەلەمدٸك قارجى نارىقتارىنىڭ بيىلعى تامىزداعى ٶسۋٸ قىركٷيەكتٸڭ باسىندا تەحنولوگييالىق سەكتور كومپانييالارىنىڭ اكتسييالارىن جاپپاي ساتۋ مەن اقش-تىڭ ەڭبەك نارىعىن قالپىنا كەلتٸرۋدٸڭ باياۋلاۋىنا بايلانىستى تٶمەندەۋگە اۋىستى.
«بيىلعى تامىزدا دامىعان ەلدەردٸڭ MSCI World جەنە دامۋشى ەلدەردٸڭ MSCI EM قور يندەكستەرٸ COVID-19-عا قارسى ۆاكتسينانىڭ جەدەل ەزٸرلەنۋٸن, فەدەرالدىق رەزەرۆتٸك جٷيەنٸڭ (فرج) يكەمدٸ ساياساتتى قولداۋ بويىنشا بەلگٸلەرٸن جەنە جاھاندىق ەكونوميكانىڭ بٸرتٸندەپ قالپىنا كەلۋٸن كٷتۋ اياسىندا ناۋرىزداعى قۇلدىراۋدان كەيٸن ورنىنا كەلدٸ. الايدا, قىركٷيەكتٸڭ باسىندا تەحنولوگييالىق سەكتور اكتسييالارى نارىعىنىڭ جارىسى جاپپاي ساتۋعا اۋىستى, ول بٷكٸل قور نارىعىنىڭ سپەكتورى بويىنشا اكتسييالاردى دا ساتۋعا ەكەلدٸ», — دەدٸ ۇلتتىق بانك تٶراعاسى.
جالپى العاندا, كٷزدە ينۆەستورلار كوروناۆيرۋس پاندەميياسىنىڭ سالدارىنا, سونداي-اق بيىلعى قاراشادا بولاتىن اقش پرەزيدەنتٸن سايلاۋعا بايلانىستى تۇراقسىزدىقتىڭ ٶسۋٸنە دايىندالۋدا.
بيىلعى تامىزدا ستاۆكالار مەن ۆاليۋتا قورجىنىنا قاتىستى دوللار يندەكسٸنٸڭ تٶمەندەۋٸ اياسىندا قورعانىس اكتيۆتەرٸنە, بٸرٸنشٸ كەزەكتە باعاسى تاريحتا العاش رەت بٸر ترويا ۋنتسيياسى ٷشٸن $2000 دوللارعا جەتكەن التىنعا سۇرانىس ارتتى.
ٶتكەن ايدا مۇناي باعاسى بٸر باررەل ٷشٸن $45,3 دەيٸن 4,6%-عا ٶستٸ. الايدا, وسى جىلعى قىركٷيەكتٸڭ باسىندا ول نارىقتاعى مۇنايدىڭ شامادان تىس كٶپ بولۋىنا بايلانىستى پوزيتسيياسىن جوعالتۋدا. بٷگٸنگٸ كٷننٸڭ تەڭەرتەڭگٸ ۋاقىتىنا brent سۇرىپتى مۇناي باعاسى $40 تٶمەن تٷسٸپ, $39,8 قۇرادى.
«مۇنايعا سۇرانىس بٸرتٸندەپ ارتۋدا, بۇعان ەلەمدەگٸ ٶنەركەسٸپ سەكتورىنىڭ قالپىنا كەلۋٸنٸڭ جالعاسۋى دەلەل بولا الادى. مەسەلەن, Global Manufacturing PMI يندەكسٸ بيىلعى شٸلدەدە 50,3 تارماقتان 51,8 تارماققا دەيٸن, قىتاي ٶنەركەسٸبٸندەگٸ ٸسكەرلٸك بەلسەندٸلٸك يندەكسٸ (PMI) – 52,8 تارماقتان 53,1 تارماققا دەيٸن ٶستٸ», — دەدٸ دوساەۆ.
شەكتەۋ شارالارىن ەنگٸزۋگە بايلانىستى وسى جىلعى شٸلدەدەگٸ تٶمەندەۋدەن كەيٸن قازاقستاندا ٸسكەرلٸك بەلسەندٸلٸك يندەكسٸ بيىلعى تامىزدا 44,7 تارماقتان 45,4 تارماققا دەيٸن ازداپ ٶستٸ.
قىزمەت كٶرسەتۋ جەنە ٶنەركەسٸپ سالاسىنداعى يندەكستٸڭ جاقسارۋى قۇرىلىستاعى تٶمەندەۋگە جالعاستى.
قازاقستاندا تۇتىنۋشىلىق سۇرانىستىڭ باياۋلاۋى جەنە ەلەمدٸك نارىقتاردا ازىق-تٷلٸك تاۋارلارى باعاسىنىڭ كٷتٸلەتٸن تٶمەندەۋٸ دەزينفلياتسييالىق ەسەر بەرەدٸ.
بيىلعى تامىزدا جىلدىق ينفلياتسييا ازىق-تٷلٸك زاتتارىنىڭ تٶمەندەۋٸ ەسەبٸنەن 7,1%-دان 7%-عا دەيٸن تٶمەندەدٸ.
سوڭعى 2 جىلدا العاش رەت ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنىڭ توبىندا 0,2% ايلىق دەفلياتسييا ورىن الدى. جەمٸس-كٶكٶنٸس ٶنٸمدەرٸنە باعانىڭ ماۋسىمدىق تٶمەندەۋٸمەن قاتار ەت ٶنٸمدەرٸ, نان-توقاش ٶنٸمدەرٸ مەن جارمالار, جۇمىرتقا باعاسىنىڭ ٶسۋ قارقىنىنىڭ ايتارلىقتاي باياۋلاۋى بايقالدى. ازىق-تٷلٸك تاۋارلارى باعاسىنىڭ جىلدىق ٶسۋٸ 2020 جىلعى شٸلدەدەگٸ 11,3%-پەن سالىستىرعاندا 10,9%-عا دەيٸن باياۋلادى.
ازىق-تٷلٸككە جاتپايتىن تاۋار باعاسىنىڭ جىلدىق ٶسۋٸ جانار-جاعار ماي (ججم) باعاسىنىڭ (بەنزين مەن ديزەل وتىنى تامىزدا 0,1%) تٶمەندەي بەرۋٸ كەزٸندە 5,5% بولدى, ال اقىلى قىزمەتتەر جىلدىق كٶرسەتۋدە كوممۋنالدىق قىزمەتتەر مەن كٶلٸك قىزمەتٸ تاريفتەرٸنٸڭ ٶسۋٸ اياسىندا شٸلدەدەگٸ 3,2%-دان وسى جىلعى تامىزداعى 3,4%-عا دەيٸن جىلدامدادى.
ينفلياتسييالىق پروتسەستەردٸڭ سەرپٸنٸن باقىلاۋدى ساقتاۋ جەنە جىلدىق ينفلياتسييانىڭ ورتا مەرزٸمدٸ كەزەڭدە بٸرقالىپتى باياۋلاۋىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا بيىلعى 8 قىركٷيەكتەن باستاپ بازالىق ستاۆكا +/-1,5 پروتسەنتتٸك تارماق پروتسەنتتٸك دەلٸزٸمەن 9% دەڭگەيٸندە ساقتالدى.
تامىزدا قىمباتتاعان مۇناي, سونداي-اق رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە كەپٸلدٸ ترانسفەرت بٶلۋ شەڭبەرٸندە ۇلتتىق قوردىڭ اكتيۆتەرٸن كونۆەرتاتسييالاۋ جەنە كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتور كومپانييالارىنىڭ ەكسپورتتىق ۆاليۋتالىق تٷسٸمنٸڭ بٸر بٶلٸگٸن مٸندەتتٸ ساتۋى بويىنشا ۇزارتىلعان شارالار ۇلتتىق ۆاليۋتاعا قولداۋ كٶرسەتتٸ.
بۇل رەتتە دامۋشى ەلدەردٸڭ ۆاليۋتالارى دامىعان ەلدەرمەن سالىستىرعاندا ەلسٸرەۋدٸ جالعاستىرۋدا. بٸر ايدا يندونەزييا رۋپيياسى 1%-عا, رەسەي رۋبلٸ 1,6%-عا, برازيلييا رەالى 2,3%-عا, تٷرٸك ليراسى 6%-عا ەلسٸرەدٸ.
جالپى, دامۋشى ەلدەردٸڭ ۆاليۋتا يندەكسٸ تامىز ايىندا نەبەرٸ 0,2%-عا ٶستٸ, ال دامىعان ەلدەردٸڭ ۆاليۋتا يندەكسٸ 2,9%-دى قوستى.
قازاقستان تەڭگەسٸ دامۋشى ەلدەردٸڭ ۆاليۋتالارى اراسىندا بٸر ايدا بٸر اقش دوللارى ٷشٸن 418 تەڭگەدەن 420,11 تەڭگەگە دەيٸن 0,5%-عا تەڭ ەڭ از ەلسٸرەۋ كٶرسەتتٸ.
ينۆەستورلاردىڭ تەۋەكەلدٸ اكتيۆتەرگە قىزىعۋشىلىعىنىڭ ازايۋىنا بايلانىستى دامۋشى ەلدەر ۆاليۋتالارىنىڭ ودان ەرٸ ەلسٸرەۋٸ, مۇنايعا سۇرانىستىڭ قالپىنا كەلۋٸ جٶنٸندەگٸ سەنٸمنٸڭ ەلسٸرەۋٸنە بايلانىستى مۇناي باعاسىنىڭ تٶمەندەۋٸ اياسىندا تەڭگەنٸڭ باعامى بيىلعى قىركٷيەكتٸڭ باسىنان بەرٸ وسى جىلعى 8 قىركٷيەكتەگٸ بٸر اقش دوللارى ٷشٸن 423,54 تەڭگەگە دەيٸن 0,8%-عا ەلسٸرەدٸ.
«اقش پەن قىتاي اراسىنداعى ساۋدا داۋىنىڭ شيەلەنٸسۋٸنەن, كوروناۆيرۋستىڭ ەكٸنشٸ رەت قايتالانۋ ىقتيمالدىعىنان دامۋشى نارىقتاردىڭ ۆاليۋتالارى ٷشٸن تەۋەكەلدەر ساقتالادى.
سونىمەن قاتار رەسەيگە قاتىستى سانكتسييالار ريتوريكاسىنىڭ كٷشەيۋٸ بيۋدجەت قاعيدالارى شەڭبەرٸندە شەتەل ۆاليۋتاسىن ساتۋدى تٶمەندەتۋ ساياساتىمەن بٸرگە رۋبلدٸڭ ەلسٸرەۋ تەۋەكەلٸن ارتتىرادى, بۇل ۇلتتىق ۆاليۋتا باعامىنا دا تەرٸس ەسەر ەتەدٸ», — دەدٸ ۇلتتىق بانك تٶراعاسى.
بٸر ايدا ٶتٸمدٸلٸك پروفيتسيتٸ 3,7 ترلن تەڭگەگە دەيٸن 11,3%-عا تٶمەندەگەن كەزدە اقشا نارىعىنداعى جاعداي تۇراقتى بولىپ قالۋدا. TONIA اقشا نارىعىنىڭ تارگەتتەلەتٸن ستاۆكاسى وسى جىلعى تامىزدا 9,2% دەڭگەيٸندە بولىپ, پروتسەنتتٸك دەلٸز شەڭبەرٸندە قالىپتاسۋدا.
تامىزدا مەملەكەتتٸك باعالى قاعازدار نارىعىن دامىتۋ شەڭبەرٸندە جەرگٸلٸكتٸ جەنە حالىقارالىق (Clearstream) باعالى قاعازدار دەپوزيتارييٸ اراسىنداعى Delivery versus Payment (تٶلەمگە قارسى جەتكٸزۋ) تٷرٸنە دەيٸنگٸ حالىقارالىق ەسەپ ايىرىسۋ جەلٸسٸ جەتٸلدٸرٸلدٸ.
«بۇل قازاقستاننىڭ مەملەكەتتٸك باعالى قاعازدارىنا (مبق) “كٸرۋ” كەزٸندە جاھاندىق ينۆەستورلاردىڭ تەۋەكەلدەرٸن تٶمەندەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەتٸن ٸشكٸ قارجى نارىعى ٷشٸن جاڭا دەڭگەيگە كٶشۋدٸ بٸلدٸرەدٸ. كاپيتال اعىنى ٷشٸن بەسەكەلەستٸك جاعدايىندا بۇل جەرگٸلٸكتٸ قور نارىعىنا ۇقساس نارىقتارمەن سالىستىرعاندا ارتىقشىلىق بەرەدٸ», — دەدٸ دوساەۆ.
جالپى حالىقارالىق رەزەرۆتەر 2020 جىلعى تامىزدىڭ سوڭىندا الدىن الا دەرەكتەر بويىنشا 0,5%-عا ۇلعايىپ, $94,1 ملرد قۇرادى.
ۇلتتىق بانكتٸڭ التىن-ۆاليۋتا اكتيۆتەرٸ $35,4 ملرد قۇراپ, تامىزدا ٶزگەرگەن جوق. ەكٸنشٸ دەڭگەيدەگٸ بانكتەردٸڭ (ەدب) ۆاليۋتالىق شوتتارىنا قاراجاتتىڭ تٷسۋٸ ايتارلىقتاي دەرەجەدە مەملەكەتتٸك بورىشتى تٶلەۋمەن تەڭەستٸرٸلدٸ.
ۇلتتىق قوردىڭ اكتيۆتەرٸ بيىلعى تامىزدا $1 ملرد سوماسىندا الىنعان ينۆەستيتسييالىق كٸرٸس ەسەبٸنەن بٸر ايدا $0,5 ملرد (+0,8%) ۇلعايىپ, $58,7 ملرد قۇرادى.
بيىلعى شٸلدەنٸڭ سوڭىندا بانك جٷيەسٸندەگٸ دەپوزيتتەر جىل باسىنان بەرٸ تەڭگەلٸك سالىمداردىڭ 12,5 ترلن تەڭگەگە دەيٸن 15,6%-عا ٶسۋٸ ەسەبٸنەن 8,7%-عا ۇلعايىپ, 20,7 ترلن تەڭگەنٸ قۇرادى.
ۆاليۋتالىق سالىمدار 8,2 ترلن تەڭگەگە دەيٸن 0,2%-عا تٶمەندەدٸ.
سونىڭ نەتيجەسٸندە دەپوزيتتەردٸڭ دوللارلانۋ دەڭگەيٸ 2020 جىلعى 7 ايدا 39,5%-عا دەيٸن تٶمەندەدٸ.
ۇزاق مەرزٸمدٸ كرەديتتەردٸڭ 11,9 ترلن تەڭگەگە دەيٸن 0,8%-عا نەمەسە 98,5 ملرد تەڭگەگە ٶسۋٸ نەتيجەسٸندە ەكونوميكاعا بەرٸلەتٸن كرەديتتەر جىل باسىنان بەرٸ وسى جىلعى شٸلدەنٸڭ سوڭىنا قاراي 13,9 ترلن تەڭگەگە دەيٸن 0,5%-عا ۇلعايدى.
قىسقا مەرزٸمدٸ كرەديتتەر 2 ترلن تەڭگەگە دەيٸن 1,5%-عا نەمەسە 31,3 ملرد تەڭگەگە ازايدى.
بيزنەستٸڭ كرەديتتٸك پورتفەلٸ جىل باسىنان بەرٸ 7,1 ترلن تەڭگەگە دەيٸن 1%-عا ازايدى, حالىقتىڭ كرەديتتٸك پورتفەلٸ 6,8 ترلن تەڭگەگە دەيٸن 2,1%-عا ۇلعايدى. حالىقتىڭ كرەديتتٸك پورتفەلٸنٸڭ قۇرىلىمىندا تۇتىنۋشىلىق قارىزدار اعىمداعى جىلدىڭ باسىنان بەرٸ 4,2 ترلن تەڭگەگە دەيٸن 1,4%-عا تٶمەندەدٸ, يپوتەكالىق قارىزدار 2 ترلن تەڭگەگە دەيٸن 11,1%-عا ۇلعايدى.
بيزنەسكە بەرٸلگەن تەڭگەدەگٸ كرەديتتەر بويىنشا ستاۆكا وسى جىلعى شٸلدەدە 11,9%, ونىڭ ٸشٸندە قىسقا مەرزٸمدٸ كرەديتتەر بويىنشا – 11,7% (11,8%), ۇزاق مەرزٸمدٸ كرەديتتەر بويىنشا – 13,6% (12,8%) بولدى.
قازاقستان ەكونوميكاسىن قولداۋ شەڭبەرٸندە مەملەكەت باسشىسىنىڭ داعدارىسقا قارسى باستامالارىن ٸسكە اسىرۋ جالعاسۋدا.
- «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلاماسى بويىنشا بيىلعى 4 قىركٷيەكتەگٸ جاعداي بويىنشا بانكتەر جالپى سوماسى 538,8 ملرد تەڭگەگە 731 ٶتٸنٸم ماقۇلدادى, 315,7 ملرد تەڭگە سوماسىنا 604 قارىز بەردٸ.
- تٶتەنشە جاعدايدىڭ ەنگٸزٸلۋٸنەن زارداپ شەككەن شاعىن جەنە ورتا بيزنەس (شوب) سۋبەكتٸلەرٸن جەڭٸلدٸكپەن كرەديتتەۋ باعدارلاماسى بويىنشا بيىلعى 4 قىركٷيەكتە كەسٸپكەرلەر 562,1 ملرد تەڭگە سوماسىنا 2 263 ٶتٸنٸم بەردٸ, 353,1 ملرد تەڭگەگە 2 549 قارىز بەرٸلدٸ.
«مەملەكەت باسشىسىنىڭ بيىلعى 1 قىركٷيەكتەگٸ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا بەرگەن تاپسىرماسى بويىنشا داعدارىس سالدارىنان بارىنشا زارداپ شەككەن سەكتورلارداعى كەسٸپورىنداردى قولداۋ ٷشٸن قوسىمشا 200 ملرد تەڭگە بٶلٸنەدٸ. وسىلايشا, باعدارلامانىڭ بيۋدجەتٸ 800 ملرد تەڭگەگە دەيٸن جەتكٸزٸلەدٸ, ال ونى ٸسكە اسىرۋ مەرزٸمٸ 2021 جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن ۇزارتىلدى», — دەدٸ دوساەۆ.
ۇلتتىق بانكتەن قارجىلاندىرۋ ەسەبٸنەن تۇرعىن ٷي قۇرىلىسىن قولداۋ جالعاسۋدا.
- «7-20-25» باعدارلاماسى بويىنشا بيىلعى 3 قىركٷيەكتەگٸ جاعداي بويىنشا 257,7 ملرد تەڭگەگە 22 046 ٶتٸنٸم ماقۇلداندى, ونىڭ ٸشٸندە 206,2 ملرد تەڭگە سوماسىنا 17 780 قارىز بەرٸلدٸ.
- «باسپانا حيت» نارىقتىق يپوتەكالىق باعدارلاماسى بويىنشا اعىمداعى جىلعى 3 قىركٷيەكتەگٸ جاعداي بويىنشا 330,9 ملرد تەڭگە سوماسىنا 38 384 ٶتٸنٸم ماقۇلداندى, 259,7 ملرد تەڭگەگە 30 934 قارىز بەرٸلدٸ.
بيىل قاڭتار-شٸلدەدە ونلاين-ساۋدانىڭ ٶسۋٸ اياسىندا قازاقستاندىق ەميتەنتتەردٸڭ تٶلەم كارتوچكالارىن پايدالانا وتىرىپ جاسالعان ترانزاكتسييالار كٶلەمٸ ٶتكەن جىلدىڭ ۇقساس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 24,6 ترلن تەڭگەگە دەيٸن 58,9%-عا ۇلعايدى.
بۇل رەتتە قولما-قول اقشاسىز ترانزاكتسييالار سانى 2,2 ەسە, ال سوماسى 2,5 ەسە ٶستٸ. بۇل وپەراتسييالاردىڭ نەگٸزگٸ ٷلەسٸ ونلاين تەسٸلمەن جٷرگٸزٸلدٸ.
ۇلتتىق بانك قولما-قول اقشاسىز جاسالاتىن ەسەپ ايىرىسۋلاردى كەڭەيتۋ ٷشٸن بيىلعى تامىزدا جىلجىمايتىن مٷلٸكپەن مەمٸلەلەردٸ قولما-قول اقشاسىز تٶلەۋدٸڭ جاڭا تەتٸگٸن ەنگٸزۋ ارقىلى ٸرٸ مەمٸلەلەردٸ قولما-قول اقشاسىز جاسالاتىن ەسەپ ايىرىسۋعا اۋىستىرۋدى باستادى.
جاڭا تەتٸك مەمٸلە جاساۋ پروتسەسٸن تەز جەنە قولايلى ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, ەلدە كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتٸ تسيفرلاندىرۋ دەڭگەيٸن ارتتىرادى, الاياقتىق تەۋەكەلٸن تٶمەندەتە جەنە كٶلەڭكەلٸ ەكونوميكانى تٶمەندەتۋگە جەردەمدەسە وتىرىپ, ٸرٸ وپەراتسييالار بويىنشا ەسەپ ايىرىسۋلاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن ەدەۋٸر ارتتىرادى.
«ەلەمدٸك جەنە ۇلتتىق ەكونوميكا قالپىنا كەلۋٸنە قاراماستان جوعارى قۇبىلمالىلىق جاعدايىندا جۇمىس ٸستەۋدٸ جالعاستىرۋدا. بيىلعى قىركٷيەكتٸڭ باسىندا باستالعان سىرتقى قارجى جەنە تاۋار نارىقتارىنداعى تۋربۋلەنتتٸلٸكتٸڭ ٶسۋٸ ٸشكٸ نارىققا ەسەر ەتەتٸن بولادى. بۇل جاعدايلاردا ۇلتتىق بانك احۋالدى جٸتٸ قاداعالاپ, باعا مەن قارجىلىق تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ, سونداي-اق ەكونوميكانىڭ قالپىنا كەلۋٸ ٷشٸن قولايلى جاعدايلار جاساۋ ٷشٸن بارلىق قاجەتتٸ شارالاردى قابىلدايدى», — دەپ تٷيٸندەدٸ دوساەۆ.
