Almatyda ótken Freedom Talk kezdesýinde jasandy intellektini damytýǵa qajetti tehnologiialyq infraqurylym, derekter ortalyqtarynyń múmkindigi jáne jańa býyn serverlerine qoiylatyn talaptar talqylandy. Mamandardyń aitýynsha, Qazaqstandaǵy qoldanystaǵy data-ortalyqtar zamanaýi AI-serverlerdiń qýat tutynýyna tolyq beiimdelmegen, dep habarlaidy ult.kz.
Almatyda Freedom Talk pikirtalas klýbynyń «Freedom AI: Inside Infrastructure» atty kezdesýi ótti. Jiynda jasandy intellektini damytý, ony qoldanysqa engizýge qajetti tehnologiialyq infraqurylym, derekterdi saqtaý ortalyqtarynyń bolashaǵy jáne tehnologiialyq áriptestik máseleleri sóz boldy.
Kezdesýge Freedom Holding Corp. kompaniiasynyń tehnologiialar jónindegi bas direktory ári Freedom AI bas atqarýshy direktory Renat Týkanov, Freedom Cloud direktory Temirlan Zinalabdin jáne Freedom Holding Corp. tehnologiialyq damý basqarmasynyń ázirleý jónindegi direktory Evgenii Samoilenko qatysty.
Spikerler jasandy intellekt salasyndaǵy ózgeristerge qatysty tájiribesimen bólisip, jańa tehnologiialardy engizýde infraqurylymnyń mańyzyna toqtaldy.
Freedom Cloud direktory Temirlan Zinalabdinniń aitýynsha, jasandy intellektini keńinen engizý esepteý resýrstaryna degen suranysty kúrt arttyrǵan. Kompaniialar tsifrlyq servister men AI-sheshimderdi neǵurlym kóp paidalanǵan saiyn, olarǵa qajetti infraqurylymdyq qýat ta kóbeiip keledi.
«Biz esepteý kóleminiń artqanyn baiqap otyrmyz. Klientter túrli platformalar men servisterdi paidalaný arqyly tiimdiligin arttyrǵan saiyn, tutynatyn resýrstary da kóbeiedi. Sondyqtan infraqurylymnyń ósý qarqyny suranystyń artýymen sáikes kelýin muqiiat qadaǵalaýymyz kerek», – dedi Temirlan Zinalabdin.
Onyń sózinshe, esepteý qýatyna suranys joǵary bolǵanymen, ol birkelki emes. Sonymen qatar jańa serverlerdi satyp alý infraqurylymdyq máseleni tolyq sheshpeidi. Elektr qýaty, jer telimi, bailanys arnalary men data-ortalyqtardyń tehnikalyq múmkindigi aldyn ala daiyn bolýy qajet.
«Eger búginnen bastap infraqurylymnyń kelesi býynyna – elektr qýatyna, jerge, bailanys arnalaryna jáne olardyń ózara bailanysyna qatysty daiyndyq jasamasaq, bolashaqta úlken múmkindikten aiyrylyp qalýymyz múmkin», – dep atap ótti Freedom Cloud direktory.
Maman derekterdi saqtaý men óńdeýge qoiylatyn talaptardyń da kúsheiip kele jatqanyn aitty. Ásirese memlekettik jáne kvazimemlekettik sektor ókilderi úshin aqparattyń qaida saqtalatyny ǵana emes, onyń qalai óńdeletini, operatsiialardy kim tirkeitini jáne júieniń zańnama talaptaryna sáikestigi mańyzdy bolyp otyr.
Bul máseleni Freedom Holding Corp. tehnologiialar jónindegi bas direktory ári Freedom AI bas atqarýshy direktory Renat Týkanov jalǵastyrdy. Onyń aitýynsha, jasandy intellektige arnalǵan jabdyqtardy qoldanystaǵy data-ortalyqtarǵa qosymsha daiyndyqsyz ornatý múmkin emes.
«AI-infraqurylymy týraly aitqanda, qarapaiym tilmen túsindirsek, bul – arnaiy chiptermen jabdyqtalǵan kóptegen server. Osyndai bir serverdiń quny birneshe júz myń dollarǵa jetýi múmkin. Shamamen 300 myń dollar turady», – dedi Renat Týkanov.
Onyń sózinshe, másele jabdyqtyń qymbattyǵynda ǵana emes. AI-serverler óte kóp esepteý operatsiiasyn oryndaityndyqtan, qatty qyzady. Sondyqtan olardy salqyndatýǵa qýatty júie men kóp mólsherde elektr energiiasy qajet.
«Mundai serverlerdi qoldanystaǵy data-ortalyqtarǵa jai ǵana ákelip ornata salýǵa bolmaidy. Olar óte kóp operatsiia óńdeidi, qatty qyzady, sondyqtan salqyndatý júiesi men elektr energiiasyn kóp qajet etedi», – dep túsindirdi ol.
Renat Týkanovtyń málimetinshe, Qazaqstandaǵy kóptegen data-ortalyqtar bastapqyda bir serverlik tirekke (stoikaǵa) 5–10 kVt, eń kóbi 15 kVt júkteme túsedi degen eseppen jobalanǵan. Al qazir osyndai qýatty bir ǵana zamanaýi AI-server tutynýy múmkin.
Demek, jasandy intellektini damytý baǵdarlamalyq sheshimder men esepteý jabdyqtaryna investitsiia salýmen shektelmeidi. Energetikalyq, telekommýnikatsiialyq jáne derekter ortalyqtarynyń infraqurylymyn qatar jańǵyrtý qajet.
Kezdesýde jasandy intellektige arnalǵan serverlerdi ornalastyrý máselesi de keńinen talqylandy. Temirlan Zinalabdinniń aitýynsha, esepteý infraqurylymyna qoiylatyn talaptar sońǵy jyldary túbegeili ózgergen. Buryn bir serverlik tirekke 5–15 kVt qýat jetkilikti bolsa, qazir suiyqtyqpen salqyndatylatyn zamanaýi jabdyqtarǵa áldeqaida joǵary qýat qajet.
«Suiyqtyqpen salqyndatylatyn GB300 bir serverlik tirekke shamamen 130 kVt qýat tutynady. Qazaqstanda mundai júktemege eseptelgen tirekter joq. Iaǵni qazirgi data-ortalyqqa bul serverlerdi jai ǵana ornalastyrý múmkin emes. Serverlerdi satyp alýmen qatar jańa data-ortalyqtar da salý qajet», – dedi ol.
Mamannyń aitýynsha, jańa býyn derekter ortalyqtary zamanaýi esepteý júieleriniń talaptaryna sai jobalanýy kerek.
«Buryn shartty túrde árqaisysy 15 kVt qýat tutynatyn myń serverlik tirekke arnap ortalyq salatynbyz. Qazir tásil ózgerdi. NVIDIA kompaniiasynyń referenstik arhitektýrasynda bir tirekke qansha elektr energiiasy qajet bolatyny, salqyndatý júiesine jáne basqa da jabdyqtarǵa qoiylatyn talaptar aldyn ala kórsetiledi. Data-ortalyqtyń ózi osy arhitektýraǵa sáikes jobalanady», – dep túsindirdi Freedom Cloud direktory.
Ol jabdyqtardyń energiia tutyný kólemi aldaǵy ýaqytta da arta beretinin aitty.
«Qazir bir serverlik tirek 130 kVt qýat tutynsa, NVIDIA-nyń kelesi býyny shamamen 230 kVt qajet etedi. Al odan keiingi býynda bul kórsetkish budan da joǵary bolýy múmkin. Biz 5 kVt-tan 230 kVt-qa deiingi kórsetkishke óte qysqa ýaqytta jettik», – dedi Temirlan Zinalabdin.
Onyń aitýynsha, mundai ózgeris elektrmen jabdyqtaý júiesinen bastap, salqyndatý jabdyqtaryna deiingi búkil infraqurylymdy qaita qaraýdy talap etedi.
«Chipterdi ákelý kerek degende, onyń artynda úlken jumys turǵanyn túsiný qajet. Aldymen data-ortalyq salý, elektr qýaty men salqyndatý júiesin daiyndaý kerek. Sodan keiin ǵana jabdyqty jetkizip, qajetti ruqsattardy alyp, qarjy máselesin sheshýge bolady. Munda milliondaǵan dollar týraly sóz bolyp otyr», – dedi ol.
Maman iri jasandy intellekt modelderin iske qosý úshin nege birden kóp server qajet bolatynyn da túsindirdi. Qazirgi modelderde júzdegen milliard, tipti trilliondaǵan parametr bolýy múmkin. Olardy óńdeý úshin úlken kólemdegi jedel jad pen esepteý qýaty qajet. Mundai mindetti bir qarapaiym serverdiń kómegimen oryndaý múmkin emes.
Temirlan Zinalabdinniń pikirinshe, búginde AI-infraqurylymyn damytýdy tejeitin faktorlardyń biri – chipterdiń qoljetimdiligi ǵana emes, olardy ornalastyrýǵa laiyqty data-ortalyqtardyń tapshylyǵy.
«Qazir tapshylyqtyń bir sebebi – bul serverlerdi qoiatyn orynnyń bolmaýy. Sondyqtan biz osyndai jabdyqtardy suiyqtyqpen salqyndatý júiesi arqyly ornalastyrýǵa múmkindik beretin jańa býyn data-ortalyǵyn salyp jatyrmyz», – dedi ol.
Mamannyń sózinshe, jańa esepteý júielerin salqyndatý úshin dástúrli aýa júieleri jetkiliksiz.
«Aýa arqyly salqyndatý fizikalyq turǵydan mundai júktemeni kótere almaidy. Óitkeni bólinetin jylý kólemi sonshalyq, kádimgi data-ortalyqtyń salqyndatý júiesi onymen kúrese almaidy», – dep túiindedi Temirlan Zinalabdin.
