Memleket basshysynyń «Jalpyǵa Ortaq Eńbek Qoǵamy» maqalasynda adamnyń quqyǵyn qorǵaý, oǵan óndiriste alańsyz jumys isteýine qolaily jaǵdai týǵyzý, elge sińirgen eńbegine orai qurmet kórsetý mindettelgen. Bul baǵytta atqarylǵan ister jaily Aqmola oblysy boiynsha bas memlekettik eńbek inspektory Dúisenbek Baimusynov BNews.kz tilshisine aityp berdi.
Jyl basynan beri Aqmola oblysynyń memlekettik eńbek inspektorlary 821 ótinishti qaraǵan. Onyń 778-i eńbek qatynastaryna, 39-y óndiris qaýipsizdigi jáne eńbekti qorǵaýǵa, 4-ýi jumyspen qamtýǵa qatysty. Sonymen birge 399 kásiporyn men uiymǵa tekseris júrgizilip, onyń 51-de 2064 qyzmetkerge 236,7 million teńgeniń jalaqysy tólenbegeni anyqtalyp otyr.
«Memlekettik eńbek inspektsiiasynyń uiǵarymymen 1946 qyzmetkerge 221,3 million teńgeniń jalaqysy óteldi. Alaida, áli de boryshker kásiporyndar barshylyq. Mysaly, biylǵy jyldyń shilde aiynda «Podlesnoe» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigine qarasty Kamenskoe óńdeý zaýytynyń 7 jumysshysy jalaqysyn ala almai júrgeni týraly shaǵymdanǵan bolatyn. Tekseris barysynda atalǵan kásiporynda sáýir-maýsym aralyǵyndaǵy jalaqy qaryzy 508 296,32 teńge ekeni anyqtaldy. Soǵan orai seriktestiktiń zańdy tulǵasy ákimshilik jaýapqa tartylyp, 80 ailyq eseptik kórsetkish boiynsha aiyppul tóledi. Jumysshylar óziniń jalaqysyn tolyq kólemde aldy. Sondai-aq, tamyz aiynda N.Aiyqpaev degen azamattan «Kókshetaý Avtodor» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginen maýsym, shilde ailarynyń jalaqysyn almaǵandyǵy jaily aryz tústi. Tekseris barysynda onyń shyndyqqa saiatyny anyqtaldy. Bul kásiporynnyń da zańdy tulǵasyna 60 ailyq eseptik kórsetkish boiynsha aiyppul salynyp, jumysshylarǵa jalaqysy tólendi»,–dep atap ótti Dúisenbek Baimusynov.
Memlekettik eńbek inspektsiiasy jazataiym oqiǵalarǵa qatysty týatyn daýlardy da sheshýge qatysady. Mysaly, jyl basynan beri osyndai 77 jaǵdai tergeldi. Ótken jyly óndiris ornynda 11 adam kóz jumǵan bolsa, biylǵy sany – 6.
«Onyń basym bóligi qaýipsizdik sharalaryn saqtamaýdan bolady. Eger jazataiym oqiǵaǵa kásiporyn basshylary kináli bolsa, olar kóz jumǵan adamnyń otbasyna qarjylai qoldaý kórsetýge mindetti. Balalary bar bolsa, olarǵa 18 nemese 23 jasqa deiin járdemaqy tólenedi. Jazataiym oqiǵalardy azaitý maqsatynda 2000 laýazymdy tulǵa eńbek qaýipsizdigi boiynsha arnaiy kýrstan ótti. Bul óz kezeginde adam ómirin saqtap qalýǵa úlken sep»,–deidi eńbek inspektory.
Alaida, eńbek inspektorlarynyń ózderi sheshe almaityn máseleler de bar eken. Onyń basty sebebi, jumysshylardyń kásiporyn ielerimen kelisimshartqa turmaýyna bailanysty bolyp otyr. Jai sózben kelise salyp, iske kirisip ketedi de, jumysty aiaqtaǵannan keiin jalaqysyn ala almai júredi. Ondai jaǵdailar ásirese, qurylys jáne aýyl sharýashylyǵy salasynda jii kezdesetinin aitady eńbek inspektory.
«Taraptar kelisimshartqa otyrmaǵasyn bizge jumysshynyń quqyǵyn qorǵaý qiynǵa soǵady. Ol isti sotqa bergenniń ózinde qarapaiym adamnyń jeńip shyǵýy neǵaibyl. Óitkeni, qujatta rásimdelip, móri basylmaǵan, iaǵni esh dálel joq. Sondyqtan bir jerge ýaqytsha jumysqa ornalassańyz da mindetti túrde kelisimshart jasasyńyz, sonda ǵana óz quqyǵyńyzdy qorǵai alasyz. Elbasy kez kelgen mekeme, kásiporyn óz qyzmetkerlerine jalaqysyn ár aidyń 10-ynan keshiktirmei berýdi tapsyrǵany belgili. Alaida, ony tolyq oryndamaityn jaýapsyz basshylar da bar»,–deidi ol.
Prezident usynǵan «Jalpyǵa Ortaq Eńbek Qoǵamyna qarai 20 qadam» ideiasy eńbek adamyna degen kózqarasty ózgertti. Sonyń arqasynda qarapaiym jandar qurmetke bólenýde. Bul baǵytta eńbek inspektsiiasy birqatar sharalardy qolǵa alǵan.
«Biyl maýsym aiynda «Eńbek joly» konkýrsy uiymdastyryldy. Ol «Úzdik eńbek áýleti», «Óndiristegi úzdik jas maman» jáne «Jumysshy jastardyń úzdik tálimgeri» atalymdary boiynsha ótti. Nátijesinde aýmaqtyq baiqaýdyń jeńimpazdary bolyp temirjolshylar Serik Qulymbetovtyń áýleti tanyldy. Sondai-aq, «Altyntaý-Kókshetaý» aktsionerlik qoǵamynyń jas mamany Ársen Sálimgereev pen jastarǵa durys baǵyt-baǵdar berip kele jatqan «Ijevskii» óndiristik kooperativiniń jetekshisi Ibragim Janǵorazov respýblikalyq baiqaýǵa joldama aldy. Memlekettik hatshy Gúlshara Ábdihalyqova 2015 jyldyń 30 qazanynda «Jalpyǵa Ortaq Eńbek Qoǵamy» ideiasy aiasynda jasalatyn sharalardyń josparyn bekitkeni belgili. Soǵan orai biyl biz barlyq mekemelerge, jekemenshik kásiporyn ielerine qyrkúiektiń sońǵy jeksenbisine sáikes keletin Eńbek kúnin atap ótý jáne erekshe kózge túsken qyzmetkerlerdi marapattaý týraly usynys-hattarymyzdy joldadyq. Sol arqyly qarapaiym eńbek adamyna qurmet kórsetilse eken deimiz. Eń bastysy, jumys oryndarynda oqys oqiǵalar oryn almasa degen tilegim bar»,–dep túiindedi Dúisenbek Baimusynov.
.jpeg)