مەملەكەت باسشىسىنىڭ «جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامى» ماقالاسىندا ادامنىڭ قۇقىعىن قورعاۋ, وعان ٶندٸرٸستە الاڭسىز جۇمىس ٸستەۋٸنە قولايلى جاعداي تۋعىزۋ, ەلگە سٸڭٸرگەن ەڭبەگٸنە وراي قۇرمەت كٶرسەتۋ مٸندەتتەلگەن. بۇل باعىتتا اتقارىلعان ٸستەر جايلى اقمولا وبلىسى بويىنشا باس مەملەكەتتٸك ەڭبەك ينسپەكتورى دٷيسەنبەك بايمۇسىنوۆ BNews.kz تiلشiسiنە ايتىپ بەردٸ.
جىل باسىنان بەرٸ اقمولا وبلىسىنىڭ مەملەكەتتٸك ەڭبەك ينسپەكتورلارى 821 ٶتٸنٸشتٸ قاراعان. ونىڭ 778-ٸ ەڭبەك قاتىناستارىنا, 39-ى ٶندٸرٸس قاۋٸپسٸزدٸگٸ جەنە ەڭبەكتٸ قورعاۋعا, 4-ۋٸ جۇمىسپەن قامتۋعا قاتىستى. سونىمەن بٸرگە 399 كەسٸپورىن مەن ۇيىمعا تەكسەرٸس جٷرگٸزٸلٸپ, ونىڭ 51-دە 2064 قىزمەتكەرگە 236,7 ميلليون تەڭگەنٸڭ جالاقىسى تٶلەنبەگەنٸ انىقتالىپ وتىر.
«مەملەكەتتٸك ەڭبەك ينسپەكتسيياسىنىڭ ۇيعارىمىمەن 1946 قىزمەتكەرگە 221,3 ميلليون تەڭگەنٸڭ جالاقىسى ٶتەلدٸ. الايدا, ەلٸ دە بورىشكەر كەسٸپورىندار بارشىلىق. مىسالى, بيىلعى جىلدىڭ شٸلدە ايىندا «پودلەسنوە» جاۋاپكەرشٸلٸگٸ شەكتەۋلٸ سەرٸكتەستٸگٸنە قاراستى كامەنسكوە ٶڭدەۋ زاۋىتىنىڭ 7 جۇمىسشىسى جالاقىسىن الا الماي جٷرگەنٸ تۋرالى شاعىمدانعان بولاتىن. تەكسەرٸس بارىسىندا اتالعان كەسٸپورىندا سەۋٸر-ماۋسىم ارالىعىنداعى جالاقى قارىزى 508 296,32 تەڭگە ەكەنٸ انىقتالدى. سوعان وراي سەرٸكتەستٸكتٸڭ زاڭدى تۇلعاسى ەكٸمشٸلٸك جاۋاپقا تارتىلىپ, 80 ايلىق ەسەپتٸك كٶرسەتكٸش بويىنشا ايىپپۇل تٶلەدٸ. جۇمىسشىلار ٶزٸنٸڭ جالاقىسىن تولىق كٶلەمدە الدى. سونداي-اق, تامىز ايىندا ن.ايىقپاەۆ دەگەن ازاماتتان «كٶكشەتاۋ اۆتودور» جاۋاپكەرشٸلٸگٸ شەكتەۋلٸ سەرٸكتەستٸگٸنەن ماۋسىم, شٸلدە ايلارىنىڭ جالاقىسىن الماعاندىعى جايلى ارىز تٷستٸ. تەكسەرٸس بارىسىندا ونىڭ شىندىققا ساياتىنى انىقتالدى. بۇل كەسٸپورىننىڭ دا زاڭدى تۇلعاسىنا 60 ايلىق ەسەپتٸك كٶرسەتكٸش بويىنشا ايىپپۇل سالىنىپ, جۇمىسشىلارعا جالاقىسى تٶلەندٸ»,–دەپ اتاپ ٶتتٸ دٷيسەنبەك بايمۇسىنوۆ.
مەملەكەتتٸك ەڭبەك ينسپەكتسيياسى جازاتايىم وقيعالارعا قاتىستى تۋاتىن داۋلاردى دا شەشۋگە قاتىسادى. مىسالى, جىل باسىنان بەرٸ وسىنداي 77 جاعداي تەرگەلدٸ. ٶتكەن جىلى ٶندٸرٸس ورنىندا 11 ادام كٶز جۇمعان بولسا, بيىلعى سانى – 6.
«ونىڭ باسىم بٶلٸگٸ قاۋٸپسٸزدٸك شارالارىن ساقتاماۋدان بولادى. ەگەر جازاتايىم وقيعاعا كەسٸپورىن باسشىلارى كٸنەلٸ بولسا, ولار كٶز جۇمعان ادامنىڭ وتباسىنا قارجىلاي قولداۋ كٶرسەتۋگە مٸندەتتٸ. بالالارى بار بولسا, ولارعا 18 نەمەسە 23 جاسقا دەيٸن جەردەماقى تٶلەنەدٸ. جازاتايىم وقيعالاردى ازايتۋ ماقساتىندا 2000 لاۋازىمدى تۇلعا ەڭبەك قاۋٸپسٸزدٸگٸ بويىنشا ارنايى كۋرستان ٶتتٸ. بۇل ٶز كەزەگٸندە ادام ٶمٸرٸن ساقتاپ قالۋعا ٷلكەن سەپ»,–دەيدٸ ەڭبەك ينسپەكتورى.
الايدا, ەڭبەك ينسپەكتورلارىنىڭ ٶزدەرٸ شەشە المايتىن مەسەلەلەر دە بار ەكەن. ونىڭ باستى سەبەبٸ, جۇمىسشىلاردىڭ كەسٸپورىن يەلەرٸمەن كەلٸسٸمشارتقا تۇرماۋىنا بايلانىستى بولىپ وتىر. جاي سٶزبەن كەلٸسە سالىپ, ٸسكە كٸرٸسٸپ كەتەدٸ دە, جۇمىستى اياقتاعاننان كەيٸن جالاقىسىن الا الماي جٷرەدٸ. ونداي جاعدايلار ەسٸرەسە, قۇرىلىس جەنە اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا جيٸ كەزدەسەتٸنٸن ايتادى ەڭبەك ينسپەكتورى.
«تاراپتار كەلٸسٸمشارتقا وتىرماعاسىن بٸزگە جۇمىسشىنىڭ قۇقىعىن قورعاۋ قيىنعا سوعادى. ول ٸستٸ سوتقا بەرگەننٸڭ ٶزٸندە قاراپايىم ادامنىڭ جەڭٸپ شىعۋى نەعايبىل. ٶيتكەنٸ, قۇجاتتا رەسٸمدەلٸپ, مٶرٸ باسىلماعان, ياعني ەش دەلەل جوق. سوندىقتان بٸر جەرگە ۋاقىتشا جۇمىسقا ورنالاسساڭىز دا مٸندەتتٸ تٷردە كەلٸسٸمشارت جاساسىڭىز, سوندا عانا ٶز قۇقىعىڭىزدى قورعاي الاسىز. ەلباسى كەز كەلگەن مەكەمە, كەسٸپورىن ٶز قىزمەتكەرلەرٸنە جالاقىسىن ەر ايدىڭ 10-ىنان كەشٸكتٸرمەي بەرۋدٸ تاپسىرعانى بەلگٸلٸ. الايدا, ونى تولىق ورىندامايتىن جاۋاپسىز باسشىلار دا بار»,–دەيدٸ ول.
پرەزيدەنت ۇسىنعان «جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىنا قاراي 20 قادام» يدەياسى ەڭبەك ادامىنا دەگەن كٶزقاراستى ٶزگەرتتٸ. سونىڭ ارقاسىندا قاراپايىم جاندار قۇرمەتكە بٶلەنۋدە. بۇل باعىتتا ەڭبەك ينسپەكتسيياسى بٸرقاتار شارالاردى قولعا العان.
«بيىل ماۋسىم ايىندا «ەڭبەك جولى» كونكۋرسى ۇيىمداستىرىلدى. ول «ٷزدٸك ەڭبەك ەۋلەتٸ», «ٶندٸرٸستەگٸ ٷزدٸك جاس مامان» جەنە «جۇمىسشى جاستاردىڭ ٷزدٸك تەلٸمگەرٸ» اتالىمدارى بويىنشا ٶتتٸ. نەتيجەسٸندە اۋماقتىق بايقاۋدىڭ جەڭٸمپازدارى بولىپ تەمٸرجولشىلار سەرٸك قۇلىمبەتوۆتىڭ ەۋلەتٸ تانىلدى. سونداي-اق, «التىنتاۋ-كٶكشەتاۋ» اكتسيونەرلٸك قوعامىنىڭ جاس مامانى ەرسەن سەلٸمگەرەەۆ پەن جاستارعا دۇرىس باعىت-باعدار بەرٸپ كەلە جاتقان «يجەۆسكيي» ٶندٸرٸستٸك كووپەراتيۆٸنٸڭ جەتەكشٸسٸ يبراگيم جانعورازوۆ رەسپۋبليكالىق بايقاۋعا جولداما الدى. مەملەكەتتٸك حاتشى گٷلشارا ەبدٸحالىقوۆا 2015 جىلدىڭ 30 قازانىندا «جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامى» يدەياسى اياسىندا جاسالاتىن شارالاردىڭ جوسپارىن بەكٸتكەنٸ بەلگٸلٸ. سوعان وراي بيىل بٸز بارلىق مەكەمەلەرگە, جەكەمەنشٸك كەسٸپورىن يەلەرٸنە قىركٷيەكتٸڭ سوڭعى جەكسەنبٸسٸنە سەيكەس كەلەتٸن ەڭبەك كٷنٸن اتاپ ٶتۋ جەنە ەرەكشە كٶزگە تٷسكەن قىزمەتكەرلەردٸ ماراپاتتاۋ تۋرالى ۇسىنىس-حاتتارىمىزدى جولدادىق. سول ارقىلى قاراپايىم ەڭبەك ادامىنا قۇرمەت كٶرسەتٸلسە ەكەن دەيمٸز. ەڭ باستىسى, جۇمىس ورىندارىندا وقىس وقيعالار ورىن الماسا دەگەن تٸلەگٸم بار»,–دەپ تٷيٸندەدٸ دٷيسەنبەك بايمۇسىنوۆ.
.jpeg)