Foto: inform.kz
Baltabek Jetpisbaev 1907 jyly Semei oblysy, Murat aýylynda sharýa otbasynda dúniege kelgen. Jastaiynan tirshilik taýqymetin tartqan ol erte shirap, alǵyr bolyp ósti. Bala kezinen ómirge syn kózimen qarai bildi. Jaqsy men jamandy, tendik pen teńsizdiktiń arasyn ajyratty.
1922 jyly Murat aýylyndaǵy jastar birigip, komsomol uiasyn qurady da, hatshysy etip on bes jasar Baltabekti sailaidy. Bul uiada qyryqqa jýyq múshe bolady.
1926 jyly Baltabek Jetpisbaev Semei gýberniialyq komsomol konferentsiiasyna delegat bolyp qatysady. Sonan soń komsomoldyq joldamamen qazaqtyń 418-ulttyq atty ásker polkynda áskerdiń komandiri jáne polk komandiriniń orynbasary bolyp qyzmetin atqarady.
Ekinshi dúniejúzilik soǵys bastalǵanda Baltabek Jetpisbaev general-maior I.V.Panfilov basqarǵan 316-atqyshtar diviziiasynyń 1075-atqyshtar polkiniń komsomol biýrosynyń hatshysy bolyp áskeri qyzmet atqardy. Maidan tórinde júrip, Baltabek Jetpisbaev kóptegen eren erliktiń úlgisin kórsetip, qaharmandyq tanyta bildi. Kórsetken batyrlyǵynyń túgelin tizip jaza bermii, tek bir ǵana erligin aita keteiik.
Qyrǵyn shaiqastardyń birinde Baltabek basshylyq etken artdivizion fashisterdiń 60 tankisi, 20 bronitransporteri bar kúshine kenetten shabýyl jasap, qorshaýǵa alyp, joiyp jiberedi. Bul soǵys ýaqytynda Keńes Armiiasynda osy ýaqytqa deiin kórsetilmegen ǵajaiyp erlik eken. Keiin bul erlik týraly áskeri tilshi Vadim Kojevnikov «Pravda» gazetiniń 1944 jylǵy 3 maýsymyndaǵy sanynda kólemdi material jariialaidy. Keiipkerimizdiń mundai sheber uiymdastyrylǵan teńdessiz erlikter qanshama?..
1967 jyldyń 30 qyrkúieginde Qazaq halqynyń belgili ókilderi soǵystaǵy erekshe erlikterin eskerip, Baltabek Jetpisbaevqa Sovet Odaǵynyń Batyry ataǵyn berýdi ótinip, Máskeýge hat jóneltedi. Ol hattyń bir danasy D.A.Qonaevqa berildi. Onda Baýyrjan Momyshuly, general I.V.Panfilovtyń qyzy V.I.Panfilova, Málik Ǵabdýllin, Hakim Ábdirashitov, Dmitrii Snegin, Aqai Núsipbekov, Andrei Kýznetsov siiaqty Panfilov diviziiasynyń ardagerleri Jetpisbaev erligin jazady.
KOKP Saiasi Biýro músheligine kandidat, Qazaqstan Kommýnistik partiiasy Ortalyq Komitetiniń birinshi hatshysy D.A.Qonaev bul hatty Keńester Odaǵynyń Marshaly, KSRO Qorǵanys ministri R.Ia.Malinovskiige joldaidy. Odan tómendegidei jaýap keledi: «B.Djetpysbaev nagrajden mnogimi ordenami i etogo dostatochno. Esli tovarish Kýnaev ne soglasen, mojet obratitsia v TsK KPSS».
Osydan keiin D.A.Qonaev 1968 jyldyń 12 naýyryzynda KOKP Ortalyq Komitetine Qazaqstan KP Ortalyq Komitetiniń biýrosynyń «Panfilovshy – maior B.Jetpisbaevqa Sovet Odaǵy Batyry ataǵyn berý týraly» degen arnaiy qaýlysyn joldap, L.I.Brejnevke ótinish hatyn da qosa jiberedi. Al KSRO Joǵarǵy Keńesine joldanǵan hat onyń tóraǵasy Brejnevtiń qolyna tigende ol:
«Biz endi eshqashan Uly Otan soǵysy oqiǵasyna oralmaimyz. Ol eskirgen dúnie», - dep jaýap qaitarypty.
Eliniń abzal perzenti, Baltabek Jetpisbaevqa «Halyq Qaharmany» degen joǵary ataqty beretin ýaqyt álde qashan jetti dep oilaimyz.
Eger aitar bolsaq, soǵys kezinde 11 695 adam Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵyna ie bolsa, osylardyń 497-si qazaqstandyq, bulardyń 98-i qazaqtar. Sondai-aq, osylarmen qatar soǵys kezinde, Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵyna taǵy usynylǵan qazaqtardyń sany 14 eken. Degenmen, osylardyń túgeli Batyr ataǵyn belgili sebeptermen ala almaǵan.
Beisenǵazy Ulyqbek,
Qazaqstan Jýrnalister Odaǵynyń múshesi
