QR IIM Kriminaldy politsiia departamenti basshysynyń orynbasary Erlan Omarbekov internettegi alaiaqtarǵa albanbaý joldaryn túsindirdi, dep habarlaidy QazAqparat tilshisi.
«Búkil álemde joǵary tehnologiialar engizilip jatyr, mańyzdy aqparat kiberortada qoljetimdi bolyp, internet-alaiaqtardyń qyzyǵýshylyǵyn týdyrýda. Úsh jylda mundai qylmystardyń tirkelýi 4 myńnan 8 myńǵa deiin eki esege artqan. Biyl ishki ister organdary 1700 internet-alaiaqtyq qylmysyn ashty, 400-ge jýyq adamdy ustady. Qylmystardyń kópshiligi transshekaralyq sipatta, iaǵni jábirlenýshi bir aimaqta bolsa, alaiaq basqa jerde, keide tipti basqa elde bolýy múmkin», - dedi E. Omarbekov QR IIM aptalyq brifinginde.
Sondai-aq, spiker kóptegen adamdardyń eleýsiz shyǵyn keldi dep politsiiaǵa júginbeitinin atap ótti. Bul faktorlar alaiaqtardy anyqtaýǵa jáne olardy jaýapqa tartýǵa kedergi keltiredi.
«Olar ómirdiń jańa jaǵdailaryna ońai beiimdeledi, halyqqa qyzmet kórsetý, bank operatsiialary, jarnama jáne saýda salasyndaǵy trendterge aýyz salady. Túrli quraldary men tásilderdin jetildiredi. Internettegi alaiaqtyqtyń tásilderi de ártúrli bolady. Olardyń eń kóp taralǵan túri – internet-saittardaǵy taýarlardy satý nemese qyzmetter usyný týraly habarlandyrýlarmen bailanysty. Ádette, alaiaqtar óz qurbandaryn tómen baǵamen, ónimdi nemese qyzmetti jedel usynýmen qyzyqtyrady. Satyp alýshylardan úshinshi tulǵalarǵa rásimdelgen shottarǵa aldyn ala tólem jasaýdy suraidy», - deidi E. Omarbekov.
Departament basshysynyń aitýynsha, túrli uiymdarda úshinshi tulǵalardyń onlain-nesieler rásimdeý jaǵdailary jiilei túsken.
«Alaiaq internettegi habarlandyrý iesin taýyp, bank rekvizitteri boiynsha aldyn ala tólem nemese tolyq tólem jasaýdy usynady. Aqshany tezirek alýdy oilaǵan habarlandyrý iesi óz erkimen onlain-qaryz rásimdeýge qajetti derbes derekterin (Aty-jóni, JSN, karta nómiri, jeke kýálik jáne t. b.) beredi. Qylmysker ádeii jarnamada kórsetilgen taýar qunynan joǵary somada nesie rásimdeidi. Satýshynyń kartasyna aqsha túsken soń alaiaq kóp aqsha aýdaryp qoiyppyn dep, aiyrmasyn qaitarýdy suraidy. Oiynda eshteńe joq satýshy bul aiyrmany alaiaqtyń shotyna aýdarady, sodan keiin ǵana óz atyna nesie rásimdelgenin biledi», - dep túsindirdi E.Omarbekov.
Alaiaqtardyń qurbany bolmaý úshin IIM derbes derekter men plastikalyq karta rekvizitterin eshkimge aitpaýǵa, aýdarymdar týraly túbirtek pen qupiiasózderdi eshkimge bermeýge jáne tekserilmegen nemese kúmándi aqparat kózderine senbeýge, tekserilmegen taýar úshin aldyn ala tólem jasamaýǵa keńes beredi. Taýardy alǵannan keiin tólem jasaýǵa tyrysý qajet, kúmándi sharttar boiynsha aqsha aýdarmaý kerek, ashyq kiris kózi joq qarjylyq shemalardan saq bolǵan jón. Banking qyzmetteriniń qupiiasózderin únemi aýystyryp, tólem júielerindegi qaýipsizdik sharalaryn paidalaný kerek jáne shottaǵy aqsha ainalymyn tekserip otyrý qajet.
