Qazaqstannyń Ishki ister ministrligi sheteldik tirkeýde turǵan avtokólikterdi baqylaýǵa qatysty problemalardyń bar ekenin moiyndady. Vedomstvo el aýmaǵynda júrgen mundai kólikterdiń naqty sanyn atai almady, sebebi olar boiynsha jeke esep júrgizilmeidi. Sonymen qatar, eń ózekti máselelerdiń biri – olardyń ielerinen aiyppul óndirip alý bolyp otyr, dep habarlaidy ult.kz inbusiness.kz-ke silteme jasap.
IIM-niń inbusiness.kz basylymyna bergen málimetinshe, 2026 jyldyń alǵashqy bes aiynda sheteldik nómirli kólikterdiń júrgizýshilerine jalpy somasy 2,2 mlrd teńgeden astam ákimshilik aiyppul salynǵan. Alaida onyń nebári 0,8 mlrd teńgege jýyǵy ǵana tólengen.
Bul máselege Májilis depýtaty Oljas Quspekov nazar aýdardy. Onyń aitýynsha, aiyppuldardy óndirip alý deńgeiiniń tómendigi Qazaqstannan tys jerde tirkelgen kólik ieleriniń quqyq buzýshylyqtaryn ákimshilendirýde qiyndyqtar bar ekenin kórsetedi.
«2026 jyldyń bes aiynda sheteldik júrgizýshilerge 2,2 mlrd teńgeden astam ákimshilik aiyppul salyndy. Alaida olardyń óndirip alyný deńgeii salystyrmaly túrde tómen – shamamen 0,8 mlrd teńge ǵana tólengen. Bul Qazaqstannan tys jerde tirkelgen kólik ielerinen aiyppul óndirip alý men quqyq buzýshylyqtardy ákimshilendirýde qiyndyqtardyń bar ekenin kórsetedi», – dedi májilismen.
IIM málimetinshe, elimizde júrgen sheteldik tirkeýdegi avtokólikterdiń naqty sany týraly derekter joq. Sonymen birge olardyń Qazaqstan aýmaǵynda ýaqytsha bolý merzimin saqtaý memlekettik shekaradaǵy ótkizý beketterinde shekara jáne keden organdary tarapynan baqylanady. Al el ishinde qujattardy jol politsiiasy qyzmetkerleri óz quzyreti sheńberinde tekseredi.
Sondai-aq ministrlik basqa memleketterdiń quqyq qorǵaý organdarymen ózara is-qimyl júrgizedi. Avtokólikter men olardyń ieleri týraly málimetter Qazaqstan IIM Ulttyq ortalyq Interpol biýrosy jáne Eýraziialyq ekonomikalyq odaqqa (EAEO) múshe elderdiń quzyrly organdarymen tikelei bailanys arnalary arqyly almasylady.
IIM Qarjy ministrliginiń Memlekettik kirister komitetimen birlesip, kólik quraldaryn zańsyz ákelýge qarsy jumystar júrgizip jatyr. Zańbuzýshylyqtardy anyqtaý úshin shekaradan ótýdi avtomatty túrde tirkeitin júieler, EAEO aiasyndaǵy aqparat almasý jáne birlesken reidtik is-sharalar paidalanylady.
Oljas Quspekovtiń pikirinshe, sheteldik tirkeýdegi kólikterdiń biryńǵai esep júiesiniń bolmaýy aiyppuldardy óndirip alýǵa ǵana emes, azamattardyń qaýipsizdigi men biýdjet kirisine de qaýip tóndiredi.
«Mundai ashyqtyq bolmaǵan jaǵdaida azamattardyń qaýipsizdigine qaýip tónedi, biýdjet shyǵynǵa ushyraidy, aiyppul óndirip alý qiyndaidy jáne kóleńkeli naryq ulǵaiady. Avtokólik qai elde tirkelgenine qaramastan, jol qozǵalysyna qatysýshylardyń barlyǵyna zań men tártip birdei qoldanylýy tiis», – dedi depýtat.
Onyń aitýynsha, sheteldik tirkeýdegi kólikterdiń negizgi legi Qazaqstanǵa EAEO elderinen, ásirese Resei, Qyrǵyzstan jáne Armeniiadan keledi. Parlament depýtaty mundai kólikterdiń naqty sany týraly málimettiń joqtyǵy memlekettik shekaradan ótken sátten bastap biryńǵai tsifrlyq esep júiesin qurý qajettigin dáleldeidi dep sanaidy.
Depýtat avtokólik, onyń iesi, elde bolý merzimi jáne salynǵan ákimshilik jazalar týraly málimetterdi qamtityn biryńǵai derekqor qurýdy usyndy. Sonymen qatar, Qazaqstan aýmaǵynda júrgen sheteldik nómirli kólikterge túgendeý júrgizip, olardyń quqyqtyq mártebesin zańnamaǵa sáikestendiretin ýaqytsha tetik engizýdi qoldady.
IIM memlekettik tirkeý nómirinsiz nemese zańnamada belgilengen tártippen tirkelmegen kólikti basqarǵany úshin 10 ailyq eseptik kórsetkish (AEK) kóleminde, iaǵni 2026 jyly 43 250 teńge aiyppul qarastyrylǵanyn eske saldy.
«Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekstiń 590-babynyń 2-bóligine sáikes memlekettik tirkeý nómirlik belgisinsiz, paidalanýǵa tyiym salynǵannan keiin nemese belgilengen tártippen tirkelmegen kólik quralyn basqarǵany úshin 10 AEK (2026 jyly – 43 250 teńge) mólsherinde aiyppul salynady. Eger bul quqyq buzýshylyq ákimshilik jaza qoldanylǵannan keiin bir jyl ishinde qaitalansa, 20 AEK mólsherinde aiyppul salynady nemese bir jyl merzimge kólik quralyn basqarý quqyǵynan aiyrylady. Aiyppuldar jalpy tártippen óndiriledi», – dep habarlady ministrlik.
Aiyppuldan bólek, quqyq buzýshy bir jylǵa júrgizýshi kýáliginen aiyrylýy múmkin. Sondai-aq zańbuzýshylyq joiylǵanǵa deiin kólik arnaiy aiyp turaǵyna qoiylady.
IIM memlekettik qyzmetterdi tsifrlandyrý jumystaryn jalǵastyryp jatqanyn jáne kólik quraldaryn tirkeý rásimderin kezeń-kezeńimen eGov portaly arqyly elektrondyq formatqa kóshirip jatqanyn da málimdedi.
