Elimiz úshin 2017 jyldyń basty oqiǵasy «Astana EKSPO-2017» halyqaralyq kórmesiniń shymyldyǵy ashylǵanyny da kóp ýaqyt bola qoiǵan joq. Degenmen eki apta kóleminde kórmege 205 myńnan astam qonaq kelip úlgerdi, - dep habarlaidy "Ult aqparat" "Jas qazaq" basylymyna silteme jasap.
Ashylý saltanatyna kórshiles jatqan Qytai, Resei, Qyrǵyzstan, Ózbekstan, sondai-aq ózge eldiń 8 prezidenti qatysqany belgili. Sondai-aq Elbasyn osynaý úlken oqiǵamen Úndistan men Liýksembýrg premer-ministrleri – Narendra Modi men Ksave Bettel, BUU Bas hatshysy Antoniý Gýterrish, Ispaniia koroli Filipp VI, Pákistannyń úkimet basshysy Mýhammad Navaz Sharif, Singapýr parlamentiniń tóraǵasy Halima Iakob jáne BAÁ prezident isteri jónindegi ministri Mansur ibn Zaid ál-Nahaiian quttyqtady. Elimizdiń jáne sheteldik BAQ-tyń eki myńnan astam ókili qatysty. Ashylý saltanaty týraly 2997 maqala jaryq kórse, onyń 718-i sheteldik basylymda jariialanǵan. Kórmeniń resmi youtube kanalynda EKSPO-nyń ashylýyn 181 802 adam tamashalaǵan. Ony otandyq jáne shetedik 385 BAQ júktep aǵan. Ulybritaniia, Germaniia, Qytai, Polsha, Chehiia, Aýstriia, Ispaniia, Ýkraina, Belarýsiia, Resei elderi tikelei transliatsiia taratty. Kórmeniń alǵashqy aptasynda 205 561 adam keldi. «Nur-Álem» kórmesine kirgenderdiń ózi 86 500 adamdy quraidy. Kórmeniń alǵashqy kúni 17 myń kórermen kelse, ótken aptada onyń sany 34 myńǵa jetti. Jalpy Ortalyq Aziiada tuńǵysh ret ótkizilip otyrǵan halyqaralyq sharaǵa álem kóz tigip otyr. Búginde Astanadaǵy kórme jaiynda buqaralyq aqparat quraldary jarysa jazyp jatyr. Onyń qatarynda álemniń úzdik telearnasy, aqparat agenttigi, gazetteri bar. Máselen, Amerikanyń CNN, Forbes, Qytaidyń CCTV, CGTN, Túrkiianyń memlekettik telearnasy (TRT), Resei (mir24.tv, tass.ru, ria.ru, russian.news.cn), Ýkrainanyń birneshe aqparat agenttigi (fromua.news, v-odesse.net, newsmir.info, strana.ua, ukrinform.ru), Pákistannyń aǵylshyn tilinde aqparat taratatyn agenttigi (dailymailnews.com), Túrkimenstan, Belorýssiia, Armeniia, Qyrǵyzstan, Ózbekstan jáne ózge de eldiń telearna, gazet, saittary bar. Ár el óz pavilony týraly málimet keltirse, kei baspasóz az ýaqytta boi kótergen kórkem nysandardy tilge tiek etýde. Keibirin nazaryńyzǵa usynyp otyrmyz.
Amerika, Forbes: Qazaqstan álemdik arenaǵa taǵy bir qadam jasady
Amerikalyq tanymal Forbes jýrnaly elimizde ótip jatqan halyqaralyq kórme týraly birqatar maqala basty. Birinshisi «Astanada ótip jatqan kórmege barýdyń 5 sebebi» dep atalady. Avtor jazǵandai, qazaqtyń ulttyq salt-dástúrinen bólek, álemniń jasyl tehnologiia salasynda jetken jetistigimen tanysýǵa bolatyndyǵy aitylǵan. Sondai-aq «Astana kórmeni ótkizip otyrǵan tańǵajaiyp qalanyń biri» dep baǵa berilgen. Azǵantai ǵana ýaqytta, fýtýrýstik stilde jańa qala boi kóterdi. Avtor qala turǵyndarynyń qonaqjailylyǵyn erekshe atap ótken. Osy jýrnalda jariialanǵan taǵy bir material – «EXPO 2017 Qazaqstannyń álemdik arenaǵa jasaǵan taǵy bir qadamy» – dep atalady. Jýrnalist óz eńbeginde elimiz EKSPO-ny ótkizý arqyly balamaly qýat óndirýde jańa deńgeige kóteriledi degen.
Angliia, Daily Mail: Astana kórmeni ótkizýge daiyn
Angliiada shyǵatyn bul basylym elimizdiń «Astana «EKSPO 2017» halyqaralyq kórmesine óte jaqsy daiyndalǵanymyzdy atap ótken. Júzden astam el qatysatyn bul sharaǵa aýdarmashylar da saqadai sai daiyn tur. Basylym Qytai eliniń kórmege qatysýǵa birinshi bolyp kelisim bergenin keltirgen. Sondai-aq Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Qytai pavilonyna eki ret barǵany aitylǵan.
Amerika, CNN: Post-keńestik qaladan ǵajaiyp Astanaǵa deiin
Amerikalyq CNN International Elordamyzǵa «bolashaqtyń ǵajaiyby» dep baǵa berdi. Sondai-aq Astananyń kórkem ǵimarattarymen qosa ár nysannyń anyqtamasyn da kórsetip ótken eken. Bolashaqtyń qalasy – ǵaryshtan qaraǵanda , Jer ǵalamsharynyń keremeti ispetti kórinýi ǵajap emes. Jergilikti halyq óz ataýymen ataityn nysandar da barshylyq. Sońǵy jyldary Qazaqstan astanasy fýtýristik arhitektýranyń da kórkem úlgisin jasaý ústinde
Qytai-Resei: russian.china.org.cn:
Qytailyq kásiporyndarǵa múmkindik ashyldy
Astanada ótip jatqan «EKSPO-2017» qytailyq úzdik kásiporyndaryn tanystyrýǵa múmkindik beredi. Qytaida balamaly qýat kózin damytý Batys elderine qaraǵanda keshteý qolǵa alynǵanymen, sońǵy ýaqyttary energetikalyq tehnologiia salasynda Eýropa men Amerikaǵa jetip qaldy. Qytaidyń kúnnen qýat alatyn batareialary álemdik naryqta óz ornyn oiyp turyp aldy. Osy oraida «EKSPO-2017» halyqaralyq kórmesi jasyl energiiany birlese damytýǵa jasalǵan platforma.
- Qytai, CGTN:
Astanadaǵy EKSPO kórmesi kóptiń nazaryn aýdaryp jatyr. Ásirese bolashaq táýelsiz energetikany jasyl tehnologiiamen bailanystyrǵan elderdi. Qaq ortadaǵy «Nur álem» atty nysan «Bolashaq energiianyń mýzeii» retinde tanystyryldy. Biz kórmede kórsetiletin dúnielerdi jariialaýdy toqtatpaimyz. Atap aitsaq, qýattyń túrleri: gidroenergiia, jel jáne biomassa jáne kinetikalyq qýat.
- Túrkiia, TRT Haber: «Túrkiianyń tájiribesi biz úshin mańyzdy»
Kórme ashylǵan kúni Túrkiia pavilonynyń da saltanatty ashylý rásimi ótti. Pavilonyń ashylýyna Astanadaǵy EKSPO Túrkiia komissary Taryk Sónmez, elimizdiń investitsiia jáne damý ministri Jeńis Qasymbek, Túrkiianyń Astanadaǵy elshisi Nevzat Ýianyk qatysty.
Qazaqstannnyń investitsiia jáne damý ministri Jeńis Qasymbek «Qazaqstan-Túrkiia arasyndaǵy diplomatiialyq qarym-qatynastaryn qaita pysyqtaityn bolamyz. Túrkiia Qazaqstannyń mańyzdy strategiialyq seriktesi sanalady. 2016 jyly eki el arasyndaǵy saýda kólemi 1,5 mlrd dollardy qurady». 800 myń túrik kompaniiasy Qazaqstanda belsendi qyzmet etip jatyr. Olar densaýlyq saqtaý, aýyl sharýashylyǵy salalarynda óte belsendi.
Eki el arasyndaǵy bailanystyń mańyzdylyǵyn túsindirgen ministr «túrik azamattarynyń jumis isteýge de týrist retinde kelýi de kóńil qýantarlyq jaǵdai», – dedi. Maqala avtory sóz sońynda kórmeniń ashylýyna joǵary baǵa berip, erekshe áser qaldyrǵanyn aitqan.
- Belarýs, belta.by:
EKSPO kórmesi – Qazaqstandaǵy sońǵy jyldarda uiymdastyrylǵan eń aýqymdy sharanyń biri. Kópten kútken uly toidyń uiymdastyrý deńgeii óte joǵary. Mundai is-sharany tamashalaityn qonaqtyń sany Olimpiada men fýtboldan álem chempionatyna keletin týristermen para-par. Kórmeniń ashylýyna álemniń barlyq BAQ ókili keldi. Jiyrmaǵa jýyq eldiń prezidenti men úkimet basshysy qatysty. Osydan-aq kórmeniń qanshalyqty mańyzdy ekeni aitpasa da túsinikti.
- Ýkraina, day.kyiv.ua:
Sergei Svistil, saýda-óndiristik palatasynyń vitse-prezidenti:
– Ýkrainaǵa investitsiia tartý, sondai-aq sońǵy úlgidegi tehnologiiany ákelý úshin «Astana EXPO-2017» halyqaralyq kórmesiniń múmkindigin paidalanamyz. Ýkrainadan kórmege 100-den asa kásiporyn qatysady. Bizdiń maqsatymyz – elimizdegi óndiris deńgeiin kóterý úshin kórme barysynda ózge eldermen bailanys ornatý. Investitsiia tartý úshin biznes-forým uiymdastyratyn bolamyz.
- Túrkimenstan, turkmenistan.gov.tm:
Túrkimenstannyń prezidenti Gýrbangýly Berdimuxamedov EXPO-2017 halyqaralyq kórmesine qatysyp, elimizdi osyndai jahandyq sharany ótkizip jatqanymyzben quttyqtady. Ol óz sózinde eldiń mundai halyqaralyq kórmege qatysýy, ózge eldermen bailanys ornatýǵa úlken múmkindik ashatynyn atap ótti. Kórmege «Bolashaq energiiasy» taqyrybyn tańdaýy halyqaralyq qaýymdastyqtyń nazaryn energotutyný, energoqaýipsizdigin qamtamasyz etý, qýatty únemdeý máselesine aýdarady. Prezident bul máseleniń sheshilýi aimaqtaǵy geopolitikalyq jaǵdaidyń turaqty bolýyn septesetinine toqtaldy.
- Ázirbaijan, AzTV memlekettik telearnasy:
Bul telearna EXPO kórmesine airyqsha mán bergen. Elordaǵa jiberilgen arnaiy tilshisi birqatar siýjet daiyndaǵan. Oǵan sáikes EXPO-2017 mamandandyrylǵan kórmesiniń álemniń ekonomikalyq damyǵan jetekshi elderinen keiin Qazaqstanda ótýi energetika salasyndaǵy yntymaqtastyqtyń ary qarai damyp, qatysýshy elderde júzege asyrylǵan jańa tehnologiialardyń almasýyna múmkindik beredi. Kelesi EXPO-2025 halyqaralyq kórmeni ótkizýge Resei, Frantsiia jáne Japoniiamen qatar Ázirbaijannyń da úmitker ekendigi basa aityldy.
Túiin: Osylaisha kórmege qatysyp jatqan 100-den astam eldiń baspasóz quralynyń «Astana EKSPO-2017» týraly jazǵanyn mysal retinde keltire berýge bolady. Sebebi osy ýaqytqa deiin bizdiń nazarymyzǵa ilikken maqala, siýjettiń sany myńnan asady. Synnan góri salmaqty, saraptama basym. «Bolashaqtyń energiiasy» taqyryby kópshiliktiń kókeiinde júrgeni belgili boldy. Eń bastysy, elimiz syn saǵatta jol taýyp, búkil álem aldynda abyroily, mártebeli is atqardy. Bul – san ǵasyrdan beri Uly dalany mekendegen qazaq eliniń tarihqa tastai tańbalanyp qalatyn uly isiniń biri boldy.
Eldos Ómirzaquly
