ەلٸمٸز ٷشٸن 2017 جىلدىڭ باستى وقيعاسى «استانا ەكسپو-2017» حالىقارالىق كٶرمەسٸنٸڭ شىمىلدىعى اشىلعانىنى دا كٶپ ۋاقىت بولا قويعان جوق. دەگەنمەن ەكٸ اپتا كٶلەمٸندە كٶرمەگە 205 مىڭنان استام قوناق كەلٸپ ٷلگەردٸ, - دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" "جاس قازاق" باسىلىمىنا سٸلتەمە جاساپ.
اشىلۋ سالتاناتىنا كٶرشٸلەس جاتقان قىتاي, رەسەي, قىرعىزستان, ٶزبەكستان, سونداي-اق ٶزگە ەلدٸڭ 8 پرەزيدەنتٸ قاتىسقانى بەلگٸلٸ. سونداي-اق ەلباسىن وسىناۋ ٷلكەن وقيعامەن ٷندٸستان مەن ليۋكسەمبۋرگ پرەمەر-مينيسترلەرٸ – نارەندرا مودي مەن كساۆە بەتتەل, بۇۇ باس حاتشىسى انتونيۋ گۋتەرريش, يسپانييا كورولٸ فيليپپ VI, پەكٸستاننىڭ ٷكٸمەت باسشىسى مۋحامماد ناۆاز شاريف, سينگاپۋر پارلامەنتٸنٸڭ تٶراعاسى حاليما ياكوب جەنە باە پرەزيدەنت ٸستەرٸ جٶنٸندەگٸ مينيسترٸ مانسۇر يبن زايد ەل-ناحاييان قۇتتىقتادى. ەلٸمٸزدٸڭ جەنە شەتەلدٸك باق-تىڭ ەكٸ مىڭنان استام ٶكٸلٸ قاتىستى. اشىلۋ سالتاناتى تۋرالى 2997 ماقالا جارىق كٶرسە, ونىڭ 718-ٸ شەتەلدٸك باسىلىمدا جارييالانعان. كٶرمەنٸڭ رەسمي youtube كانالىندا ەكسپو-نىڭ اشىلۋىن 181 802 ادام تاماشالاعان. ونى وتاندىق جەنە شەتەدٸك 385 باق جٷكتەپ اعان. ۇلىبريتانييا, گەرمانييا, قىتاي, پولشا, چەحييا, اۋسترييا, يسپانييا, ۋكراينا, بەلارۋسييا, رەسەي ەلدەرٸ تٸكەلەي ترانسلياتسييا تاراتتى. كٶرمەنٸڭ العاشقى اپتاسىندا 205 561 ادام كەلدٸ. «نۇر-ەلەم» كٶرمەسٸنە كٸرگەندەردٸڭ ٶزٸ 86 500 ادامدى قۇرايدى. كٶرمەنٸڭ العاشقى كٷنٸ 17 مىڭ كٶرەرمەن كەلسە, ٶتكەن اپتادا ونىڭ سانى 34 مىڭعا جەتتٸ. جالپى ورتالىق ازييادا تۇڭعىش رەت ٶتكٸزٸلٸپ وتىرعان حالىقارالىق شاراعا ەلەم كٶز تٸگٸپ وتىر. بٷگٸندە استاناداعى كٶرمە جايىندا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى جارىسا جازىپ جاتىر. ونىڭ قاتارىندا ەلەمنٸڭ ٷزدٸك تەلەارناسى, اقپارات اگەنتتٸگٸ, گازەتتەرٸ بار. مەسەلەن, امەريكانىڭ CNN, Forbes, قىتايدىڭ CCTV, CGTN, تٷركييانىڭ مەملەكەتتٸك تەلەارناسى (TRT), رەسەي (mir24.tv, tass.ru, ria.ru, russian.news.cn), ۋكراينانىڭ بٸرنەشە اقپارات اگەنتتٸگٸ (fromua.news, v-odesse.net, newsmir.info, strana.ua, ukrinform.ru), پەكٸستاننىڭ اعىلشىن تٸلٸندە اقپارات تاراتاتىن اگەنتتٸگٸ (dailymailnews.com), تٷركٸمەنستان, بەلورۋسسييا, ارمەنييا, قىرعىزستان, ٶزبەكستان جەنە ٶزگە دە ەلدٸڭ تەلەارنا, گازەت, سايتتارى بار. ەر ەل ٶز پاۆيلونى تۋرالى مەلٸمەت كەلتٸرسە, كەي باسپاسٶز از ۋاقىتتا بوي كٶتەرگەن كٶركەم نىسانداردى تٸلگە تيەك ەتۋدە. كەيبٸرٸن نازارىڭىزعا ۇسىنىپ وتىرمىز.
امەريكا, Forbes: قازاقستان ەلەمدٸك ارەناعا تاعى بٸر قادام جاسادى
امەريكالىق تانىمال Forbes جۋرنالى ەلٸمٸزدە ٶتٸپ جاتقان حالىقارالىق كٶرمە تۋرالى بٸرقاتار ماقالا باستى. بٸرٸنشٸسٸ «استانادا ٶتٸپ جاتقان كٶرمەگە بارۋدىڭ 5 سەبەبٸ» دەپ اتالادى. اۆتور جازعانداي, قازاقتىڭ ۇلتتىق سالت-دەستٷرٸنەن بٶلەك, ەلەمنٸڭ جاسىل تەحنولوگييا سالاسىندا جەتكەن جەتٸستٸگٸمەن تانىسۋعا بولاتىندىعى ايتىلعان. سونداي-اق «استانا كٶرمەنٸ ٶتكٸزٸپ وتىرعان تاڭعاجايىپ قالانىڭ بٸرٸ» دەپ باعا بەرٸلگەن. ازعانتاي عانا ۋاقىتتا, فۋتۋرۋستٸك ستيلدە جاڭا قالا بوي كٶتەردٸ. اۆتور قالا تۇرعىندارىنىڭ قوناقجايلىلىعىن ەرەكشە اتاپ ٶتكەن. وسى جۋرنالدا جارييالانعان تاعى بٸر ماتەريال – «EXPO 2017 قازاقستاننىڭ ەلەمدٸك ارەناعا جاساعان تاعى بٸر قادامى» – دەپ اتالادى. جۋرناليست ٶز ەڭبەگٸندە ەلٸمٸز ەكسپو-نى ٶتكٸزۋ ارقىلى بالامالى قۋات ٶندٸرۋدە جاڭا دەڭگەيگە كٶتەرٸلەدٸ دەگەن.
انگلييا, Daily Mail: استانا كٶرمەنٸ ٶتكٸزۋگە دايىن
انگلييادا شىعاتىن بۇل باسىلىم ەلٸمٸزدٸڭ «استانا «ەكسپو 2017» حالىقارالىق كٶرمەسٸنە ٶتە جاقسى دايىندالعانىمىزدى اتاپ ٶتكەن. جٷزدەن استام ەل قاتىساتىن بۇل شاراعا اۋدارماشىلار دا ساقاداي ساي دايىن تۇر. باسىلىم قىتاي ەلٸنٸڭ كٶرمەگە قاتىسۋعا بٸرٸنشٸ بولىپ كەلٸسٸم بەرگەنٸن كەلتٸرگەن. سونداي-اق ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قىتاي پاۆيلونىنا ەكٸ رەت بارعانى ايتىلعان.
امەريكا, CNN: پوست-كەڭەستٸك قالادان عاجايىپ استاناعا دەيٸن
امەريكالىق CNN International ەلوردامىزعا «بولاشاقتىڭ عاجايىبى» دەپ باعا بەردٸ. سونداي-اق استانانىڭ كٶركەم عيماراتتارىمەن قوسا ەر نىساننىڭ انىقتاماسىن دا كٶرسەتٸپ ٶتكەن ەكەن. بولاشاقتىڭ قالاسى – عارىشتان قاراعاندا , جەر عالامشارىنىڭ كەرەمەتٸ ٸسپەتتٸ كٶرٸنۋٸ عاجاپ ەمەس. جەرگٸلٸكتٸ حالىق ٶز اتاۋىمەن اتايتىن نىساندار دا بارشىلىق. سوڭعى جىلدارى قازاقستان استاناسى فۋتۋريستٸك ارحيتەكتۋرانىڭ دا كٶركەم ٷلگٸسٸن جاساۋ ٷستٸندە
قىتاي-رەسەي: russian.china.org.cn:
قىتايلىق كەسٸپورىندارعا مٷمكٸندٸك اشىلدى
استانادا ٶتٸپ جاتقان «ەكسپو-2017» قىتايلىق ٷزدٸك كەسٸپورىندارىن تانىستىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. قىتايدا بالامالى قۋات كٶزٸن دامىتۋ باتىس ەلدەرٸنە قاراعاندا كەشتەۋ قولعا الىنعانىمەن, سوڭعى ۋاقىتتارى ەنەرگەتيكالىق تەحنولوگييا سالاسىندا ەۋروپا مەن امەريكاعا جەتٸپ قالدى. قىتايدىڭ كٷننەن قۋات الاتىن باتارەيالارى ەلەمدٸك نارىقتا ٶز ورنىن ويىپ تۇرىپ الدى. وسى ورايدا «ەكسپو-2017» حالىقارالىق كٶرمەسٸ جاسىل ەنەرگييانى بٸرلەسە دامىتۋعا جاسالعان پلاتفورما.
- قىتاي, CGTN:
استاناداعى ەكسپو كٶرمەسٸ كٶپتٸڭ نازارىن اۋدارىپ جاتىر. ەسٸرەسە بولاشاق تەۋەلسٸز ەنەرگەتيكانى جاسىل تەحنولوگييامەن بايلانىستىرعان ەلدەردٸ. قاق ورتاداعى «نۇر ەلەم» اتتى نىسان «بولاشاق ەنەرگييانىڭ مۋزەيٸ» رەتٸندە تانىستىرىلدى. بٸز كٶرمەدە كٶرسەتٸلەتٸن دٷنيەلەردٸ جارييالاۋدى توقتاتپايمىز. اتاپ ايتساق, قۋاتتىڭ تٷرلەرٸ: گيدروەنەرگييا, جەل جەنە بيوماسسا جەنە كينەتيكالىق قۋات.
- تٷركييا, TRT Haber: «تٷركييانىڭ تەجٸريبەسٸ بٸز ٷشٸن ماڭىزدى»
كٶرمە اشىلعان كٷنٸ تٷركييا پاۆيلونىنىڭ دا سالتاناتتى اشىلۋ رەسٸمٸ ٶتتٸ. پاۆيلونىڭ اشىلۋىنا استاناداعى ەكسپو تٷركييا كوميسسارى تارىك سٶنمەز, ەلٸمٸزدٸڭ ينۆەستيتسييا جەنە دامۋ مينيسترٸ جەڭٸس قاسىمبەك, تٷركييانىڭ استاناداعى ەلشٸسٸ نەۆزات ۋيانىك قاتىستى.
قازاقستانننىڭ ينۆەستيتسييا جەنە دامۋ مينيسترٸ جەڭٸس قاسىمبەك «قازاقستان-تٷركييا اراسىنداعى ديپلوماتييالىق قارىم-قاتىناستارىن قايتا پىسىقتايتىن بولامىز. تٷركييا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى ستراتەگييالىق سەرٸكتەسٸ سانالادى. 2016 جىلى ەكٸ ەل اراسىنداعى ساۋدا كٶلەمٸ 1,5 ملرد دوللاردى قۇرادى». 800 مىڭ تٷرٸك كومپانيياسى قازاقستاندا بەلسەندٸ قىزمەت ەتٸپ جاتىر. ولار دەنساۋلىق ساقتاۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى سالالارىندا ٶتە بەلسەندٸ.
ەكٸ ەل اراسىنداعى بايلانىستىڭ ماڭىزدىلىعىن تٷسٸندٸرگەن مينيستر «تٷرٸك ازاماتتارىنىڭ جۇمٸس ٸستەۋگە دە تۋريست رەتٸندە كەلۋٸ دە كٶڭٸل قۋانتارلىق جاعداي», – دەدٸ. ماقالا اۆتورى سٶز سوڭىندا كٶرمەنٸڭ اشىلۋىنا جوعارى باعا بەرٸپ, ەرەكشە ەسەر قالدىرعانىن ايتقان.
- بەلارۋس, belta.by:
ەكسپو كٶرمەسٸ – قازاقستانداعى سوڭعى جىلداردا ۇيىمداستىرىلعان ەڭ اۋقىمدى شارانىڭ بٸرٸ. كٶپتەن كٷتكەن ۇلى تويدىڭ ۇيىمداستىرۋ دەڭگەيٸ ٶتە جوعارى. مۇنداي ٸس-شارانى تاماشالايتىن قوناقتىڭ سانى وليمپيادا مەن فۋتبولدان ەلەم چەمپيوناتىنا كەلەتٸن تۋريستەرمەن پارا-پار. كٶرمەنٸڭ اشىلۋىنا ەلەمنٸڭ بارلىق باق ٶكٸلٸ كەلدٸ. جيىرماعا جۋىق ەلدٸڭ پرەزيدەنتٸ مەن ٷكٸمەت باسشىسى قاتىستى. وسىدان-اق كٶرمەنٸڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنٸ ايتپاسا دا تٷسٸنٸكتٸ.
- ۋكراينا, day.kyiv.ua:
سەرگەي سۆيستيل, ساۋدا-ٶندٸرٸستٸك پالاتاسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتٸ:
– ۋكرايناعا ينۆەستيتسييا تارتۋ, سونداي-اق سوڭعى ٷلگٸدەگٸ تەحنولوگييانى ەكەلۋ ٷشٸن «استانا EXPO-2017» حالىقارالىق كٶرمەسٸنٸڭ مٷمكٸندٸگٸن پايدالانامىز. ۋكراينادان كٶرمەگە 100-دەن اسا كەسٸپورىن قاتىسادى. بٸزدٸڭ ماقساتىمىز – ەلٸمٸزدەگٸ ٶندٸرٸس دەڭگەيٸن كٶتەرۋ ٷشٸن كٶرمە بارىسىندا ٶزگە ەلدەرمەن بايلانىس ورناتۋ. ينۆەستيتسييا تارتۋ ٷشٸن بيزنەس-فورۋم ۇيىمداستىراتىن بولامىز.
- تٷركٸمەنستان, turkmenistan.gov.tm:
تٷركٸمەنستاننىڭ پرەزيدەنتٸ گۋربانگۋلى بەردٸمۇxامەدوۆ EXPO-2017 حالىقارالىق كٶرمەسٸنە قاتىسىپ, ەلٸمٸزدٸ وسىنداي جاھاندىق شارانى ٶتكٸزٸپ جاتقانىمىزبەن قۇتتىقتادى. ول ٶز سٶزٸندە ەلدٸڭ مۇنداي حالىقارالىق كٶرمەگە قاتىسۋى, ٶزگە ەلدەرمەن بايلانىس ورناتۋعا ٷلكەن مٷمكٸندٸك اشاتىنىن اتاپ ٶتتٸ. كٶرمەگە «بولاشاق ەنەرگيياسى» تاقىرىبىن تاڭداۋى حالىقارالىق قاۋىمداستىقتىڭ نازارىن ەنەرگوتۇتىنۋ, ەنەرگوقاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ, قۋاتتى ٷنەمدەۋ مەسەلەسٸنە اۋدارادى. پرەزيدەنت بۇل مەسەلەنٸڭ شەشٸلۋٸ ايماقتاعى گەوپوليتيكالىق جاعدايدىڭ تۇراقتى بولۋىن سەپتەسەتٸنٸنە توقتالدى.
- ەزٸربايجان, AzTV مەملەكەتتٸك تەلەارناسى:
بۇل تەلەارنا EXPO كٶرمەسٸنە ايرىقشا مەن بەرگەن. ەلورداعا جٸبەرٸلگەن ارنايى تٸلشٸسٸ بٸرقاتار سيۋجەت دايىنداعان. وعان سەيكەس EXPO-2017 مامانداندىرىلعان كٶرمەسٸنٸڭ ەلەمنٸڭ ەكونوميكالىق دامىعان جەتەكشٸ ەلدەرٸنەن كەيٸن قازاقستاندا ٶتۋٸ ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ ارى قاراي دامىپ, قاتىسۋشى ەلدەردە جٷزەگە اسىرىلعان جاڭا تەحنولوگييالاردىڭ الماسۋىنا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. كەلەسٸ EXPO-2025 حالىقارالىق كٶرمەنٸ ٶتكٸزۋگە رەسەي, فرانتسييا جەنە جاپونييامەن قاتار ەزٸربايجاننىڭ دا ٷمٸتكەر ەكەندٸگٸ باسا ايتىلدى.
تٷيٸن: وسىلايشا كٶرمەگە قاتىسىپ جاتقان 100-دەن استام ەلدٸڭ باسپاسٶز قۇرالىنىڭ «استانا ەكسپو-2017» تۋرالى جازعانىن مىسال رەتٸندە كەلتٸرە بەرۋگە بولادى. سەبەبٸ وسى ۋاقىتقا دەيٸن بٸزدٸڭ نازارىمىزعا ٸلٸككەن ماقالا, سيۋجەتتٸڭ سانى مىڭنان اسادى. سىننان گٶرٸ سالماقتى, ساراپتاما باسىم. «بولاشاقتىڭ ەنەرگيياسى» تاقىرىبى كٶپشٸلٸكتٸڭ كٶكەيٸندە جٷرگەنٸ بەلگٸلٸ بولدى. ەڭ باستىسى, ەلٸمٸز سىن ساعاتتا جول تاۋىپ, بٷكٸل ەلەم الدىندا ابىرويلى, مەرتەبەلٸ ٸس اتقاردى. بۇل – سان عاسىردان بەرٸ ۇلى دالانى مەكەندەگەن قازاق ەلٸنٸڭ تاريحقا تاستاي تاڭبالانىپ قالاتىن ۇلى ٸسٸنٸڭ بٸرٸ بولدى.
ەلدوس ٶمٸرزاقۇلى
