Ǵalymdar men sarapshylar jańa Konstitýtsiia jobasyn talqylap, qoldaý bildirdi

Ǵalymdar men sarapshylar jańa Konstitýtsiia jobasyn talqylap, qoldaý bildirdi


Almatyda Qazaqstan Respýblikasynyń jańa Konstitýtsiiasynyń ǵylymi negizderi talqylandy. Engizilip jatqan ózgeristerdi túsindirýge arnalǵan dóńgelek ústel QR Prezidenti janyndaǵy Ulttyq ǵylym akademiiasynda ótti. Is-sharanyń basty maqsaty – jahandyq syn-qaterler men ishki transformatsiialar jaǵdaiynda konstitýtsiialyq ózgeristerdi jan-jaqty ǵylymi-saraptamalyq turǵyda talqylaý boldy.

Kezdesý barysynda qatysýshylar jańa Negizgi zańnyń jobasyn qarastyryp, ǵylym men bilimniń el damýyna yqpalyn, sondai-aq usynylyp otyrǵan konstitýtsiialyq reformalardyń áleýmettik salaǵa, qaýipsizdik máselelerine jáne azamattardyń quqyqtaryn qamtamasyz etýge áserin talqylady.

Qatysýshylar jańa Konstitýtsiia jobasyn qoldaityndaryn bildirip, onyń ózektiligi men el damýynyń zamanaýi talaptaryna sai keletinin atap ótti. Usynylyp otyrǵan ózgerister memlekettiń quqyqtyq negizderin nyǵaitýǵa, basqarý júiesiniń tiimdiligin arttyrýǵa jáne azamattardyń quqyqtary men bostandyqtaryna beriletin kepildikterdi keńeitýge baǵyttalǵany aityldy.

Dóńgelek ústel jumysyna QR Parlamenti Májilisiniń depýtattary, konstitýtsiialyq reforma jónindegi komissiia músheleri, azamattyq qoǵam men ǵylymi qaýymdastyq ókilderi qatysty.

Ulttyq ǵylym akademiiasynyń prezidenti Aqylbek Kúrishbaev ǵylymi qaýymdastyqtyń konstitýtsiialyq reformaǵa qatysýyn azamattyq jaýapkershilik retinde qabyldaitynyn atap ótti.

– Biz, Qazaqstan Respýblikasynyń akademikteri, eldiń bolashaǵy úshin jaýapkershilikti tereń sezinemiz jáne memlekettiń taǵdyry sheshiletin kezeńde óz ustanymymyzdy ashyq bildirýdi paryzymyz dep sanaimyz. Ǵylym – aqyl-oidyń alańy, al Konstitýtsiia – ulttyń bolashaǵyn aiqyndaityn damýdyń irgetasy, – dedi ol.


Onyń aitýynsha, jańa Konstitýtsiia jobasynda ǵylymǵa, bilimge, mádeniet pen innovatsiialarǵa ortalyq oryn berilgen. Adami kapitaldy memlekettiń strategiialyq basymdyǵy retinde bekitý, al bilim men ziiatkerlik áleýetti eldiń uzaq merzimdi damýynyń negizi retinde taný usynylady.

QR Parlamenti Májilisiniń depýtaty Aidos Sarym qaýipsizdik pen azamattardyń quqyqtaryna qatysty bólimderge nazar aýdardy.

– Biz kúrdeli geosaiasi kezeńde ómir súrip otyrmyz, sondyqtan Konstitýtsiianyń edáýir bóligi jahandyq qaýipsizdik pen shekaralardyń myzǵymastyǵy máselelerine arnalǵan. Eń mańyzdy ózgeristerdiń biri azamattardyń quqyqtary men mindetterine qatysty. Konstitýtsiialyq deńgeide ólim jazasyna tyiym salý bekitiledi, qoǵam men otbasynyń jaýapkershiligi kúsheitiledi, – dedi ol.


Depýtat sondai-aq qujatta alǵash ret balalardyń ata-anasynyń bolashaǵy úshin jaýapkershiligi máselesi kóterilgenin atap ótip, reformalardyń iske asýy ǵylymǵa investitsiia kóleminiń artýyna yqpal etetinin aitty.

UǴA akademigi Diliara Qaidarova usynylyp otyrǵan ózgeristerdiń áleýmettik baǵyttylyǵyn atap ótti. 

– Jańa Konstitýtsiiada áleýmettik salaǵa – ǵylymǵa, bilimge, meditsinaǵa úlken kóńil bólingen. Akademiialyq qaýymdastyq úshin bul óte mańyzdy, sebebi tehnologiialar men zertteýlerdi damytýǵa jańa múmkindikter ashylady, – dedi ol.


Onyń aitýynsha, qujat azamattardyń bilim alýǵa jáne meditsinalyq kómekke quqyǵyn bekitedi, sondai-aq adam quqyqtaryn qorǵaýǵa jáne ómir sapasyn arttyrýǵa baǵyttalǵan.


QR UǴA akademigi, akýsher-ginekolog, ǵalym Viacheslav Lokshin Konstitýtsiia jobasyn tek saiasi-quqyqtyq qujat retinde ǵana emes, strategiialyq damý baǵdarlamasy retinde qarastyrýǵa shaqyrdy.

– Jańa joba qoǵamnyń kemeldengenin kórsetedi, adam quqyqtarynyń qorǵalýyn kúsheitedi jáne ǵylym, meditsina, bilim men mádenietti damytý úshin ornyqty quqyqtyq negiz qalyptastyrady. Ǵylym memlekettiń turaqty damýynyń irgetasy retinde, al ǵalymdar eldiń strategiialyq resýrsy retinde qarastyrylady, – dedi ol.


Spiker sońǵy jyldary ǵylymdy qarjylandyrý edáýir artqanyn, al onyń rólin konstitýtsiialyq deńgeide bekitý zertteýler men innovatsiialardy engizý úshin uzaq merzimdi jaǵdai jasaitynyn atap ótti.

– Konstitýtsiiada bekitilgen ǵylymi jáne shyǵarmashylyq izdenis erkindigi – abstraktili deklaratsiia emes, naqty damý tetigi. Búgingi tańda meditsinanyń qoljetimdiligi tehnologiialar men ǵylymi ázirlemelerdiń deńgeiine bailanysty. Azamattardyń el ishinde sapaly meditsinalyq kómek alýyna jaǵdai jasaýymyz qajet, – dep tolyqtyrdy Viacheslav Lokshin.


Dóńgelek ústelge qatysýshylar usynylǵan ózgeristerdi qoldap, jańa Konstitýtsiia jobasy Qazaqstannyń uzaq merzimdi damý baǵdarlaryn qalyptastyratynyna, quqyqtyq júieni kúsheitetinine jáne bilim, ǵylym men innovatsiialardyń basymdyǵyn aiqyndaitynyna ortaq pikir bildirdi.

Is-shara sońynda ǵylymi qaýymdastyq ókilderi azamattardy usynylyp otyrǵan ózgeristerdi muqiiat zerdeleýge jáne qoǵamdyq talqylaýǵa belsendi qatysýǵa shaqyrdy.