Foto: Ult.kz
Osydan 64 jyl buryn alǵash ret adamzat balasy ǵaryshqa ushyp, aidy baǵyndyrdy. Qazirgi tańda álemniń beldi ǵarysh stantsiialary Marsqa da ǵarysh tehnikalaryn ushyryp jatyr. Álemde osy ýaqytqa deiin ǵaryshqa sapar shekken 600-ge jýyq ǵaryshkerdiń ishinde qazaqstandyq Toqtar Áýbákirov, Talǵat Musabaev jáne Aidyn Aiymbetovter bar. Endi qashan Qazaqstannan ǵaryshker orbita keńistigin baǵyndyrady? Bul týraly Ǵaryshkerler kúnine orai Ulttyq ǵarysh ortalyǵynda uiymdastyrylǵan press-týrda QR Tsifrlyq damý, innovatsiialar jáne aeroǵarysh ónerkásibi ministrligi Aeroǵarysh komitetiniń tóraǵasy Baýbek Oralmaǵambetov jýrnalisterdiń suraǵyna jaýap berý kezinde aitty, dep habarlaidy Ult.kz.
Foto: «Ghalam» JShS baspasóz qyzmetinen
«Ǵaryshkerdiń ǵaryshqa ushýy árqashan áserli sát jáne ár ýaqytta immidjdyq turǵyda jaqsy áser etedi. Jalpy ǵaryshkerler ne úshin ǵaryshqa ushady degenge kelsek, mikrogravitatsiiada qajetti zertteýler bar, olardy jerde jasaý múmkin emes, sebebi jerdegi gravitatsiia kedergi jasaidy. Sondyqtan halyqaralyq stantsiiada ǵaryshqa ushatyn negizgi ǵarysh kemeleri ushyp, zertteý júrgizedi. Sol sebepti ǵaryshkerdiń ǵaryshqa ushýi kosmostyq zertteýler júrgizý úshin qajet. Sonymen qatar ǵaryshkerdiń daiyndyǵy men ushýy arzan turmaityndyqtan, onyń nátijesinen kóretin paidasy shyǵyndy tolyq jabýy kerek.
Qazirgi ýaqytta bizdiń úsh ǵaryshkerimiz kosmosta boldy, bes ǵylymi baǵdarlama boldy. Eger bizde ǵaryshker boldy ma desek, iá, boldy. Bul baǵytta jumystar júrgizildi me degenge kelsek, iá, júrgizilip jatyr. Biraq kosmosqa ǵaryshker ushyrýdyń shyǵynyn óteitin ǵylymi baǵdarlamalar qazir ókinishke qarai joq. Biraq ondai bastamalar bolashaqta bolady dep oilaimyz. Ondai bastamalardy qýana-qýana qoldaimyz. Menen «Aidyn Aiymbetov 10 jyl buryn ǵaryshta bolǵan, endi qashan bizden ǵaryshker ushady?» dep surap jatady. Men onyń naqty ýaqytyn aita almaimyn. Ol úshin belgili bir faktor áser etýi tiis. Ǵaryshqa ǵaryshker ushyrýǵa qajettilik týyndaýy kerek», ̶ deidi Baýbek Oralmaǵambetov.
Ǵaryshkerlerdiń daiyndyǵy men olardy iriktep alý talaptary qandai ekenin aitqan Aeroǵarysh komitetiniń tóraǵasy ony bylai túsindirdi:
«Eger siz ǵaryshqa ushqyńyz kelse, sizdiń jasyńyz 18 ben 40 jas aralyǵynda bolýy kerek jáne osy salady joǵary bilimdi, fizikalyq daiyndyǵyńyz múltiksiz bolýy tiis. Ǵaryshkerlerdi daiyndaýdyń buǵan deiingi tájiribelerine súienip aitar bolsam, óte kóp meditsinalyq, psiho-emotsionaldy zertteýler júrgizilip, belgili bir adamdar iriktelip alynady. Sosyn olardy arnaiy ortalyqtarda daiyndaidy. Ondai ortalyqtar Reseide, AQSh-ta bar. Al ǵaryshkerdiń daiyndyq mólsheri missiianyń kólemine bailanysty. Eger únemi ǵaryshqa ushatyn ǵaryshker daiyndaý kerek bolsa, ol uzaq ýaqytty alady, tipti daiyndyq 5-6 jylǵa sozylýy múmkin. Al eger qysqa ýaqytqa eseptelgen ushý jospary bolsa, daiyndyq budan az ýaqytty alady. Uzaq ýaqytqa ushatyn ǵaryshker barlyq tehnikany bilýi kerek jáne shuǵyl jaǵdaida ne isteý kerektigin bilýi mindetti», ̶ deidi Aeroǵarysh komitetiniń tóraǵasy Baýbek Oralmaǵambetov.
Aita keteiik, 12 sáýirde elimizde Ǵaryshkerler kúni atap ótildi. Osy ataýly kúnge orai jýrnalister QR Aeroǵarysh komitetiniń, «Qazaqstan Ǵarysh Sapary» ulttyq kompaniiasynyń jáne «Ghalam» JShS ókillderimen kezdesip, qurastyrý-synaý keshenine (QSK) arnaiy ekskýrsiia jasady. Ekskýrsiia barysynda óndiristik alańdardy tilshiler óz kózderimen kórip, ǵarysh apparattaryn qurastyrýdyń negizgi kezeńderimen tanysyp, aeroǵarysh salasyndaǵy qazirgi jáne bolashaq jobalar týraly jan-jaqty aqparat aldy.
Baljan Jeńisqyzy
