QR Premer-Ministri Baqytjan Saǵyntaevtyń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda 2018 jylǵy egin jinaý jumystarynyń barysy qaraldy, dep habarlaidy "Ult aqparat".
QR Premer-Ministriniń orynbasary – aýyl sharýashylyǵy ministri Ó. Shókeev oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmalarynyń aldyn-ala bergen málimetteri boiynsha biyl dándi daqyldar 15 mln ga alqaptan jinalady, onyń ishinde bidai — 11,1 mln ga. Maily daqyldardyń egin alqaptary 2,8 mln ga quraidy, bul ótken jylǵy deńgeiden 0,4 mln ga artyq.
«Jalpy elimiz boiynsha jalpy astyq jiyny 20 mln t deńgeiinde bolady dep boljanyp otyr. Maily tuqymdar óndirisiniń kólemi 2,3 mln t deńgeiinde bolady dep kútilýde. Kórsetilgen kólemder astyqtyń eksporttyq áleýetin 9,0 mln. tonnaǵa deiin, maily tuqymdardyń eksportyn – 1,0 mln. tonnaǵa deiin jetkizýge, quramjem jáne mai óńdeitin kásiporyndardy shikizatpen qamtamasyz etýge múmkindik beredi», — dedi Ó. Shókeev.
Búgingi tańǵa deiin dándi daqyldar 8,9 mln. gektardan astam alqaptan nemese jinalýǵa jatatyn alqaptyń 59%-y jinaldy, 11,2 mln. tonna astyq bastyryldy, túsimdilik gektaryna 12,5 tsentner boldy.
Ońtústik oblystarda 86%, batys oblystarda — 89%, soltústik, ortalyq jáne shyǵys oblystarda — 56% dándi daqyl jinaldy.
Ó. Shókeev atap ótkendei, jinaý úshin 6,1 mln ga dándi daqyl qalǵan. Qolda bar astyq jinaý kombaindarynyń 800 myń ga jýyq bolatyn táýliktik ónimdiligi men aýa raiy qolaily bolǵan jaǵdailarda egin jinaý jumystaryn qazan aiynyń birinshi onkúndiginde aiaqtaý múmkindigi bar.
Shilde-qazan ailarynyń aralyǵynda egin jinaý jumystaryn júrgizý úshin sharýalardyń dizel otynyna degen qajettigi 394 myń tonnany quraidy. Bul qajettilik Energetika ministrligimen birlesip, oblystardaǵy munai óńdeý zaýyttaryna bekitilgen. 14 qyrkúiektegi jaǵdai boiynsha egin oraǵyn júrgizýge 268 myń tonna dizel (68%) jóneltildi. Óńirlerde qyrkúiek aiynda sharýalarǵa jetkizip berý baǵasyn qosa alǵanda, dizel otynynyń ortasha baǵasy litrine 165 teńgeni quraidy (janar-jaǵarmai beketinde litri 191 teńge), bul naryqtyq baǵadan 14%-ǵa arzan.
«Jaýyn-shashynnyń mol túsýi saldarynan elevatorlarǵa kelip jatqan astyqtyń ylǵaldylyǵy joǵary, bul dándi jáne maily daqyldardy qosymsha keptirýdi jáne tiisinshe astyq qabyldaý kásiporyndarynyń qosymsha dizel otynyn satyp alýyn qajet etedi. Oblys ákimdikteriniń málimetteri boiynsha bazistik ylǵaldylyq 13,5% bolǵanda bastyrylǵan astyqtyń 50%-nan astamynyń ylǵaldylyǵy 20%-dan joǵary», — dedi Ó.Shókeev.
QR Premer-Ministriniń orynbasary – aýyl sharýashylyǵy ministriniń aitýynsha, búginde 85 myń t kólemindegi astyqty keptirý úshin qazan-qarasha ailaryna qosymsha janar-jaǵarmai bólýge alty oblystan ótinim kelip túsken.
Jalpy qolda bar aýyl sharýashylyǵy tehnikasynyń 96%-y daiyn jáne egin jinaý jumystaryna qatysýda. Qazirgi kezde sharýalarda 14 myńnan astam ónimdiligi joǵary astyq jinaityn kombaindar bar, olarmen dándi daqyldar alqabynyń 70%-dan astamyn jinaý kózdelip otyr.
«Aýyl sharýashylyǵy tehnikasyn satyp alýdy yntalandyrý jáne sharýalardy qarjylai qoldaý maqsatynda ministrlik biyldan bastap aýyl sharýashylyǵy tehnikasynyń lizingi boiynsha syiaqynyń paiyzdyq mólsherlemesin arzandatý baǵdarlamasyn qaita iske qosty, investitsiialyq sýbsidiialaý baǵdarlamasyn ózektilendirildi», — dedi Ó. Shókeev.
Atalǵan baǵdarlamany iske asyrý úshin biyl biýdjetten 21,3 mlrd teńge bólingen. Jylyna 17% aspaityn syiaqy mólsherlemesimen aýyl sharýashylyǵy tehnikasynyń lizingin sýbsidiialaý qarastyrylyp otyr, onyń 10% respýblikalyq biýdjet esebinen óteledi. Sonymen qatar, 2016 j. bastap aýyl sharýashylyǵy tehnikasyn satyp alǵan jaǵdaida investitsilyq sýbsidiialar tóleý júzege asyrylyp keledi.
Qazirgi kezde elimizde jalpy syiymdylyǵy 13,6 mln tonnany quraityn 196 litsenziialanǵan astyq qabyldaý kásiporyny jumys isteidi, olar ákimdikter beretin litsenziia negizinde astyq qolhattaryn bere otyryp, qoima qyzmetin kórsetedi. Astyq qabyldaý kásiporyndarynyń materialdyq-tehnikalyq bazalaryn jańa jiyn-terimdi qabyldaýǵa daiyndaý jumystary josparly túrde júrgizilýde. Qolda bar astyq saqtaý syiymdylyqtarynyń jalpy kólemi 26,7 mln. tonnany quraidy, bul kútilip otyrǵan jiyn-terimdi eskergende, astyq saqtaý úshin jetkilikti.
Óz kezeginde, energetika ministriniń orynbasary M. Dosmuhambetov 2018 j. egistik jumystaryna dizeldi otyndy jetkizý boiynsha oblystardy MÓZ-derge bekitý kestesi aiasynda sharýalar úshin qajettilik 394,4 myń t kóleminde bekitilgenin baiandady, onyń ishinde: Atyraý munai óńdeý zaýyty — 116 myń t, Pavlodar munai óńdeý zaýyty — 149 myń t, Shymkent MÓZ — 129,4 myń t.
«14 qyrkúiektegi jaǵdai boiynsha jospardaǵy 394,4 myń tonna jaǵdaiynda aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óndirýshilerge dizel otynyn tieý 255,8 myń tonnany qurap otyr. Tólengen barlyq kólemder basymdyqty retpen tielip jatyr. Ministrlik aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óndirýshilerge baǵyttaýmen dizel otynyn tieýge táýliktik baqylaý júrgizip otyr», — dedi energetika vitse-ministri.
Aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óndirýshiler úshin janar-jaǵarmai baǵasyna kelsek, 2018 j. shilde aiynda kúzgi egin jinaý jumystaryn júrgizýge usynylǵan baǵa 180 myń teńge/tonnany, tamyz jáne qyrkúiek ailarynda 181 myń teńge-tonnany qurady. Bul oraida QR-da janar-jaǵarmai stantsiialarynda ortasha naryqtyq baǵa 188,1 tg/l quraidy.
Egin egetin negizi oblystardaǵy jaǵdailar týraly Aqmola oblysynyń ákimi M. Myrzalin, Soltústik Qazaqstan oblysynyń ákimi — Q. Aqsaqalov, Qostanai oblysynyń ákimi — A. Muhambetov baiandady.
