Búgin Parlamenttiń tómengi palatasynda "Jylý energetikasy jáne elektr energetikasy" týraly zań jobasynyń birinshi oqylymy ótti dep habarlaidy "Ult Aqparat".
"Sońǵy jyldary jylý elektr ortalyqtarynda jáne jylý magistraldarynda oryn alǵan iri apattar boiynsha júrgizilgen taldaýlar, apattardyń negizgi sebepteriniń biri retinde – jylý energetikasy salasyndaǵy quqyqtyq qatynastardyń zań turǵysynan óte álsiz rettelgenin kórsetip otyr. Búgingi tańda jylý energetikasyn retteý negizinen elektr energetikasy týraly zań aiasynda qaralǵan", -dep otyr baiandamashy Edil Jańbyrshin.
Jylý energetikasyn júieli túrde memlekettik jáne zańnamalyq turǵydan retteý úshin, Úkimet jylý energetikasyn jeke sala retinde qarastyryp, arnaiy bólek «Jylý energetikasy týraly» zań jobasyn 2022 jyly ázirlep, 2023 jyldyń basynda Májiliske engizgen.
Depýtat Jańbyrshin zań jobasynda kelesidei tórt novellalar bar ekenin aitady:
"Birinshi. Ortalyq jáne jergilikti atqarýshy organdardyń quzyretin zań deńgeiinde bekitý arqyly, jylý energetikasyn damytýda júieli memlekettik saiasat iske asyrylady. Bul rette jylý energiiasyn óndirý men tasymaldaý quzyreti Energetika ministrligine beriledi. Al turǵyn úi-kommýnaldyq sharýashylyq salasyndaǵy ýákiletti organ jylý energiiasyn tutyný salasyndaǵy memlekettik saiasatty iske asyrýǵa qatysatyn bolady.
Ekinshi. Jylý energetikasy salasyndaǵy baqylaý fýnktsiialary qaita qaralady. Energetika ministrliginiń atomdyq jáne energetikalyq baqylaý men qadaǵalaý Komitetiniń quzyreti barynsha kúsheitiledi.
Búginde Kásipkerlik Kodekstiń qoldanystaǵy redaktsiiasynda memlekettik energiia qadaǵalaý inspektorlarynyń jylý elektr ortalyqtaryna jáne basqa da elektr stantsiialarǵa barýy zańmen shektelgen. Mysaly inspektorlar, aldyńǵy jyly qandai da bir nysanda iri apat oryn alǵan bolsa nemese berilgen nusqamalar oryndalmasa, tek sondai jaǵdaida ǵana sol nysanǵa kire alady. Iaǵni postfaktým boiynsha jumys isteidi. Jylý energetika sýbektilerine qatysty aldyn alý jáne profilaktika jumystary júrgizilmeidi, yqtimal apattardyń sebepterin anyqtaý jónindegi jedel jumystar múldem iske asyrylmaidy.
Úshinshi. Jylý-energetikany damytýdy josparlaýdyń jańa quraly engiziledi. Atap aitqanda, ákimdikterge aýmaqtardyń master-josparlaryn ázirleý jónindegi quzyret zań jobasynda bekitilgen bolatyn. Alaida, qoldanystaǵy memlekettik josparlaý júiesinde master-josparlaý degen qujat qarastyrylmaǵan jáne depýtattar tarapynan onyń mazmuny men qajettiligine qatysty kóptegen suraqtar týyndady, ázirleýshi tarapynan tushymdy jaýap ala almadyq. Osyǵan orai depýtattar bul normany jylýmen jabydyqtaýdy damytý shemasy qylyp ózgertti.
Tórtinshi. Elimizdegi jylý energetikasy salasynyń qurylymy aiqyndalady, jylýmen jabdyqtaý jáne jylýdy tutyný sýbektileriniń quqyqtary men mindetteri bekitiledi.
Sonymen qatar, zań jobasynda energetika nysandarynda tótenshe jaǵdailar oryn alǵan kezde, jylýmen jabdyqtaý júielerin basqarý, arnaiy qurylatyn biryńǵai jylý energetikalyq kompaniiaǵa beriledi degen norma usynylyp otyr. Biraq, bul kompaniia qalai basqarylatyny, qalai jumys jasaityny jáne onyń qyzmetiniń qalai toqtatylatyny zań jobasynda naqtylanbaǵan. Qazirgi ýaqytta depýtattar jumys tobynda osy normany memlekettik organdarmen jáne sarapshylarmen talqylap jatyr", -deidi depýtat.
Negizgi zań jobasymen birge eki ilespe zań jobalary qarastyrylýda. Birinshisi teńgerimdeýshi naryq tetikterin jáne elektr energiiasyn biryńǵai satyp alýshyny engizý bóliginde elektr energetikasy salasyn reformalaýǵa baǵyttalǵan tolyqtyrýlar men ózgerister engizý týraly.
"Bul tetikter elektr naryǵynda ótken jyldyń 1 shildesinen bastap jumys istep jatqany barshamyzǵa málim. Sonymen qatar, is júzinde kishigirim kemshilikter anyqtalýda, olar – elektr energiiasyn satyp alýdaǵy basymdyq, memlekettik satyp alý týraly qoldanystaǵy zańnamamen úilesimdiliktiń bolmaýy. Energetikalyq kompaniialar jáne sarapshylar ózderiniń naqty usynystaryn bizge joldaýda. Olardyń barlyǵy jumys tobynda qaralady jáne ekinshi oqylymǵa deiin bul usynystar energetikalyq qoǵamdastyqpen jáne memlekettik organdarmen talqylanady jáne jetildiriledi. Qajet normalar zań jobasyna engiziletin bolady", -deidi Jańbyrshin.
Sonymen qosa, energetika naryǵynda tarifterdi negizssiz kóterip jáne sýper paida kórip, energetika salasyna 1 tiyn da investitsiia salmai deldaldyq qyzmet atqaryp otyrǵan energiiamen jabdyqtaýshy uiymdardy joiý jóninde depýtattar arnaiy normalardy engizgen. Bul túzetýler kontseptýaldy bolǵandyqtan Úkimettiń qorytyndysyna jiberilgen.
Ekinshi ilespe zań jobasy – Ákimshilik quqyq buzýshylyq Kodeksine jylýenergetika salasyna qatysty jaýapkershilikter qarastyratyn kelesi tolyqtyrýlar men ózgerister engizildi:
- jylýenergetikalyq ortalyqtarda jáne qazandyqtarda bekitilgen normativtik otyn qoryn saqtamaǵany úshin;
- ár túrli sýbektilerdiń zańsyz jylý júielerine qosylǵany úshin;
- jylýmen qamtý sýbektileriniń ýaqytynda, durys, tolyq emes aqparat bergeni úshin;
- jylýmen qamtý sýbektileriniń jylý maýsymyna daiyndyq pasportyn ýaqytynda almaǵany úshin jáne basqalar.
Búgingi tańda múddeli ministrlikter men vedomstvolardyń, energetikalyq kompaniialardyń, úkimettik emes uiymdardyń ókilderiniń jáne sarapshylardyń qatysýymen úsh zań jobasy boiynsha: tanystyrylym, dóńgelek ústel jáne jumys tobynyń 12 otyrysy ótkizildi.
Jalpy alǵanda, depýtattardyń 400-den astam usynystary qaralyp, talqylandy.
Úsh zań jobasy boiynsha Májilistiń barlyq komitetteri oń qorytyndylaryn berdi jáne zań jobasynyń tujyrymdamasyn qoldap otyr.
