Senator Aqylbek Kúrishbaev Baiqońyrdan zymyran ushyrýdyń saldaryna ǵylymi zertteýler júrgizýdi usyndy, dep habarlaidy "Ult aqparat".
«1994 jylǵy 10 jeltoqsandaǵy Qazaqstan Respýblikasynyń Úkimeti men Resei Federatsiiasynyń Úkimeti arasyndaǵy «Baiqońyr» keshenin jalǵa berý shartyna ózgeris engizý týraly hattamany ratifikatsiialaý týraly» Qazaqstan Respýblikasy Zańynyń jobasyn talqylaý kezinde senator Aqylbek Kúrishbaev usynylyp otyrǵan zań jobasy biz úshin ekonomikalyq turǵydan tiimdi ekenin atady.
«Sonymen qatar, kóptegen ǵylymi zertteýler zymyran-ǵarysh tehnikasy ony paidalanýdyń shtattyq rejiminde, ásirese avariialyq jaǵdailarda qorshaǵan ortanyń barlyq obektilerine – topyraqqa, sýǵa, atmosferalyq aýaǵa, ósimdikter men janýarlar álemine teris áser etetinin aiqyn rastaidy.
Mamandardyń málimetinshe, qazir bizde ǵaryshtyq zymyran tehnikasymen lastanǵan topyraq kontýrlary jáne olardy túrlendirý ónimderi bar tabiǵi keshender qalyptasqan. Buryn zymyran otyny retinde keńinen qoldanylǵan geptil qaýiptiliktiń birinshi sanatyna, iaǵni zattardyń eń qaýipti tobyna jatady.
Mamandardyń pikirinshe, geptildiń ózi uzaqqa jatpaidy, biraq odan ydyraǵan ónimder topyraqta, qorshaǵan ortada ondaǵan jyldar boiy saqtalýy múmkin. Keibir málimetter boiynsha 30-40 jylǵa deiin», - dedi Kúrishbaev.
Onyń aitýynsha, qazaqstandyq ǵalymdar zymyran-tasyǵyshtardyń bólikteriniń qulaý aýdanynda ekologiialyq zertteýler júrgizý, jetkizý kezeńinde irgeles aýmaqtardaǵy halyqtyń densaýlyq jaǵdaiyn baǵalaý boiynsha ádistemelik usynymdar ázirlegen.
Senatordyń dereginshe, tiisti aimaqtarda zymyran tehnikasyn paidalanýdyń qorshaǵan ortaǵa, janýarlar álemine, adamdardyń densaýlyǵyna tigizetin zardaptary týraly tolyq aqparat joq.
«Eń aldymen, ushýdyń barlyq traektoriiasy boiynsha jáne zymyran tasyǵyshtardyń bólikteri qulaǵan aýdandarda qorshaǵan ortadaǵy geptil metabolitterin túgendeý qajet.
Ekinshiden, Qazaqstannyń klimattyq jaǵdaiyndaǵy qorshaǵan ortadaǵy, biologiialyq júielerdegi geptil ónimderiniń turaqtylyq kezeńi men transformatsiia erekshelikterin aiqyndaý kerek.
Úshinshiden, geptilden ydyraǵan ónimderdi topyraqtan ósimdikterge translokatsiialaý joldary men mehanizmderin, iaǵni olardyń taǵamǵa ený joldaryn zertteýdiń mańyzy zor.
Tórtinshiden, Qazaqstan jaǵdaiynda geptildiń ydyraý ónimderine gigienalyq normativter ázirleý qajet», - ded Aqylbek Kúrishbaev.
Senat ókili eń bastysy – zymyran tasyǵyshtardyń bólinetin bólshekteri qulaǵan aýdandar aýmaǵynda jáne zymyran otyny tógilgen aýdandarda turatyn halyqtyń syrqattanýshylyq qurylymyn egjei-tegjeili zertteý ekenin eske saldy.
Senator óńdelmegen zymyran otyny lastanǵan aýmaqtardyń ekologiialyq júiesin zertteý aitarlyqtai ýaqyt pen resýrstardy talap etetinin atap ótti. Osyndai aýqymdy zertteýler júrgizý úshin eki el arasyndaǵy jekelegen kelisimder sheńberinde osy saladaǵy ǵalymdardyń, dárigerler men ekologtardyń zertteýlerin baǵdarlamalyq-maqsatty jáne granttyq qarjylandyrýǵa biýdjet qarajatyn bólý qajettigin atady.
