Máńgilik uǵymdardyń shyńynda turǵan eń biigi, eń qasiettisi – elińniń Táýelsizdigi. Mundai pikirdi QR Parlamenti Senatynyń depýtaty Dana Nurjigit bildirdi, dep habarlaidy "Ult aqparat".
«Osydan 29 jyl buryn táýelsizdigin jariialaǵan Qazaqstan quzar shyńnyń shetindegi qaterli soqpaqpen júrip ótkendei bolǵan edi. Memleket qurý jolynda ýaqyt talabyna sai reformalar júrgizilip, halyq igiligine jumys isteitin institýttardyń irge tasy naryqtyq qatynastarmen qatar qalandy. Halyqaralyq deńgeide óz orny bar Táýelsiz Qazaqstandy búginde álem Ortalyq Aziiadaǵy bedeldi ári mańyzdy memleket dep biledi. Osy oraida, Táýelsizdik kúni qarsańynda Parlament Senatynyń Halyqaralyq qatynastar, qorǵanys jáne qaýipsizdik komitetiniń múshesi retinde memleketimizdiń syrtqy saiasatta júrip ótken jolyn az-kem aita ketsem deimin», - dedi ol.
Senatordyń aitýynsha, búgin Qazaqstan - halyqaralyq qoǵamnyń tolyq quqyly múshesi, halyqaralyq qatynastarda senimdi, jaýapty áriptes. Alaida mundai jetistikterge jetý úshin Egemendi Qazaqstanǵa qairat pen naǵyz eńbek qajet boldy. 1990 jyly, Odaq quldyraǵannan keiingi kezeńde Qazaqstan memleketiniń jaǵdaiy basqa edi. Qazaqstannyń Syrtqy saiasattynyń qalyptasýy egemendik irgetasyn bekemdeýmen birge júrdi. 1990 jyly 25 qazanda Qazaq Sovettik Sotsialistik Respýblikasynyń Memlekettik egemendigi týraly deklaratsiiasy qabyldanyp, Qazaqstan memleketi alǵashqy ret halyqaralyq quqyq sýbektisi bolyp aiqyndaldy. Bul tarihi qujatta «Qazaq SSR-iniń halyqaralyq qatynastardyń derbes sýbektisi bolýǵa, syrtqy saiasatty óz múddelerine sai belgileýge, diplomatiialyq jáne konsýldyq ókildikter almasýǵa, halyqaralyq uiymdardyń, onyń ishinde Birikken Ulttar Uiymynyń jáne onyń mamandandyrylǵan mekemeleriniń qyzmetine qatysýǵa pravosy bar» dep belgilengen. Al, 1991 jylǵy 16 jeltoqsan kúni «Qazaqstan Respýblikasynyń memlekettik táýelsizdigi týraly» Qazaqstan Respýblikasynyń Konstitýtsiialyq zańy qabyldandy.
«Jas memleketti úlken ózgerister men ǵalamat múkindikter kútip turdy. Osy jolda Tuńǵysh Prezident – Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaev Táýelsiz Qazaqstandy halyqaralyq arenada demokratiialyq, zaiyrly, quqyqtyq jáne áleýmettik memleket retinde jariia etti. Saiasi kartadaǵy Táýelsiz Qazaqstannyń Kostitýtsiiasynyń alǵashqy babynda jazylǵandai, biz úshin eń qymbat qazyna – adam ómiri. Osy sózdiń aishyqty dáleli dep Táýelsiz Qazaqstannyń alǵashqy saiasi sheshimin aitýǵa bolady. Prezident Jarlyǵymmen jer betindegi eń úlken iadrolyq synaq alańdarynyń biri – Semei poligony jabyldy. Osylaisha, Qazaqstan beibit joldy tańdap, gýmanistik printsipterdi ustanatyn memleket ekenin álemge pash etti. Biz dúniejúzilik qaýymdastyqqa integratsiialyq damý, beibit demokratiialyq joldy tańdaǵan táýelsiz memleket ekenimizdi ár bir saiasi qadamymyzben dáleldep otyrdyq. Búgingi jaǵdaida Qazaqstannyń halyqaralyq diplomatiiadaǵy osynaý turaqtylyǵy biz úshin quny ólsheýsiz kapital deýge bolady», - dedi Dana Nurjigit.
Senatordyń aitýynsha, pandemiia qursaýynda qalyp otyrǵan adamzat ómiri, turmysy, sanasy, dúnietanymy úlken ózgeristerge ushyrady. Bul ózgerister halyqaralyq qatynastarda da seziledi. Virtýaldy keńistikte ótip jatqan halyqaralyq kezdesýler buǵan deiin jyldar boiy qalyptasqan saiasi-ekonomikalyq seriktiktiń sapasyn aiqandai túskendei. Pandemiiaǵa deiingi ómirde resmi, beiresmi jaǵdaida kózbe-kóz kezdesip, ashyq dialog júrgizip, seriktes retinde moinyna alǵan mindettemelerin buljytpai oryndap, sertinde turǵan kóshbasshynyń adami, kásibi abyroi bedeli búginde ár bir memleket úshin óte mańyzdy faktor bolyp otyr.
«Bul jaǵynan kelgende memleketimizdiń tuńǵysh Prezidenti – Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaev ta, búgingi Prezidentimiz Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev ta dúniejúzilik arenada moiyndalǵan tulǵalar. Memleket múddesin qorǵaýda Qazaqstan kóshbasshylary saiasi seriktesteriniń pozitsiiasyn túsine otyryp, únemi adamgershilik qaǵidattarynan ainymaýǵa, bitimgershilik pen tatýlyq, ózara tiimdi sheshimder qabyldaýǵa shaqyratyn tarap retinde tanyldy. Virtýaldy ómir men pragmatizm, jasandy intellekt zamanynda adamdy sýyq mashinaǵa ainaldyrýdan saqtaityn dál osyndai ustanymdar. Jahandaný úderisin tejep, álemdi buryn sońdy bolmaǵan daǵdarysqa usharatqan pandemiia bir jaǵynan kesirin tigizse, ekinshi jaǵynan tarih tulparyn qamshylap adamzattyń tehnologiialyq damý jyldamdyǵyn údete tústi. Búginde barlyq memleketter álemdik daǵdarystan shyǵýdyń jolyn izdeýde. Bul rette ár memleket barlyq ishki-syrtqy resýrstaryn jan-jaqty paidalanyp, problemanyń ózin paidaǵa ainaldyrýǵa tyrysyp jatyr. Osy turǵydan alǵanda tranzit pen ashyq teńizge tikelei shyǵa almai turǵan 90-shy jyldardyń basyndaǵy Qazaqstandy taǵy bir kózge elestetsek; bizdiń aldymyzda álemge tanylyp, aiaqtan tik turyp Táýelsizdikke laiyq el ekenimizdi dáleldeýdiń synaqqa toly aýyr joly jatyr edi. Biz sol qiyndyqtyń bárin eńserdik qoi. Álemge tanyldyq, álem bizdi beibitshil ári baýyrmal memleket retinde moiyndady», - dedi ol.
Onyń atap ótýinshe, búginde Qazaqstanda 68 den astam elshilikter men halyqaralyq uiymdardyń ókildikteri tirkelgen. Qazaqstan Respýblikasy 100-den astam memlekette óziniń diplomatiialyq ókildikterin ashyp, 70-ten astam halyqaralyq uiymdardyń tolyq quqyly múshesi bolyp otyr. Sonymen birge, 40-tan astam kópjaqty sharttarǵa jáne 700-den astam eki jaqty sharttarǵa qol qoiǵan.
«Álemniń ekonomikalyq júiesinde Qazaqstannyń ózindik orny bar dep tolyq aita alamyz. Halyqaralyq diplomatiiadaǵy aýyz toltyryp aita alatyn jetistikterimiz, táýelsiz Qazaqstannyń postkrizistik kezeńdegi zamanaýi damýymyzdyń kepili. Qazaqta «kóppen kórgen uly toi» degen sóz bar. Álem bolyp bastan ótkerip jatqan qiyndyqta neniń ótkinshi, neniń máńgilik ekenin anyq túsinetin, shynnyń júzindei ótkir aqiqatqa kóz jetkizip otyrmyz: máńgilik uǵymdardyń shyńynda turǵan eń biigi, eń qasiettisi – elińniń Táýelsizdigi. Búgin mereke dep atalatyn osynaý tarihi kún, Abyz-Ábish aǵamyzdyń sózimen aitqanda, «ulyńnyń qanymen, qyzyńnyń arymen» kelgen kún ekenin bir sát te esten shyǵarmaiyq! Táýelsizdik tuǵyry nyq, hám biik bolǵai!», - dedi Dana Nurjigit.
.jpeg)