Qaryz týraly. 236 myń azamatymyz paiyzy sumdyq onlain-nesie alǵan. Júz myńǵa jýyq azamattar qaryzyn qaitara almai, bankterden qashyp júr. Millionǵa jýyq adam nesie alyp, kúni banktermen ótip jatyr. Qarap otyrsaq, naǵyz Qaryzstanǵa ainalyp bara jatyrmyz.
***
Bunyń teris jaǵy mynadai:
1) qaryzdy tarata-tarata, ony qaitara almaǵan bankter jabylyp jatyr;
2) qaryzǵa belsheden batqan azamattyń elge de, ekonomikaǵa da, otbasyna da bereri shamaly. Barlyq qara tizimge enip, qarabetke ainalǵan adam erteń otbasyn da jetistirmeidi, kásip te asha almaidy, sebebi qajet kezinde nesieni oǵan eshkim bermeidi;
3) bank jáne nesie júiesi daǵdaryp jatyr. Sebebi qaitarylmas qaryz sany kóp, qaitarymy joqtyq jańa qaryz izdeýge itermelep, ia shetelden qaryz alǵyzady, ia memleketke júginip, ulttyq qorǵa qol salǵyzady.
***
Qazir jeke azamattardyń bankrottyǵy degen zań qabyldanyp jatyr.
Sol zańdy durys paidalanyp, biraz qaryzdyń áńgimesin jabý kerek.
Jaǵdaiy tómen, nesiesi asa kóp emes azamattarǵa rahymshylyq jasaý kerek. Biraq bir shart: rahymshylyq alǵan adamdar 5-10 jyl boiy, ábden mii qatyp, piskenshe nesie alý quqynan airylýy tiis.
Bizdiń halyq áli de nesieni oiynshyq sanaidy. Ony qaitarmaý erliktiń túrine ainalyp barady. Bul da jaman, bul da qylmys. Ulttyq sport túri bolyp barady týra!
Nesieni bankter tek naqty biznes jospary bar, tabys kózin kórsete alatyn azamattarǵa ǵana berýi kerek. Bilimge, ipotekaǵa berý kerek. Toiǵa, jerleýge degen nesielerdi atymen joiý qajet. Úige qajetti tehnika alatyn nesie tek otbasylarǵa, erli-zaiyptynyń ekeýi de qyzmet isteitinderge berilgeni abzal. Ras, bul tutynýdy shekteýi yqtimal, biraq jaqsy smartofon alyp, onyń aqshasyn qaitara almai, tórt baǵasyn tóleý ne masqara?!
Sonymen qatar zańsyz nesieleý, asa kóterme paiyzben qaryz beretin uiymdarǵa zańmen tosqaýyl qoiý shart.
Sonymen qatar úlken aǵartý jumysyn shyn máninde mektepten bastaý kerek. Balalarǵa túsinikti, qazaq tilindegi kórneki sabaq berý kerek. Nesieniń ne ekenin túsiný bala kezden, otbasydan bastalýy kerek. Ekonomika da otbasydan bastalady. Otbasy da taza ekonomika. Ulttyq únem úidegi únemnen bastalmasa basqa qai jerden bastalmaq? Kúnde aitqan malshashpaqqa da qatysty.
Aidos Sarymnyń feisbýktaǵy jazbasynan
