QR Premer-Ministri Asqar Maminniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimettiń selektorlyq otyrysynda 2020 jylǵy qańtar-sáýirdegi QR áleýmettik-ekonomikalyq damý qorytyndysy jáne respýblikalyq biýdjettiń atqarylýy qaraldy. Saýda salasynyń damýy týraly saýda jáne integratsiia ministri Baqyt Sultanov baiandady, dep habarlaidy "Ult aqparat" primeminister.kz saityna silteme jasap.
Aǵymdaǵy jyldyń alǵashqy tórt aidyń qorytyndysy boiynsha ishki saýda salasynyń damý kórsetkishteri aitarlyqtai básendegeni baiqalýda. Saýdanyń naqty kólem indeksi ótken jyldyń uqsas kezeńimen salystyrǵanda 8,9%-ǵa tómendedi.
Ministr atap ótkendei, negizgi quldyraý sáýir aiynda, iaǵni búkil el boiynsha karantin sharalary engizilgen kezde baiqalǵan. Jalpy alǵanda, saýda salasy aǵymdaǵy jyldyń sáýirinde ótken jyldyń sáýirimen salystyrǵanda 34,8%-ǵa, onyń ishinde bólshek saýda 44,7%-ǵa, kóterme saýda 27,8%-ǵa tómendedi.
«Tótenshe jaǵdaiǵa bailanysty saýda obektileriniń toqtap qalýy saýdanyń tómendeýiniń basty sebebi bolyp tabylady. Saýda qurylymynda tek Almaty qalasynyń úlesi barlyq kóleminiń 40% quraidy. Karantin rejimi, Qazaqstan-Qytai shekarasynyń jabylýy, onyń ishinde «Qorǵas» ShHYO toqtaýy qańtar-sáýir ailarynda aimaqtar arasynda saýdanyń barynsha quldyraýyn týǵyzdy», — dedi B. Sultanov.
Ministrdiń aitýynsha, ákimder saýda infraqurylymnyń jaǵdaiyna erekshe nazar aýdarýy kerek.
«Kóterme taratý ortalyqtaryn salýdy bastap, saýda bazarlaryn odan ári jańǵyrtýdy tezdetýimiz qajet. Memlekettik baǵdarlamalar aiasynda uzaq merzimdi qarjylandyrý quraldary keńeitiletin bolady, saýda jelilerimen «ainylym» shemasy men forvardtik satyp alý damyp, elektrondy saýda jańa serpin alady. Memleket komissiianyń keshegi otyrysynda Prezident Q.K. Toqaev naqty tapsyrmalar berdi», — dedi B. Sultanov.
Ishki saýdanyń baiaýlaýy aiasynda elektrondyq kommertsiia keńinen damydy. Tek aǵymdaǵy jyldyń birinshi toqsanynda qazaqstandyq internet alańdarynda satyp alý kólemi quny 89 mlrd teńge bolatyn 2,8 mln sálemdemeni qurady.
«Mysaly, Almaty qalasynda karantin kezinde onlain satylym kórsetkishteri 4 eseden asyp, 50 myńnan astam azamat ózin-ózi oqshaýlaý rejimin buzbai qajetti taýarlardy satyp alýǵa múmkindik aldy», — dedi ol.
Elektrondy kommertsiia sonymen qosa qazaqstandyq taýarlardyń syrtqy naryqtarda ilgerileýine septigin tigizedi. Qazaqstandyq tsifrlyq saýda alańdarynyń ashylýyn qoldaýǵa baǵyttalǵan sharalar qabyldanyp jatyr. «Internet-eksporttaýshy mektebi» baǵdarlamasy iske qosyldy, Alibaba halyqaralyq platformasy arqyly 50 qazaqstandyq kásiporyn óz ónimin eksporttaýǵa múmkindik aldy.
Osy jyldyń birinshi toqsanynda Qazaqstannyń syrtqy saýda ainalymy 2019 jyldyń sáikes kezeńimen salystyrǵanda 2,7%-ǵa artyp, $21 mlrd qurady.
Osy rette, eksport kórsetkishiniń 4,2%-ǵa ósip, al import kórsetkishiniń 0,1%-ǵa azaiýyna bailanysty saýda balansy jaqsardy. Mineraldy tyńaitqyshtar, kúnbaǵys maiy jáne taǵy basqa taýarlar boiynsha eksport artty.
«COVID-19 pandemiiasy bizge shikizattyq emes eksporttyń ainalymdaǵy úlesin arttyrý jumystaryn jyldamdatý qajettiligin kórsetip, naqty sabaq bolyp otyr. Bul eksporttyq belsendiliktiń quldyraǵan jaǵdaida syrtqy suranysy turaqty arnalardy ashatyn bolady», — dedi ministr.
Sonymen qatar eksportqa baǵyttalǵan kásiporyndardy qoldaý sharalary jalǵasady. 2020 jyly eksporttaýshylardyń kólik shyǵyndaryn óteý jalǵasyn tabady.
Osy sharaǵa 7,7 mlrd. teńge qarajat bólinip, qazirgi tańda 215 mln teńge somasynda 20 ótinim maquldandy (maily tuqymdar, un, konditerlik ónimder jáne arnaiy kiimderdi QHR, RF jáne EO elderine (Belgiia, Latviia) jetkizý).
Eksporttaýshylardy qoldaý boiynsha daǵdarysqa qarsy ortalyq qarqyndy jumys isteidi, onyń ishinde eki aptada 120-dan astam ótinish qarastyryldy, beiindi ministrlikter men uiymdardyń sarapshylaryn tartý boiynsha qoldaý kórsetildi.
«Biz 16 taýar pozitsiiasyna basymdyq berdik, olardy jańa naryqtarǵa shyǵarý úshin ilgerletý boiynsha jańa sheshimder ázirlenetin bolady. Aǵymdaǵy jyldyń basynan beri «Kazakh Export» qarjylyq sharalarynyń jelisi boiynsha 39 otandyq eksporttaýshyǵa qoldaý kórsetildi, sonyń ishinde 26-sy tótenshe jaǵdai kezeńinde 6 mlrd teńgeden astam somaǵa saqtandyrý qoldaýyna ie boldy», — dedi B. Sultanov.
Taýarlardyń sapasyn arttyrýǵa jáne sertifikattaý rásimderin jetildirýge arnalǵan «Tehnikalyq retteý týraly» zań jobasy qazir Májilistiń qaraýynda jatyr.
