قر پرەمەر-مينيسترٸ اسقار ماميننٸڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن ٷكٸمەتتٸڭ سەلەكتورلىق وتىرىسىندا 2020 جىلعى قاڭتار-سەۋٸردەگٸ قر ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋ قورىتىندىسى جەنە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ اتقارىلۋى قارالدى. ساۋدا سالاسىنىڭ دامۋى تۋرالى ساۋدا جەنە ينتەگراتسييا مينيسترٸ باقىت سۇلتانوۆ باياندادى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" primeminister.kz سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
اعىمداعى جىلدىڭ العاشقى تٶرت ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ٸشكٸ ساۋدا سالاسىنىڭ دامۋ كٶرسەتكٸشتەرٸ ايتارلىقتاي بەسەندەگەنٸ بايقالۋدا. ساۋدانىڭ ناقتى كٶلەم يندەكسٸ ٶتكەن جىلدىڭ ۇقساس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 8,9%-عا تٶمەندەدٸ.
مينيستر اتاپ ٶتكەندەي, نەگٸزگٸ قۇلدىراۋ سەۋٸر ايىندا, ياعني بٷكٸل ەل بويىنشا كارانتين شارالارى ەنگٸزٸلگەن كەزدە بايقالعان. جالپى العاندا, ساۋدا سالاسى اعىمداعى جىلدىڭ سەۋٸرٸندە ٶتكەن جىلدىڭ سەۋٸرٸمەن سالىستىرعاندا 34,8%-عا, ونىڭ ٸشٸندە بٶلشەك ساۋدا 44,7%-عا, كٶتەرمە ساۋدا 27,8%-عا تٶمەندەدٸ.
«تٶتەنشە جاعدايعا بايلانىستى ساۋدا وبەكتٸلەرٸنٸڭ توقتاپ قالۋى ساۋدانىڭ تٶمەندەۋٸنٸڭ باستى سەبەبٸ بولىپ تابىلادى. ساۋدا قۇرىلىمىندا تەك الماتى قالاسىنىڭ ٷلەسٸ بارلىق كٶلەمٸنٸڭ 40% قۇرايدى. كارانتين رەجيمٸ, قازاقستان-قىتاي شەكاراسىنىڭ جابىلۋى, ونىڭ ٸشٸندە «قورعاس» شحىو توقتاۋى قاڭتار-سەۋٸر ايلارىندا ايماقتار اراسىندا ساۋدانىڭ بارىنشا قۇلدىراۋىن تۋعىزدى», — دەدٸ ب. سۇلتانوۆ.
مينيستردٸڭ ايتۋىنشا, ەكٸمدەر ساۋدا ينفراقۇرىلىمنىڭ جاعدايىنا ەرەكشە نازار اۋدارۋى كەرەك.
«كٶتەرمە تاراتۋ ورتالىقتارىن سالۋدى باستاپ, ساۋدا بازارلارىن ودان ەرٸ جاڭعىرتۋدى تەزدەتۋٸمٸز قاجەت. مەملەكەتتٸك باعدارلامالار اياسىندا ۇزاق مەرزٸمدٸ قارجىلاندىرۋ قۇرالدارى كەڭەيتٸلەتٸن بولادى, ساۋدا جەلٸلەرٸمەن «اينىلىم» سحەماسى مەن فورۆاردتٸك ساتىپ الۋ دامىپ, ەلەكتروندى ساۋدا جاڭا سەرپٸن الادى. مەملەكەت كوميسسييانىڭ كەشەگٸ وتىرىسىندا پرەزيدەنت ق.ك. توقاەۆ ناقتى تاپسىرمالار بەردٸ», — دەدٸ ب. سۇلتانوۆ.
ٸشكٸ ساۋدانىڭ باياۋلاۋى اياسىندا ەلەكتروندىق كوممەرتسييا كەڭٸنەن دامىدى. تەك اعىمداعى جىلدىڭ بٸرٸنشٸ توقسانىندا قازاقستاندىق ينتەرنەت الاڭدارىندا ساتىپ الۋ كٶلەمٸ قۇنى 89 ملرد تەڭگە بولاتىن 2,8 ملن سەلەمدەمەنٸ قۇرادى.
«مىسالى, الماتى قالاسىندا كارانتين كەزٸندە ونلاين ساتىلىم كٶرسەتكٸشتەرٸ 4 ەسەدەن اسىپ, 50 مىڭنان استام ازامات ٶزٸن-ٶزٸ وقشاۋلاۋ رەجيمٸن بۇزباي قاجەتتٸ تاۋارلاردى ساتىپ الۋعا مٷمكٸندٸك الدى», — دەدٸ ول.
ەلەكتروندى كوممەرتسييا سونىمەن قوسا قازاقستاندىق تاۋارلاردىڭ سىرتقى نارىقتاردا ٸلگەرٸلەۋٸنە سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ. قازاقستاندىق تسيفرلىق ساۋدا الاڭدارىنىڭ اشىلۋىن قولداۋعا باعىتتالعان شارالار قابىلدانىپ جاتىر. «ينتەرنەت-ەكسپورتتاۋشى مەكتەبٸ» باعدارلاماسى ٸسكە قوسىلدى, Alibaba حالىقارالىق پلاتفورماسى ارقىلى 50 قازاقستاندىق كەسٸپورىن ٶز ٶنٸمٸن ەكسپورتتاۋعا مٷمكٸندٸك الدى.
وسى جىلدىڭ بٸرٸنشٸ توقسانىندا قازاقستاننىڭ سىرتقى ساۋدا اينالىمى 2019 جىلدىڭ سەيكەس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 2,7%-عا ارتىپ, $21 ملرد قۇرادى.
وسى رەتتە, ەكسپورت كٶرسەتكٸشٸنٸڭ 4,2%-عا ٶسٸپ, ال يمپورت كٶرسەتكٸشٸنٸڭ 0,1%-عا ازايۋىنا بايلانىستى ساۋدا بالانسى جاقساردى. مينەرالدى تىڭايتقىشتار, كٷنباعىس مايى جەنە تاعى باسقا تاۋارلار بويىنشا ەكسپورت ارتتى.
«COVID-19 پاندەميياسى بٸزگە شيكٸزاتتىق ەمەس ەكسپورتتىڭ اينالىمداعى ٷلەسٸن ارتتىرۋ جۇمىستارىن جىلدامداتۋ قاجەتتٸلٸگٸن كٶرسەتٸپ, ناقتى ساباق بولىپ وتىر. بۇل ەكسپورتتىق بەلسەندٸلٸكتٸڭ قۇلدىراعان جاعدايدا سىرتقى سۇرانىسى تۇراقتى ارنالاردى اشاتىن بولادى», — دەدٸ مينيستر.
سونىمەن قاتار ەكسپورتقا باعىتتالعان كەسٸپورىنداردى قولداۋ شارالارى جالعاسادى. 2020 جىلى ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ كٶلٸك شىعىندارىن ٶتەۋ جالعاسىن تابادى.
وسى شاراعا 7,7 ملرد. تەڭگە قاراجات بٶلٸنٸپ, قازٸرگٸ تاڭدا 215 ملن تەڭگە سوماسىندا 20 ٶتٸنٸم ماقۇلداندى (مايلى تۇقىمدار, ۇن, كونديتەرلٸك ٶنٸمدەر جەنە ارنايى كيٸمدەردٸ قحر, رف جەنە ەو ەلدەرٸنە (بەلگييا, لاتۆييا) جەتكٸزۋ).
ەكسپورتتاۋشىلاردى قولداۋ بويىنشا داعدارىسقا قارسى ورتالىق قارقىندى جۇمىس ٸستەيدٸ, ونىڭ ٸشٸندە ەكٸ اپتادا 120-دان استام ٶتٸنٸش قاراستىرىلدى, بەيٸندٸ مينيسترلٸكتەر مەن ۇيىمداردىڭ ساراپشىلارىن تارتۋ بويىنشا قولداۋ كٶرسەتٸلدٸ.
«بٸز 16 تاۋار پوزيتسيياسىنا باسىمدىق بەردٸك, ولاردى جاڭا نارىقتارعا شىعارۋ ٷشٸن ٸلگەرلەتۋ بويىنشا جاڭا شەشٸمدەر ەزٸرلەنەتٸن بولادى. اعىمداعى جىلدىڭ باسىنان بەرٸ «Kazakh Export» قارجىلىق شارالارىنىڭ جەلٸسٸ بويىنشا 39 وتاندىق ەكسپورتتاۋشىعا قولداۋ كٶرسەتٸلدٸ, سونىڭ ٸشٸندە 26-سى تٶتەنشە جاعداي كەزەڭٸندە 6 ملرد تەڭگەدەن استام سوماعا ساقتاندىرۋ قولداۋىنا يە بولدى», — دەدٸ ب. سۇلتانوۆ.
تاۋارلاردىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا جەنە سەرتيفيكاتتاۋ رەسٸمدەرٸن جەتٸلدٸرۋگە ارنالعان «تەحنيكالىق رەتتەۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى قازٸر مەجٸلٸستٸڭ قاراۋىندا جاتىر.
