Ulttyq qoǵamdyq senim keńesi qurylǵaly 1 jyldan astam ýaqytta bilim berýge qatysty mańyzdy máseleler kóterilip keledi. Ulttyq keńeste osy salada qandai usynystar aityldy, pandemiia kezindegi qashyqtan oqytýǵa daiyn boldyq pa? Osy jáne ózge de máseleler jaiynda Ulttyq qoǵamdyq senim keńesiniń múshesi, «Ulttyq aýdarma biýrosy» qoǵamdyq qorynyń atqarýshy direktory Raýan Kenjehanulymen tildesken edik.
- Aldymen Ulttyq qoǵamdyq senim keńesiniń belgili bir salada sheshim qabyldaýdaǵy róli jaily aityp berseńiz...
- Ulttyq qoǵamdyq senim keńesi – Memleket basshysynyń qoǵam men memleket arasyndaǵy bailanysty nyǵaitý úshin ártúrli salalarda belsendilik tanytyp júrgen, jumys tájiribesi, biligi mol azamattardy jinap, qoǵamdyq mańyzy bar máselelerdi talqylaý, olardyń sheshimin birlese tabý maqsatynda qurylǵan dánekerlik alań, konsýltativtik-keńesshi organ.
Ulttyq qoǵamdyq senim keńesiniń osy ýaqytqa deiin úsh otyrysy ótti. Keńes músheleri saiasi modernizatsiia, ekonomikalyq modernizatsiia, áleýmettik modernizatsiia baǵyttary boiynsha shartty toptarǵa bólingen. Óz baǵyttary boiynsha qordalanǵan máselelerge qatysy pikirlerin bólisip, tájiribelerin ortaǵa salady, usynystaryn daiyndaidy. Sol usynystardyń negizinde salaǵa jaýapty memlekettik organ ókilderimen, tiisti ministrlikterdiń nemese basqa da vedomstvolardyń basshylarymen kezdesedi. Usynys berý bar da, biraq ony júzege asyrý tetikterin bilý, soǵan sáikes sheshim usyný basqa. Osy máseleler jan-jaqty talqylanady. Osylaisha birneshe ret talqylanǵan usynystar Ulttyq qoǵamdyq senim keńesiniń otyrysynda kópshilikke tanystyrylady. Mańyzdy, sheshý, iske asyrý joly anyqtalǵan usynystardy Prezident úkimetke tapsyrma retinde beredi. Qazir osyndai júieli negizde jumys júrip jatyr.
- Osy alańda kóterilgen bilim berý salasyna qatysty naqty usynystar jaily aityp ótseńiz. Keńes múshesi retinde ózińiz qandai máselelerdi kóterdińiz?
- Men keńes aiasyndaǵy áleýmettik máselelermen ainalysatyn toptyń múshesimin. Bul top densaýlyq saqtaý, bilim berý, áleýmettik qamsyzdandyrý sekildi áleýmettik máselelerge qatysty usynystardy talqylap, jinaqtaidy. Ulttyq qoǵamdyq senim keńesiniń mamyr aiyndaǵy úshinshi otyrysy bilim berý máselelerine arnaldy. Prezidenttiń osyndai keńestiń bir otyrysyn tek bilim salasyna arnaýy óte mańyzdy, durys qadam boldy dep esepteimin. Elimizdiń qai salada bolmasyn ilgerileýine, alǵa jyljýyna, damýyna tikelei áser etetin sala – osy bilim berý júiesi. Biz bul kezdesýge daiyndyq aiasynda bilim jáne ǵylym ministrimen, Premer-ministrdiń áleýmettik salaǵa jaýap beretin orynbasarymen kezdestik.
- Osy usynystardyń qaisysy qoǵam qoldaýyna ie bolyp, júzege asyp jatyr? Usynystar negizinde qandai zańnamalyq aktilerge ózgeris engizildi?
- Árine, biz aitqan usynystardyń barlyǵy birdei naqty sheshimderge ainalyp ketýi múmkin emes. Degenmen birqatar usynystarymyz qabyldanyp, ári qarai olardy iske asyrýǵa baǵyttalǵan naqty qadamdar jasalyp jatyr. Máselen, Ulttyq qoǵamdyq senim keńesi jiynynda bolashaq pedagog mamandardy daiyndaý, muǵalimder mártebesin kóterý jáne qorǵaý máselelerine tiisti deńgeide nazar aýdarý qajettigi aityldy. Berilgen usynystardyń negizinde pedagogikalyq mamandyqtarǵa túsetin abitýrientterge qoiylatyn talaptar kóterildi. Muǵalim bolǵysy keletin talapker Ulttyq biryńǵai testileýden kem degende 70 ball jinaýy tiis. Bul óte mańyzdy. Ókinishke qarai, sońǵy jyldary bul mamandyqqa keri suryptaý júrip, sapa óte tómendep ketti. Sonymen birge, pedagogikalyq mamandyqta oqityn stýdentterge tólenetin shákiratqy edáýir ósip, 42 myń teńge mólsherine deiin kóterildi. Bul da - qabiletti jastardy yntalandyratyn, ústemeleitin jaqsy bastama.
Qazirgi tańda Qazaqstandaǵy 7 400 mektepte jalpy sany 3,5 millionnan asa oqýshy bar. Onyń 70 paiyzy eki aýysymda, 200 myń bala úsh aýysymdy mektepte oqidy. Sapaly bilim berý úshin mekteptiń bir aýysymda jumys isteýi óte mańyzdy. Ol úshin mektepter kóptep salynýy kerek. Qazir keńinen qoldanylyp jatqan memlekettik-jekeshelik áriptestik mehanizmderin, bilim berýdi jan basyna bólip qarjylandyrý sekildi tetikterdi qoldana otyryp, bilim berý uiymdarynyń ál-aýqatyn, materialdyq tehnikalyq bazasyn nyǵaitý, mektepter salý, infraqurylymyn kúsheitý kerek degen usynys aittyq.
Odan bólek, qazir qashyqtan oqytý formatyn keńinen qoldanyp jatyrmyz.
- Búkil álemdi jailaǵan pandemiia bilim salasynyń qandai olqy tustaryn aiqyndap berdi?
- Árine, álemde taraǵan pandemiia jaǵdaiyna bailanysty osy júiege kóshýge májbúr boldyq. Biraq qashyqtan oqytý tehnologiiasyn buǵan deiin de belsendi túrde qoldanyp kelgender az emes. Sońǵy 10 jylda álem boiynsha qarqyndy damyǵan bul tehnologiialar óz tiimdiligin dáleldedi. Sondyqtan qashyqtan oqytý júiesin zań deńgeiinde rettep, ony bilim týraly zańǵa engizý qajet. Ári qashyqtan oqytý tehnologiiasyn qoldanatyn oqý oryndaryna qoiylatyn ádistemelik jáne tehnologiialyq talaptardy aiqyndaǵan abzal. Bul máselege qatysty usynystarymyz ben zańǵa enýi qajet tolyqtyrý men ózgerister jobasyn daiyndap berdik. Osyndai iske ainalǵan, sheshimin tapqan, qazirdiń ózinde nátijesin berip jatqan usynystar az emes. Bul Ulttyq qoǵamdyq senim keńes jumysynyń naqty nátijesi deýge bolady.
- Suhbatyńyzǵa rahmet!
