Bas Prokýror Jaqyp Asanovtyń úndeýi

«Prokýratýra týraly» Zańnyń  25-2 babyn basshylyqqa alyp, kelesi Úndeý jasaimyn.

Álemde 2 minýt saiyn 1 bala jy­nystyq zorlyq-zombylyq kóre­di. Árbir úshinshi qyz 18-ge tolǵan­sha osyndai jynystyq tiisýge ushy­raidy eken.

Bul – jahandyq problema. Onymen barlyq memleketter kúresýde.

Qazaqstanda biyl 183 bala qyl­myskerlerdiń qurbany boldy. Ótken jyldan áldeqaida az bolsa da (37% — 292), ony, árine, qurǵaq sanmen ólsheý orynsyz. Árbir jaǵdai – qoǵam úshin úlken tragediia, otbasyna túsken qaiǵy-qasiret, balanyń janyna salynǵan jazylmas jara.

Biylǵy jyly mundai qylmysy úshin 111 adam sottaldy.

Aýzynan ana súti keppegen balany zorlaý – naǵyz azǵyndyq. Mun­dai qylmys jasaǵandardy mem­leket aiaýsyz jazalaidy – 20 jyl­ǵa deiin nemese ómir boiyna bas bostandyǵynan aiyrady. Olar­dyń jazasy jeńildetilmeidi. Sottal­ǵan­dar ýaqytynan buryn bosatylmaidy, amnistiiaǵa jatpaidy, olarmen eshqandai protsestik kelisim jasalmaidy. Jaza merzimin tolyq óteidi.

Mundai qylmyskerler balalarmen jumys jasaý quqyǵynan ómir boiyna aiyrylady.

2018 jylǵy 1 qańtardan bastap himiialyq kastratsiia qoldanylmaq. Bul degenimiz qylmyskerlerdi arnaiy dári-dármekterdi qabyldaýǵa májbúrleidi.

Quqyqtyq statistika komi­te­tiniń infopublic.pravstat.kz saityn­da pedofilderdiń kartasy iske qo­syl­dy. Onda olardyń fotosýreti men an­ketasy bar. Bul servisti kez kelgen adam erkin paidalana alady.

Kóp jaǵdaida qylmyskerlerdiń aram nietin júzege asyrýǵa negizgi sebep – eresekterdiń jaýapsyzdyǵy.

Sanasy tolyq bekimegen, ár nár­sege sengish, kóngish jas bala syrt­tan keler qaýipti qaidan bilsin? Son­dyqtan qaraýsyz qalǵan búldirshin – qylmyskerge ońai olja.

Balalarymyzdyń deni saý, ómiri qaýipsiz bolsyn desek, birinshiden, árbir ata-ana saq bolýy qajet. Úide, aýlada, mektepte, demalys oryndarynda, jalpy qai jerde bolsa da balany únemi baqylaýda ustańyz.

Ekinshiden, jetkinshekter qor­lyq­ty kóbinese tanysy, tipti jaqy­ny, ákesi, aǵasy siiaqty adamdardan kó­redi. Balaǵa tiisý, aldaý, kúshteý áreketin kórseńiz, dereý 102-ge habar­lasyp, shara qoldanyńyz.

Úshinshiden, keide bolǵan isti ait­paimyz, jasyramyz, uiat bolady deimiz. Bul durys emes. Onymen qylmystyń jasyryn, sozylmaly túrge ainalýyna kómektesemiz. Son­dyqtan balańyzdyń namysy aiaqqa taptalsa, únsiz qalmańyz. Birden quqyq qorǵaý organyna habarlańyz.

Tórtinshiden, balanyń aralasyp júrgen ortasy qandai, qai jerlerge jii barady, internette kimmen dos, qandai saittarda otyratynyn baiqap júrińiz. Balamen jii, ashyq áńgimelesý – ony azǵyndardan qorǵaýdyń eń tiimdi amaly.

Besinshiden, qaýipti jaǵdaida ne isteý kerektigin balaǵa túsindirip úiretken jón. Ondai aqparatty internetten jáne jaqyn arada iske qosylatyn «Prokýrordyń 100 keńesi» degen mobildik qosymshadan alýǵa bolady.

Mundai qylmystardyń aldyn alý úshin tek memlekettiń sharalary jetkiliksiz. Oǵan árqaisymyz jeke jáne búkil qoǵam bolyp qarsy turaiyq.