Búgin Tegeranda QR Premer-Ministriniń orynbasary – saýda jáne integratsiia ministri Baqyt Sultanov Iran Islam Respýblikasynyń birinshi vitse-prezidenti Mohammad Mohber Dezfýlimen kezdesti. Bul týraly primeminister.kz saity habarlady.
Kezdesýdiń negizgi taqyryby eki eldiń saýda-ekonomikalyq yntymaqtastyǵyn keńeitý boldy.
Baqyt Sultanov Irannyń birinshi vitse-prezidentin Qazaqstan saýda-ekonomikalyq missiiasynyń jáne Qazaqstan-Iran úkimetaralyq komissiiasynyń jaqynda ótken 17-otyrysynyń qorytyndylary týraly habardar etti.
«Iran Islam Respýblikasy – Qazaqstan Respýblikasynyń tarihi dostas memleketi jáne óńirlik seriktesi. Iranmen ózara tiimdi qarym-qatynasty damytý – eldiń syrtqy saiasi basymdyqtarynyń biri», — dep atap ótti B. Sultanov.
Iran – óńirdegi Qazaqstannyń negizgi saýda-ekonomikalyq seriktesteriniń biri. Yntymaqtastyq áleýetin tolyq paidalaný múmkindigi sanktsiialyq rejimdi shekteidi.
«Biz sanktsiia jaǵdaiynda Iranmen yntymaqtastyq máselesi boiynsha AQSh Memlekettik departamentimen konsýltatsiialar ótkizdik», — dep habarlady B. Sultanov.
Ol sondai-aq Venada ótip jatqan Iran men AQSh arasyndaǵy kelissózder jaqyn arada sátti aiaqtalady degen úmitin bildirdi.
Bul rette ózara saýda kólemi eki eldiń naqty múmkindikterine sáikes kelmeitindigi atalyp ótildi. Osyǵan bailanysty taýar ainalymynyń kólemin $3 mlrd ulǵaitý mindeti belgilendi (2021 jyly taýar ainalymy – $440,1 mln). Sonymen qatar osy maqsatqa jetý baǵyttarynyń biri ónimderiniń keń aýqymdy aiasynda, ásirese azyq-túlik taýarlarymen svop-operatsiialar salasyndaǵy yntymaqtastyq bolýy múmkin ekendigi ataldy. Bul qazaqstandyq eksporttyń Irannyń ońtústik porttary arqyly Parsy shyǵanaǵy elderiniń naryqtaryna shyǵýyn jeńildetedi.
Kezdesýde bank salasyndaǵy yntymaqtastyq, logistikalyq áleýetti damytý, sondai-aq eki eldiń teńiz jáne qurlyq porttaryn birlesip paidalaný máseleleri talqylandy.
Qazaqstan tarapy Tegeranǵa tek saýdamen shektelmei, anaǵurlym qarqyndy investitsiialyq yntymaqtastyq pen ónerkásiptik kooperatsiiaǵa kóshýdi usyndy.
Qazirgi ýaqytta Iran investitsiialary Qazaqstanda da bar (Borly mys-molibden ken ornyn igerý jáne katodty mys óndiretin gidrometallýrgiialyq zaýyt salý jobasy). Sondai-aq Qazaqstan Iran aýmaǵynda ken oryndaryn igerýge qatysýǵa múddeli.
IIR birinshi vitse-prezidenti Mohammad Mohber Dezfýli TMK salasyndaǵy ózara is-qimyldy tereńdetý jónindegi usynysty qoldady.
«Qazir bizdiń kompaniialar birqatar tabysty jobalardy iske asyrýda. Qarym-qatynasty odan ári keńeitý úshin biz biznesimizge kedergi keltiretin jaǵdailardy joiýymyz kerek», — dedi Dezfýli myrza.
Ol, sondai-aq, Qazaqstan Eýraziialyq keńistikte jekelegen taýarlardy óndirý boiynsha habqa ainalǵanyn atap ótti.
Onyń aitýynsha, Iran óz aimaǵynda osyndai habqa ainalýǵa áleýeti bar. Eki eldiń múddeleri men múmkindikterin ushtastyrý jáne teńdestirý, onyń ishinde ónerkásiptik kooperatsiia bóliginde Qazaqstan men Irannyń ekonomikalaryn jaqyndastyrýǵa jáne ekonomikalyq múddelerin qozǵaýǵa yqpal etetin bolady.
Bul rette, memleketterdiń ózara saýdasyn keńeitýge EAEO elderi men Iran Islam Respýblikasy arasyndaǵy erkin saýda týraly qazirgi qoldanystaǵy ýaqytsha kelisimdi tolyq formatty kelisimge deiin keńeitý yqpal etetin bolady. ESA týraly tolyq formatty kelisim jasasý taýar nomenklatýrasynyń keminde 80%-yna kedendik bajdardy joiýǵa jáne/nemese tómendetýge múmkindik beredi.
Bank yntymaqtastyǵyna keletin bolsaq, IIR birinshi vitse-prezidenti elderdi ulttyq valiýtalarǵa ózara saýda jasaýǵa baǵyttaýdy usyndy.
Qazaqstan-Iran úkimetaralyq komissiiasynyń 17-otyrysynyń hattamasynda eki el arasyndaǵy saýdany jeńildetý úshin tiisti ádister men quraldardy aiqyndaý úshin banktik yntymaqtastyq jónindegi birlesken komitet qurý múmkindigin qaraý kózdelgen.
Biznes-bailanystardy qarqyndatý úshin Qazaqstan QR men IIR arasynda aiyna 4 reistik jiilikpen turaqty reisterdi qaita bastaý týraly sheshim qabyldady.
Kezdesý sońynda taraptar eki eldiń saýda-ekonomikalyq yntymaqtastyǵyn tereńdetýge ózara múddeliligin taǵy da rastady.
