بٷگٸن تەگەراندا قر پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى – ساۋدا جەنە ينتەگراتسييا مينيسترٸ باقىت سۇلتانوۆ يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ بٸرٸنشٸ ۆيتسە-پرەزيدەنتٸ موحامماد موحبەر دەزفۋليمەن كەزدەستٸ. بۇل تۋرالى primeminister.kz سايتى حابارلادى.
كەزدەسۋدٸڭ نەگٸزگٸ تاقىرىبى ەكٸ ەلدٸڭ ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىعىن كەڭەيتۋ بولدى.
باقىت سۇلتانوۆ يراننىڭ بٸرٸنشٸ ۆيتسە-پرەزيدەنتٸن قازاقستان ساۋدا-ەكونوميكالىق ميسسيياسىنىڭ جەنە قازاقستان-يران ٷكٸمەتارالىق كوميسسيياسىنىڭ جاقىندا ٶتكەن 17-وتىرىسىنىڭ قورىتىندىلارى تۋرالى حاباردار ەتتٸ.
«يران يسلام رەسپۋبليكاسى – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تاريحي دوستاس مەملەكەتٸ جەنە ٶڭٸرلٸك سەرٸكتەسٸ. يرانمەن ٶزارا تيٸمدٸ قارىم-قاتىناستى دامىتۋ – ەلدٸڭ سىرتقى ساياسي باسىمدىقتارىنىڭ بٸرٸ», — دەپ اتاپ ٶتتٸ ب. سۇلتانوۆ.
يران – ٶڭٸردەگٸ قازاقستاننىڭ نەگٸزگٸ ساۋدا-ەكونوميكالىق سەرٸكتەستەرٸنٸڭ بٸرٸ. ىنتىماقتاستىق ەلەۋەتٸن تولىق پايدالانۋ مٷمكٸندٸگٸ سانكتسييالىق رەجيمدٸ شەكتەيدٸ.
«بٸز سانكتسييا جاعدايىندا يرانمەن ىنتىماقتاستىق مەسەلەسٸ بويىنشا اقش مەملەكەتتٸك دەپارتامەنتٸمەن كونسۋلتاتسييالار ٶتكٸزدٸك», — دەپ حابارلادى ب. سۇلتانوۆ.
ول سونداي-اق ۆەنادا ٶتٸپ جاتقان يران مەن اقش اراسىنداعى كەلٸسسٶزدەر جاقىن ارادا سەتتٸ اياقتالادى دەگەن ٷمٸتٸن بٸلدٸردٸ.
بۇل رەتتە ٶزارا ساۋدا كٶلەمٸ ەكٸ ەلدٸڭ ناقتى مٷمكٸندٸكتەرٸنە سەيكەس كەلمەيتٸندٸگٸ اتالىپ ٶتٸلدٸ. وسىعان بايلانىستى تاۋار اينالىمىنىڭ كٶلەمٸن $3 ملرد ۇلعايتۋ مٸندەتٸ بەلگٸلەندٸ (2021 جىلى تاۋار اينالىمى – $440,1 ملن). سونىمەن قاتار وسى ماقساتقا جەتۋ باعىتتارىنىڭ بٸرٸ ٶنٸمدەرٸنٸڭ كەڭ اۋقىمدى اياسىندا, ەسٸرەسە ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىمەن سۆوپ-وپەراتسييالار سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق بولۋى مٷمكٸن ەكەندٸگٸ اتالدى. بۇل قازاقستاندىق ەكسپورتتىڭ يراننىڭ وڭتٷستٸك پورتتارى ارقىلى پارسى شىعاناعى ەلدەرٸنٸڭ نارىقتارىنا شىعۋىن جەڭٸلدەتەدٸ.
كەزدەسۋدە بانك سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق, لوگيستيكالىق ەلەۋەتتٸ دامىتۋ, سونداي-اق ەكٸ ەلدٸڭ تەڭٸز جەنە قۇرلىق پورتتارىن بٸرلەسٸپ پايدالانۋ مەسەلەلەرٸ تالقىلاندى.
قازاقستان تاراپى تەگەرانعا تەك ساۋدامەن شەكتەلمەي, اناعۇرلىم قارقىندى ينۆەستيتسييالىق ىنتىماقتاستىق پەن ٶنەركەسٸپتٸك كووپەراتسيياعا كٶشۋدٸ ۇسىندى.
قازٸرگٸ ۋاقىتتا يران ينۆەستيتسييالارى قازاقستاندا دا بار (بورلى مىس-موليبدەن كەن ورنىن يگەرۋ جەنە كاتودتى مىس ٶندٸرەتٸن گيدرومەتاللۋرگييالىق زاۋىت سالۋ جوباسى). سونداي-اق قازاقستان يران اۋماعىندا كەن ورىندارىن يگەرۋگە قاتىسۋعا مٷددەلٸ.
يير بٸرٸنشٸ ۆيتسە-پرەزيدەنتٸ موحامماد موحبەر دەزفۋلي تمك سالاسىنداعى ٶزارا ٸس-قيمىلدى تەرەڭدەتۋ جٶنٸندەگٸ ۇسىنىستى قولدادى.
«قازٸر بٸزدٸڭ كومپانييالار بٸرقاتار تابىستى جوبالاردى ٸسكە اسىرۋدا. قارىم-قاتىناستى ودان ەرٸ كەڭەيتۋ ٷشٸن بٸز بيزنەسٸمٸزگە كەدەرگٸ كەلتٸرەتٸن جاعدايلاردى جويۋىمىز كەرەك», — دەدٸ دەزفۋلي مىرزا.
ول, سونداي-اق, قازاقستان ەۋرازييالىق كەڭٸستٸكتە جەكەلەگەن تاۋارلاردى ٶندٸرۋ بويىنشا حابقا اينالعانىن اتاپ ٶتتٸ.
ونىڭ ايتۋىنشا, يران ٶز ايماعىندا وسىنداي حابقا اينالۋعا ەلەۋەتٸ بار. ەكٸ ەلدٸڭ مٷددەلەرٸ مەن مٷمكٸندٸكتەرٸن ۇشتاستىرۋ جەنە تەڭدەستٸرۋ, ونىڭ ٸشٸندە ٶنەركەسٸپتٸك كووپەراتسييا بٶلٸگٸندە قازاقستان مەن يراننىڭ ەكونوميكالارىن جاقىنداستىرۋعا جەنە ەكونوميكالىق مٷددەلەرٸن قوزعاۋعا ىقپال ەتەتٸن بولادى.
بۇل رەتتە, مەملەكەتتەردٸڭ ٶزارا ساۋداسىن كەڭەيتۋگە ەاەو ەلدەرٸ مەن يران يسلام رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى ەركٸن ساۋدا تۋرالى قازٸرگٸ قولدانىستاعى ۋاقىتشا كەلٸسٸمدٸ تولىق فورماتتى كەلٸسٸمگە دەيٸن كەڭەيتۋ ىقپال ەتەتٸن بولادى. ەسا تۋرالى تولىق فورماتتى كەلٸسٸم جاساسۋ تاۋار نومەنكلاتۋراسىنىڭ كەمٸندە 80%-ىنا كەدەندٸك باجداردى جويۋعا جەنە/نەمەسە تٶمەندەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
بانك ىنتىماقتاستىعىنا كەلەتٸن بولساق, يير بٸرٸنشٸ ۆيتسە-پرەزيدەنتٸ ەلدەردٸ ۇلتتىق ۆاليۋتالارعا ٶزارا ساۋدا جاساۋعا باعىتتاۋدى ۇسىندى.
قازاقستان-يران ٷكٸمەتارالىق كوميسسيياسىنىڭ 17-وتىرىسىنىڭ حاتتاماسىندا ەكٸ ەل اراسىنداعى ساۋدانى جەڭٸلدەتۋ ٷشٸن تيٸستٸ ەدٸستەر مەن قۇرالداردى ايقىنداۋ ٷشٸن بانكتٸك ىنتىماقتاستىق جٶنٸندەگٸ بٸرلەسكەن كوميتەت قۇرۋ مٷمكٸندٸگٸن قاراۋ كٶزدەلگەن.
بيزنەس-بايلانىستاردى قارقىنداتۋ ٷشٸن قازاقستان قر مەن يير اراسىندا ايىنا 4 رەيستٸك جيٸلٸكپەن تۇراقتى رەيستەردٸ قايتا باستاۋ تۋرالى شەشٸم قابىلدادى.
كەزدەسۋ سوڭىندا تاراپتار ەكٸ ەلدٸڭ ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىعىن تەرەڭدەتۋگە ٶزارا مٷددەلٸلٸگٸن تاعى دا راستادى.
