Aimaǵambetov: "Qaǵazbastylyqty barynsha azaityp, jastardy ǵylym salasyna tartyp jatyrmyz"

QR Bilim jáne ǵylym ministri Ashat Aimaǵambetov otandyq ǵalymdardy kásibi merekelerimen quttyqtady, dep habarlaidy "Ult aqparat".

«Búgin – Qazaqstandaǵy ǵylym qyzmetkerleriniń kúni.

Kúntizbedegi bul data kezdeisoq tańdalmaǵany belgili. 12 sáýir – Ǵylym akademiiasynyń tuńǵysh Prezidenti, kórnekti ǵalym-geolog Qanysh Sátbaevtyń dúniege kelgen kúni.

 

Qazaqtan shyqqan tuńǵysh akademiktiń ǵylym salasynda jolyn qýǵan izbasarlary az emes. Biz ǵylymnyń damýyna zor úles qosyp kele jatqan ǵalymdarymyzdy maqtan tutamyz.

Elimizdegi ǵylym salasynyń áleýeti zor. Máselen, Biologiialyq qaýipsizdik problemalary ǵylymi-zertteý institýty ǵalymdarynyń koronavirýsqa qarsy ázirlegen vaktsinasyn erekshe atap ótýge bolady.

Búgingi tańda ǵylym salasynyń jetistikteri aitarlyqtai kóp, degenmen problemalar da joq emes.

Sondyqtan biz óz tarapymyzdan elimizdegi ǵylymnyń odan ári damýy úshin keshendi sharalar qabyldap jatyrmyz.

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń jan-jaqty qoldaýynyń arqasynda ǵylym salasynda oń ózgerister oryn alyp jatyr. Birneshe negizgi baǵyttarǵa toqtalyp óteiin.

Ǵylymdy respýblikalyq biýdjetten qarjylandyrý kólemi sońǵy eki jylda shamamen eki esege artty. 2025 jylǵa qarai ǵylymdy qarjylandyrý kólemin jalpy ishki ónimniń 1% deiin ulǵaitý josparlanǵan. Bul – otandyq ǵylymnyń damýyna úlken serpin bereri sózsiz.

Eger buǵan deiin Bilim jáne ǵylym ministrliginiń granttyq jáne baǵdarlamalyq-nysanaly qarjylandyrýǵa arnalǵan konkýrstary úsh jylda bir ret júrgizilse, endi olar jyl saiyn ótkiziletin bolady. Tek 2020 jyly 5 konkýrs ótkizilgenin atap ótý qajet.

Taǵy bir mańyzdy jait, 2020 jyly alǵash ret granttardyń jańa túrleri bekitildi. Olar – kollaboratsiia boiynsha, qysqa merzimdi, jeke, jas ǵalymdarǵa arnalǵan jáne t.b granttar.

Sondai-aq doktoranttardyń stipendiiasy 80%-ǵa ulǵaidy.

Budan bylai olardyń stipendiiasy jyl saiyn 15%-ǵa ósip otyrady jáne 2025 jylǵa qarai 260 myń teńgeni quraityn bolady.

Biz úshin magistratýra men doktorantýraǵa túsý kezindegi ashyqtyq pen meritokratiiany arttyrý mańyzdy. Sondyqtan ótken jyly magistratýraǵa túsý úshin emtihandardy alǵash ret elektrondyq formatta ótkizdik. Biyldan bastap doktorantýraǵa túsý emtihandary da osyndai formatta ótpek.

Ǵylymi qoǵamdastyqpen ornatylǵan tyǵyz qarym-qatynastyń nátijesinde dissertatsiialyq keńesterdiń jumysy boiynsha erejelerge ózgerister engizildi. Sondai-aq doktoranttar úshin dissertatsiiany qorǵaý múmkindikteri keńeitildi.

Odan bólek ǵylymi jýrnaldardyń tizimin qalyptastyrý erejelerine de ózgerister engizildi. 2021 jyldan bastap biz myqty, bedeldi ǵylymi jýrnaldardy qoldaý jónindegi jobany iske asyrýdy bastaimyz.

Taǵy bir jańalyq – endi jyl saiyn 50 úzdik ǵylymi qyzmetkerge 5 mln teńge kóleminde syiaqy taǵaiyndalady. Mundaǵy mehanizm «JOO úzdik oqytýshysy» konkýrsyna uqsas bolady. Bul «Ǵylym týraly» Zańǵa engizilgen jańa túzetýlerge sáikes múmkin bolyp otyr.

Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń qoldaýymen 2020 jyly BǴM-ge qarasty ǵylymi uiymdardyń materialdyq-tehnikalyq bazasyn nyǵaitý jáne jumysyn jandandyrýǵa baǵyttalǵan jańa biýdjettik baǵdarlama ashylyp, 2,8 mlrd teńge bólindi. Nátijesinde 23 ǵylymi-zertteý institýtyna jabdyqtar satyp alyndy.

Biyl osy maqsatta 3,5 mlrd teńge bólindi. Sondyqtan Institýttardy modernizatsiialaý boiynsha jumys ári qarai jalǵasady.

Ulttyq ǵylymi keńes qyzmetiniń ashyqtyǵyn arttyrýǵa baǵyttalǵan oń ózgerister engizildi. Endi olardyń jiyndary onlain, al daýys berý protsesi ashyq formatqa aýystyryldy. Ǵylymi keńes quramy da ǵylymi qyzmetkerlerdiń jumysyna sáikes jańǵyrdy.

Biyldan bastap 500 ǵalymdy álemniń jetekshi ǵylymi ortalyqtaryna taǵylymdamalardan ótýge jiberý jáne "Jas ǵalym" jobasy aiasynda 1 myń grant bólý boiynsha jumystar qolǵa alynady.

Odan bólek, elimizdegi 20 ýniversitet «Akademiialyq artyqshylyq ortalyqtary» jobasy aiasynda qarjylandyrýǵa ie bolady. Iaǵni, bul – jiyrma oqý orny materialdyq-tehnikalyq bazasyn aitarlyqtai jańartýǵa múmkindik alady degen sóz.

Ǵylymdaǵy barlyq protsesterdi odan ári tsifrlandyrý boiynsha jumys atqarýymyz kerek. Keibir ǵylymi jobalardy iske asyrý úshin uzaq merzim talap etiledi. Bul rette mundai ǵylymi jobalarǵa grant berý merzimderin 5 jylǵa deiin uzartý máselesi de qolǵa alynady.

Biz el úshin strategiialyq baǵyttar boiynsha irgeli zertteýlermen ainalysatyn institýttardy tikelei qarjylandyrýdy mańyzdy dep sanaimyz.

Ministrlik bazalyq qarjylandyrý sheńberinde aqy alatyn qyzmetkerlerdiń tizbesin keńeitý boiynsha jumys júrgizip jatyr.

Biz úshin jas ǵalymdarǵa qoldaý kórsetý mańyzdy. Sondyqtan zańǵa engizilgen ózgertýler arqasynda jas ǵalymdardy qoldaý úshin doktorantýradan keiingi zertteýlerge baǵyttalǵan arnaiy granttar bólý júzege asyrylatyn bolady.

Budan basqa, ǴTQN kommertsiialandyrý jobalaryn granttyq qarjylandyrý praktikasy da jalǵasatyn bolady.

Ǵalymdarymyzdyń jobalary jetistikterge jetý úshin – olarǵa qolaily jaǵdai jasaý asa mańyzdy. Sondyqtan saladaǵy qaǵazbastylyqty barynsha azaityp, jastardy ǵylym salasyna tartyp jatyrmyz.

Qurmetti ǵalymdar! Ǵylym salasynyń qyzmetkerleri!

Sizderdi shyn júrekten kásibi merekelerińizben quttyqtaimyn! Atqaryp jatqan qajyrly eńbekterińiz, tyń bastamalaryńyz ben jobalaryńyz, batyl ideialaryńyz ben biregei zertteýlerińiz úshin alǵys aitamyn.