ايماعامبەتوۆ: "قاعازباستىلىقتى بارىنشا ازايتىپ, جاستاردى عىلىم سالاسىنا تارتىپ جاتىرمىز"

قر بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترٸ اسحات ايماعامبەتوۆ وتاندىق عالىمداردى كەسٸبي مەرەكەلەرٸمەن قۇتتىقتادى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".

«بٷگٸن – قازاقستانداعى عىلىم قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ كٷنٸ.

كٷنتٸزبەدەگٸ بۇل داتا كەزدەيسوق تاڭدالماعانى بەلگٸلٸ. 12 سەۋٸر – عىلىم اكادەميياسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ, كٶرنەكتٸ عالىم-گەولوگ قانىش سەتباەۆتىڭ دٷنيەگە كەلگەن كٷنٸ.

 

قازاقتان شىققان تۇڭعىش اكادەميكتٸڭ عىلىم سالاسىندا جولىن قۋعان ٸزباسارلارى از ەمەس. بٸز عىلىمنىڭ دامۋىنا زور ٷلەس قوسىپ كەلە جاتقان عالىمدارىمىزدى ماقتان تۇتامىز.

ەلٸمٸزدەگٸ عىلىم سالاسىنىڭ ەلەۋەتٸ زور. مەسەلەن, بيولوگييالىق قاۋٸپسٸزدٸك پروبلەمالارى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى عالىمدارىنىڭ كوروناۆيرۋسقا قارسى ەزٸرلەگەن ۆاكتسيناسىن ەرەكشە اتاپ ٶتۋگە بولادى.

بٷگٸنگٸ تاڭدا عىلىم سالاسىنىڭ جەتٸستٸكتەرٸ ايتارلىقتاي كٶپ, دەگەنمەن پروبلەمالار دا جوق ەمەس.

سوندىقتان بٸز ٶز تاراپىمىزدان ەلٸمٸزدەگٸ عىلىمنىڭ ودان ەرٸ دامۋى ٷشٸن كەشەندٸ شارالار قابىلداپ جاتىرمىز.

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جان-جاقتى قولداۋىنىڭ ارقاسىندا عىلىم سالاسىندا وڭ ٶزگەرٸستەر ورىن الىپ جاتىر. بٸرنەشە نەگٸزگٸ باعىتتارعا توقتالىپ ٶتەيٸن.

عىلىمدى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قارجىلاندىرۋ كٶلەمٸ سوڭعى ەكٸ جىلدا شامامەن ەكٸ ەسەگە ارتتى. 2025 جىلعا قاراي عىلىمدى قارجىلاندىرۋ كٶلەمٸن جالپى ٸشكٸ ٶنٸمنٸڭ 1% دەيٸن ۇلعايتۋ جوسپارلانعان. بۇل – وتاندىق عىلىمنىڭ دامۋىنا ٷلكەن سەرپٸن بەرەرٸ سٶزسٸز.

ەگەر بۇعان دەيٸن بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸنٸڭ گرانتتىق جەنە باعدارلامالىق-نىسانالى قارجىلاندىرۋعا ارنالعان كونكۋرستارى ٷش جىلدا بٸر رەت جٷرگٸزٸلسە, ەندٸ ولار جىل سايىن ٶتكٸزٸلەتٸن بولادى. تەك 2020 جىلى 5 كونكۋرس ٶتكٸزٸلگەنٸن اتاپ ٶتۋ قاجەت.

تاعى بٸر ماڭىزدى جايت, 2020 جىلى العاش رەت گرانتتاردىڭ جاڭا تٷرلەرٸ بەكٸتٸلدٸ. ولار – كوللابوراتسييا بويىنشا, قىسقا مەرزٸمدٸ, جەكە, جاس عالىمدارعا ارنالعان جەنە ت.ب گرانتتار.

سونداي-اق دوكتورانتتاردىڭ ستيپەنديياسى 80%-عا ۇلعايدى.

بۇدان بىلاي ولاردىڭ ستيپەنديياسى جىل سايىن 15%-عا ٶسٸپ وتىرادى جەنە 2025 جىلعا قاراي 260 مىڭ تەڭگەنٸ قۇرايتىن بولادى.

بٸز ٷشٸن ماگيستراتۋرا مەن دوكتورانتۋراعا تٷسۋ كەزٸندەگٸ اشىقتىق پەن مەريتوكراتييانى ارتتىرۋ ماڭىزدى. سوندىقتان ٶتكەن جىلى ماگيستراتۋراعا تٷسۋ ٷشٸن ەمتيحانداردى العاش رەت ەلەكتروندىق فورماتتا ٶتكٸزدٸك. بيىلدان باستاپ دوكتورانتۋراعا تٷسۋ ەمتيحاندارى دا وسىنداي فورماتتا ٶتپەك.

عىلىمي قوعامداستىقپەن ورناتىلعان تىعىز قارىم-قاتىناستىڭ نەتيجەسٸندە ديسسەرتاتسييالىق كەڭەستەردٸڭ جۇمىسى بويىنشا ەرەجەلەرگە ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸلدٸ. سونداي-اق دوكتورانتتار ٷشٸن ديسسەرتاتسييانى قورعاۋ مٷمكٸندٸكتەرٸ كەڭەيتٸلدٸ.

ودان بٶلەك عىلىمي جۋرنالداردىڭ تٸزٸمٸن قالىپتاستىرۋ ەرەجەلەرٸنە دە ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸلدٸ. 2021 جىلدان باستاپ بٸز مىقتى, بەدەلدٸ عىلىمي جۋرنالداردى قولداۋ جٶنٸندەگٸ جوبانى ٸسكە اسىرۋدى باستايمىز.

تاعى بٸر جاڭالىق – ەندٸ جىل سايىن 50 ٷزدٸك عىلىمي قىزمەتكەرگە 5 ملن تەڭگە كٶلەمٸندە سىياقى تاعايىندالادى. مۇنداعى مەحانيزم «جوو ٷزدٸك وقىتۋشىسى» كونكۋرسىنا ۇقساس بولادى. بۇل «عىلىم تۋرالى» زاڭعا ەنگٸزٸلگەن جاڭا تٷزەتۋلەرگە سەيكەس مٷمكٸن بولىپ وتىر.

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆتىڭ قولداۋىمەن 2020 جىلى بعم-گە قاراستى عىلىمي ۇيىمداردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن نىعايتۋ جەنە جۇمىسىن جانداندىرۋعا باعىتتالعان جاڭا بيۋدجەتتٸك باعدارلاما اشىلىپ, 2,8 ملرد تەڭگە بٶلٸندٸ. نەتيجەسٸندە 23 عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنا جابدىقتار ساتىپ الىندى.

بيىل وسى ماقساتتا 3,5 ملرد تەڭگە بٶلٸندٸ. سوندىقتان ينستيتۋتتاردى مودەرنيزاتسييالاۋ بويىنشا جۇمىس ەرٸ قاراي جالعاسادى.

ۇلتتىق عىلىمي كەڭەس قىزمەتٸنٸڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان وڭ ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸلدٸ. ەندٸ ولاردىڭ جيىندارى ونلاين, ال داۋىس بەرۋ پروتسەسٸ اشىق فورماتقا اۋىستىرىلدى. عىلىمي كەڭەس قۇرامى دا عىلىمي قىزمەتكەرلەردٸڭ جۇمىسىنا سەيكەس جاڭعىردى.

بيىلدان باستاپ 500 عالىمدى ەلەمنٸڭ جەتەكشٸ عىلىمي ورتالىقتارىنا تاعىلىمدامالاردان ٶتۋگە جٸبەرۋ جەنە "جاس عالىم" جوباسى اياسىندا 1 مىڭ گرانت بٶلۋ بويىنشا جۇمىستار قولعا الىنادى.

ودان بٶلەك, ەلٸمٸزدەگٸ 20 ۋنيۆەرسيتەت «اكادەمييالىق ارتىقشىلىق ورتالىقتارى» جوباسى اياسىندا قارجىلاندىرۋعا يە بولادى. ياعني, بۇل – جيىرما وقۋ ورنى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن ايتارلىقتاي جاڭارتۋعا مٷمكٸندٸك الادى دەگەن سٶز.

عىلىمداعى بارلىق پروتسەستەردٸ ودان ەرٸ تسيفرلاندىرۋ بويىنشا جۇمىس اتقارۋىمىز كەرەك. كەيبٸر عىلىمي جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن ۇزاق مەرزٸم تالاپ ەتٸلەدٸ. بۇل رەتتە مۇنداي عىلىمي جوبالارعا گرانت بەرۋ مەرزٸمدەرٸن 5 جىلعا دەيٸن ۇزارتۋ مەسەلەسٸ دە قولعا الىنادى.

بٸز ەل ٷشٸن ستراتەگييالىق باعىتتار بويىنشا ٸرگەلٸ زەرتتەۋلەرمەن اينالىساتىن ينستيتۋتتاردى تٸكەلەي قارجىلاندىرۋدى ماڭىزدى دەپ سانايمىز.

مينيسترلٸك بازالىق قارجىلاندىرۋ شەڭبەرٸندە اقى الاتىن قىزمەتكەرلەردٸڭ تٸزبەسٸن كەڭەيتۋ بويىنشا جۇمىس جٷرگٸزٸپ جاتىر.

بٸز ٷشٸن جاس عالىمدارعا قولداۋ كٶرسەتۋ ماڭىزدى. سوندىقتان زاڭعا ەنگٸزٸلگەن ٶزگەرتۋلەر ارقاسىندا جاس عالىمداردى قولداۋ ٷشٸن دوكتورانتۋرادان كەيٸنگٸ زەرتتەۋلەرگە باعىتتالعان ارنايى گرانتتار بٶلۋ جٷزەگە اسىرىلاتىن بولادى.

بۇدان باسقا, عتقن كوممەرتسييالاندىرۋ جوبالارىن گرانتتىق قارجىلاندىرۋ پراكتيكاسى دا جالعاساتىن بولادى.

عالىمدارىمىزدىڭ جوبالارى جەتٸستٸكتەرگە جەتۋ ٷشٸن – ولارعا قولايلى جاعداي جاساۋ اسا ماڭىزدى. سوندىقتان سالاداعى قاعازباستىلىقتى بارىنشا ازايتىپ, جاستاردى عىلىم سالاسىنا تارتىپ جاتىرمىز.

قۇرمەتتٸ عالىمدار! عىلىم سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرٸ!

سٸزدەردٸ شىن جٷرەكتەن كەسٸبي مەرەكەلەرٸڭٸزبەن قۇتتىقتايمىن! اتقارىپ جاتقان قاجىرلى ەڭبەكتەرٸڭٸز, تىڭ باستامالارىڭىز بەن جوبالارىڭىز, باتىل يدەيالارىڭىز بەن بٸرەگەي زەرتتەۋلەرٸڭٸز ٷشٸن العىس ايتامىن.