Foto: primeminister.kz
Premer-Ministr Álihan Smaiylovtyń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda azamattyq aviatsiia salasyn odan ári damytý sharalary qaraldy, dep habarlaidy "Ult aqparat" primeminister.kz saityna silteme jasap.
Indýstriia jáne infraqurylymdyq damý ministri Marat Qarabaev 2022 jyly otandyq áýe kompaniialary tasymaldaǵan jolaýshylar sany 17%-ǵa ósip, 11 mln adamdy quraǵanyn habarlady. Oń úrdis biyl da jalǵasyn taýyp otyr. Sonymen birge áýe tranziti de qarqyndy damyp keledi. Máselen, 2022 jyly 410 myń reiske qyzmet kórsetildi, bul 2021 jylmen salystyrǵanda 90%-ǵa joǵary.
Búgingi tańda respýblikada aptasyna 56 baǵyt boiynsha 700-den astam ishki reis oryndalady, 103 baǵyt boiynsha 27 elge halyqaralyq áýe tasymaldary qamtamasyz etiledi. Sonymen birge biyl taǵy 9 baǵyt qosylady: Doha, Kýala-Lýmpýr, Ankara, Karachi, Lahor, Jidda, Maskat, Praga jáne Tel-Aviv. 2025 jylǵa deiin Mýmbai, Gonkong, Vena, Tokio, Singapýr, Niý-Iork jáne basqa da qalalarǵa áýe reisterin ashý josparlanyp otyr. Qazaqstanda ushý qaýipsizdiginiń halyqaralyq standarttaryna sáikestik deńgeii 82%-dy quraidy. Bul – TMD elderi arasyndaǵy eń joǵary kórsetkish. Respýblika Eýropalyq Odaqtyń Daniia, Polsha siiaqty elderimen bir deńgeide tur.
2023 jyly Shymkent, Almaty, Qyzylorda jáne Qostanai áýejailaryn jańǵyrtý jumystary josparlanǵan. Sondai-aq Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáikes Pavlodar áýejaiynyń ushý-qoný jolaǵyn, Balqash áýejaiynyń perronyn qaita jańartý máselesi pysyqtalyp jatyr.
Salany odan ári damytý josparynda ushý qaýipsizdigi standarttaryna sáikestik deńgeiin 90%-ǵa deiin arttyrý, áýejailardyń barlyq terminaldaryn rekonstrýktsiialaý, Shymkent jáne Almaty áýejailarynda jańa terminaldar qurylysyn aiaqtaý jáne t. b. qamtylǵan.
Sondai-aq otyrysta Qazaqstannyń aviatsiialyq ákimshiliginiń bas direktory Katalin Radý men aviatsiia naryǵynyń iri qatysýshylarynyń jetekshileri: Air Astana kompaniiasynyń prezidenti Piter Foster jáne SCAT áýekompaniiasynyń prezidenti Vladimir Denisov baiandama jasady.
Premer-Ministr pandemiiadan keiin elimizdiń azamattyq aviatsiiasy damýdyń jańa kezeńine ótip, jolaýshylar sany artyp, burynǵy reister qalpyna kele bastaǵanyn, jańa baǵyttar ashylyp jatqanyn aityp ótti.
Halyqaralyq marshrýttardy keńeitý basqa eldermen saýda-ekonomikalyq, investitsiialyq, týristik jáne mádeni yntymaqtastyqty odan ári damytýǵa yqpal etedi. Bul rette Úkimet basshysy aviatsiia salasyndaǵy kúrmeýi sheshilmegen birqatar problemalardy atap ótti.
«Elimizdiń keibir áýejailarynda ushý-qoný jolaqtaryna jóndeý júrgizý kerek. Traptar men janarmai quiý mashinalary siiaqty arnaiy tehnikalardyń kóbi eskirgen. Áýejailardyń ainalasyndaǵy jerler turǵyn úi qurylysyna nemese biznes nysandaryna berilip, retsiz paidalanylýda. Iaǵni, halyqaralyq standarttar saqtalmaidy. Bul ushý qaýipsizdigine áser etedi», — dedi Álihan Smaiylov.
Onyń aitýynsha, Úkimette aviakerosin óndirisin ulǵaitý máselesi birneshe ret talqylanǵan, sebebi otandyq janarmaidyń jetkilikti qory Qazaqstan arqyly tranzitpen ótetin halyqaralyq aviakompaniialardy tartýdyń negizgi faktorlarynyń biri.
Sondai-aq Premer-Ministr otandyq aviakompaniialarǵa qatysty jolaýshylar tarapynan oryndy syn-eskertýler aitylatynyn atap ótti. Máselen, reisterdiń keshigýi nemese múldem oryndalmai qalýyna bailanysty shaǵymdar kóp.
«Osy jyldyń qańtar-aqpan ailarynda Fly Arystan kompaniiasy Qostanai áýejaiynan Astana men Almatyǵa ushýy tiis reisterdiń jartysyna jýyǵyn oryndaǵan joq. 25 aqpanda dál osy aviakompaniianyń jolaýshylary «Astana-Shymkent» reisiniń 10 saǵatqa keshigýine bailanysty janjal shyǵardy. Aqyr aiaǵynda, ol reis múldem oryndalmai qaldy. Ókinishke qarai, aviakompaniialarda jolaýshylarmen tikelei dialog ornatý mádenieti tómen. Reisterdiń keshigý sebepterin ýaqytyly túsindirmeidi. Laiyqty servis usynylmaidy», — dep atap ótti Úkimet basshysy.
Onyń aitýynsha, osydan baryp, baǵa saiasatynda da kóptegen suraqtar týyndaidy. Mysaly, Astanadan Almatyǵa deiin loýkostermen 1,5 saǵattyq ushý Eýropa, AQSh nemese Qytai elderindegi osyndai marshrýttarmen salystyrǵanda 2 ese qymbat bolýy múmkin. Osyǵan bailanysty básekelestikti qorǵaý jáne damytý agenttigi qazirgi baǵa saiasaty jolaýshylardyń múddesine emes, aviakompaniialardyń tabysyn arttyrý úshin jumys istep otyr dep sanaidy.
«Búginde janarmai shyǵyndaryn óteýge jumsalatyn otyn alymy logika boiynsha aviaotyn baǵasynyń ózgerýine bailanysty bolýy tiis. Alaida, ol bilet baǵasynda ózgerissiz, bir deńgeide qalyp otyr. Sondyqtan, baǵa saiasatyn qaita qarap, aviatasymal servisi men qyzmet kórsetý sapasyn jaqsartý úshin únemi jumys isteý kerek. Jolaýshylardyń múddesi birinshi orynda turýy tiis», — dedi Premer-Ministr.
Álihan Smaiylov ýákiletti memlekettik organdarǵa áýejai infraqurylymyn jańǵyrtý jónindegi jol kartalaryn ázirleýdi, áýejailardyń mańyndaǵy zańsyz berilgen jer ýchaskelerin alyp qoiý jumystaryn júrgizýdi, sondai-aq aviakerosin óndirisin ulǵaitý máselesin pysyqtaýdy tapsyrdy.
Qorytyndylai kele, ol halyqaralyq jolaýshylar jáne júk aviakompaniialaryn tartý úshin yntalandyrý sharalaryn ázirleý, dinamikalyq baǵa belgileýdi qoldaný máselesin pysyqtaý qajet ekenin, bul joǵary suranysty tek kiris kózine ainaldyrý múmkindigin shekteý úshin kerektigin aityp ótti. Sondai-aq «Áýe keńistigin paidalaný týraly» Zańnan otyn alymyn qoldanýdy alyp tastaýdy jedeldetý qajettigin eskertti.
