فوتو: primeminister.kz
پرەمەر-مينيستر ەليحان سمايىلوۆتىڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن ٷكٸمەت وتىرىسىندا ازاماتتىق اۆياتسييا سالاسىن ودان ەرٸ دامىتۋ شارالارى قارالدى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" primeminister.kz سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
يندۋسترييا جەنە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترٸ مارات قاراباەۆ 2022 جىلى وتاندىق ەۋە كومپانييالارى تاسىمالداعان جولاۋشىلار سانى 17%-عا ٶسٸپ, 11 ملن ادامدى قۇراعانىن حابارلادى. وڭ ٷردٸس بيىل دا جالعاسىن تاۋىپ وتىر. سونىمەن بٸرگە ەۋە ترانزيتٸ دە قارقىندى دامىپ كەلەدٸ. مەسەلەن, 2022 جىلى 410 مىڭ رەيسكە قىزمەت كٶرسەتٸلدٸ, بۇل 2021 جىلمەن سالىستىرعاندا 90%-عا جوعارى.
بٷگٸنگٸ تاڭدا رەسپۋبليكادا اپتاسىنا 56 باعىت بويىنشا 700-دەن استام ٸشكٸ رەيس ورىندالادى, 103 باعىت بويىنشا 27 ەلگە حالىقارالىق ەۋە تاسىمالدارى قامتاماسىز ەتٸلەدٸ. سونىمەن بٸرگە بيىل تاعى 9 باعىت قوسىلادى: دوحا, كۋالا-لۋمپۋر, انكارا, كاراچي, لاحور, جيددا, ماسكات, پراگا جەنە تەل-اۆيۆ. 2025 جىلعا دەيٸن مۋمباي, گونكونگ, ۆەنا, توكيو, سينگاپۋر, نيۋ-يورك جەنە باسقا دا قالالارعا ەۋە رەيستەرٸن اشۋ جوسپارلانىپ وتىر. قازاقستاندا ۇشۋ قاۋٸپسٸزدٸگٸنٸڭ حالىقارالىق ستاندارتتارىنا سەيكەستٸك دەڭگەيٸ 82%-دى قۇرايدى. بۇل – تمد ەلدەرٸ اراسىنداعى ەڭ جوعارى كٶرسەتكٸش. رەسپۋبليكا ەۋروپالىق وداقتىڭ دانييا, پولشا سيياقتى ەلدەرٸمەن بٸر دەڭگەيدە تۇر.
2023 جىلى شىمكەنت, الماتى, قىزىلوردا جەنە قوستاناي ەۋەجايلارىن جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جوسپارلانعان. سونداي-اق مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سەيكەس پاۆلودار ەۋەجايىنىڭ ۇشۋ-قونۋ جولاعىن, بالقاش ەۋەجايىنىڭ پەررونىن قايتا جاڭارتۋ مەسەلەسٸ پىسىقتالىپ جاتىر.
سالانى ودان ەرٸ دامىتۋ جوسپارىندا ۇشۋ قاۋٸپسٸزدٸگٸ ستاندارتتارىنا سەيكەستٸك دەڭگەيٸن 90%-عا دەيٸن ارتتىرۋ, ەۋەجايلاردىڭ بارلىق تەرمينالدارىن رەكونسترۋكتسييالاۋ, شىمكەنت جەنە الماتى ەۋەجايلارىندا جاڭا تەرمينالدار قۇرىلىسىن اياقتاۋ جەنە ت. ب. قامتىلعان.
سونداي-اق وتىرىستا قازاقستاننىڭ اۆياتسييالىق ەكٸمشٸلٸگٸنٸڭ باس ديرەكتورى كاتالين رادۋ مەن اۆياتسييا نارىعىنىڭ ٸرٸ قاتىسۋشىلارىنىڭ جەتەكشٸلەرٸ: Air Astana كومپانيياسىنىڭ پرەزيدەنتٸ پيتەر فوستەر جەنە SCAT ەۋەكومپانيياسىنىڭ پرەزيدەنتٸ ۆلاديمير دەنيسوۆ بايانداما جاسادى.
پرەمەر-مينيستر پاندەمييادان كەيٸن ەلٸمٸزدٸڭ ازاماتتىق اۆياتسيياسى دامۋدىڭ جاڭا كەزەڭٸنە ٶتٸپ, جولاۋشىلار سانى ارتىپ, بۇرىنعى رەيستەر قالپىنا كەلە باستاعانىن, جاڭا باعىتتار اشىلىپ جاتقانىن ايتىپ ٶتتٸ.
حالىقارالىق مارشرۋتتاردى كەڭەيتۋ باسقا ەلدەرمەن ساۋدا-ەكونوميكالىق, ينۆەستيتسييالىق, تۋريستٸك جەنە مەدەني ىنتىماقتاستىقتى ودان ەرٸ دامىتۋعا ىقپال ەتەدٸ. بۇل رەتتە ٷكٸمەت باسشىسى اۆياتسييا سالاسىنداعى كٷرمەۋٸ شەشٸلمەگەن بٸرقاتار پروبلەمالاردى اتاپ ٶتتٸ.
«ەلٸمٸزدٸڭ كەيبٸر ەۋەجايلارىندا ۇشۋ-قونۋ جولاقتارىنا جٶندەۋ جٷرگٸزۋ كەرەك. تراپتار مەن جانارماي قۇيۋ ماشينالارى سيياقتى ارنايى تەحنيكالاردىڭ كٶبٸ ەسكٸرگەن. ەۋەجايلاردىڭ اينالاسىنداعى جەرلەر تۇرعىن ٷي قۇرىلىسىنا نەمەسە بيزنەس نىساندارىنا بەرٸلٸپ, رەتسٸز پايدالانىلۋدا. ياعني, حالىقارالىق ستاندارتتار ساقتالمايدى. بۇل ۇشۋ قاۋٸپسٸزدٸگٸنە ەسەر ەتەدٸ», — دەدٸ ەليحان سمايىلوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, ٷكٸمەتتە اۆياكەروسين ٶندٸرٸسٸن ۇلعايتۋ مەسەلەسٸ بٸرنەشە رەت تالقىلانعان, سەبەبٸ وتاندىق جانارمايدىڭ جەتكٸلٸكتٸ قورى قازاقستان ارقىلى ترانزيتپەن ٶتەتٸن حالىقارالىق اۆياكومپانييالاردى تارتۋدىڭ نەگٸزگٸ فاكتورلارىنىڭ بٸرٸ.
سونداي-اق پرەمەر-مينيستر وتاندىق اۆياكومپانييالارعا قاتىستى جولاۋشىلار تاراپىنان ورىندى سىن-ەسكەرتۋلەر ايتىلاتىنىن اتاپ ٶتتٸ. مەسەلەن, رەيستەردٸڭ كەشٸگۋٸ نەمەسە مٷلدەم ورىندالماي قالۋىنا بايلانىستى شاعىمدار كٶپ.
«وسى جىلدىڭ قاڭتار-اقپان ايلارىندا Fly Arystan كومپانيياسى قوستاناي ەۋەجايىنان استانا مەن الماتىعا ۇشۋى تيٸس رەيستەردٸڭ جارتىسىنا جۋىعىن ورىنداعان جوق. 25 اقپاندا دەل وسى اۆياكومپانييانىڭ جولاۋشىلارى «استانا-شىمكەنت» رەيسٸنٸڭ 10 ساعاتقا كەشٸگۋٸنە بايلانىستى جانجال شىعاردى. اقىر اياعىندا, ول رەيس مٷلدەم ورىندالماي قالدى. ٶكٸنٸشكە قاراي, اۆياكومپانييالاردا جولاۋشىلارمەن تٸكەلەي ديالوگ ورناتۋ مەدەنيەتٸ تٶمەن. رەيستەردٸڭ كەشٸگۋ سەبەپتەرٸن ۋاقىتىلى تٷسٸندٸرمەيدٸ. لايىقتى سەرۆيس ۇسىنىلمايدى», — دەپ اتاپ ٶتتٸ ٷكٸمەت باسشىسى.
ونىڭ ايتۋىنشا, وسىدان بارىپ, باعا ساياساتىندا دا كٶپتەگەن سۇراقتار تۋىندايدى. مىسالى, استانادان الماتىعا دەيٸن لوۋكوستەرمەن 1,5 ساعاتتىق ۇشۋ ەۋروپا, اقش نەمەسە قىتاي ەلدەرٸندەگٸ وسىنداي مارشرۋتتارمەن سالىستىرعاندا 2 ەسە قىمبات بولۋى مٷمكٸن. وسىعان بايلانىستى بەسەكەلەستٸكتٸ قورعاۋ جەنە دامىتۋ اگەنتتٸگٸ قازٸرگٸ باعا ساياساتى جولاۋشىلاردىڭ مٷددەسٸنە ەمەس, اۆياكومپانييالاردىڭ تابىسىن ارتتىرۋ ٷشٸن جۇمىس ٸستەپ وتىر دەپ سانايدى.
«بٷگٸندە جانارماي شىعىندارىن ٶتەۋگە جۇمسالاتىن وتىن الىمى لوگيكا بويىنشا اۆياوتىن باعاسىنىڭ ٶزگەرۋٸنە بايلانىستى بولۋى تيٸس. الايدا, ول بيلەت باعاسىندا ٶزگەرٸسسٸز, بٸر دەڭگەيدە قالىپ وتىر. سوندىقتان, باعا ساياساتىن قايتا قاراپ, اۆياتاسىمال سەرۆيسٸ مەن قىزمەت كٶرسەتۋ ساپاسىن جاقسارتۋ ٷشٸن ٷنەمٸ جۇمىس ٸستەۋ كەرەك. جولاۋشىلاردىڭ مٷددەسٸ بٸرٸنشٸ ورىندا تۇرۋى تيٸس», — دەدٸ پرەمەر-مينيستر.
ەليحان سمايىلوۆ ۋەكٸلەتتٸ مەملەكەتتٸك ورگاندارعا ەۋەجاي ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋ جٶنٸندەگٸ جول كارتالارىن ەزٸرلەۋدٸ, ەۋەجايلاردىڭ ماڭىنداعى زاڭسىز بەرٸلگەن جەر ۋچاسكەلەرٸن الىپ قويۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋدٸ, سونداي-اق اۆياكەروسين ٶندٸرٸسٸن ۇلعايتۋ مەسەلەسٸن پىسىقتاۋدى تاپسىردى.
قورىتىندىلاي كەلە, ول حالىقارالىق جولاۋشىلار جەنە جٷك اۆياكومپانييالارىن تارتۋ ٷشٸن ىنتالاندىرۋ شارالارىن ەزٸرلەۋ, ديناميكالىق باعا بەلگٸلەۋدٸ قولدانۋ مەسەلەسٸن پىسىقتاۋ قاجەت ەكەنٸن, بۇل جوعارى سۇرانىستى تەك كٸرٸس كٶزٸنە اينالدىرۋ مٷمكٸندٸگٸن شەكتەۋ ٷشٸن كەرەكتٸگٸن ايتىپ ٶتتٸ. سونداي-اق «ەۋە كەڭٸستٸگٸن پايدالانۋ تۋرالى» زاڭنان وتىن الىمىن قولدانۋدى الىپ تاستاۋدى جەدەلدەتۋ قاجەتتٸگٸن ەسكەرتتٸ.
