Foto: baq.kz
Parlament Májilisiniń depýtaty Dáýlet Muqaev QR Densaýlyq saqtaý ministri A.Sh. Álnazarova depýtattyq saýal joldap, búirek aýrýy kóbeiip jatqany týraly másele kóterdi. "Ol bul úrdisti ýaqtyly toqtatpasaq, keleshekte elimizde densaýlyq saqtaý júiesine jáne ekonomikaǵa túsetin aýyrtpalyq edáýir artady" dep otyr. Bul týraly Ult.kz habarlaidy.
"Ekonomikalyq turǵyda aitatyn bolsaq gemodializ alyp jatqan árbir adamǵa jylyna 5,6 mln teńgeden asyp jyǵylsa, barlyq dializ alatyn adamdarǵa (shamamen 12 000-nan asady) jylyna 67 mlrd teńgeden asa qarajat jumsalady. Bul aýrý kóbinese aldyn alýǵa bolatyn qaýip faktorlarymen bailanysty: qant diabeti, arteriialyq gipertenziia, semizdik. 2019 jylǵy derekterge sáikes, joǵary qan qysymy, gliýkozanyń joǵarǵy deńgeii jáne dene salmaǵynyń joǵarylyǵy — sozylmaly búirek aýrýynyń negizgi sebepteri bolyp otyr. Máselen, gipertoniiamen ómir súretin adamdar sany 1990 jyldan 2019 jylǵa deiin eki ese ósip, 1,3 milliard adamǵa jetti, eń qorqynyshtysy olardyń 50 paiyzynan kóbi óziniń qan qysymy joǵary ekeninen beihabar. Qant diabetimen aýyratyn 537 million adamnyń 40%-ynda sozylmaly búirek aýrýy damidy.
Bul tendentsiialar Qazaqstan úshin de ózekti bolyp otyr, sebebi elimizde diabetpen jáne gipertoniiamen aýyratyndar sany jyldan jylǵa artýda. Búgingi tańda biz bul máselege tek meditsinalyq turǵydan emes, strategiialyq turǵydan qarap, júieli aldyn alý sharalaryn qabyldaýymyz qajet", - deidi depýtat.
2021 jyly búirek aýrýlarynan 4 million adam qaitys boldy, bul árbir 8 sekýnd saiyn bir adamnyń ómirin joǵaltýyna teń keledi. Álemde sozylmaly búirek aýrýynan zardap shegip otyrǵan adamdardyń sany 850 millionnan asady, iaǵni Jer shary halqynyń 10%-dan astamy osy dertke shaldyqqan. Atalǵan dert ásirese egde jastaǵy adamdarda, áielderde, qant diabeti jáne gipertoniiamen aýyratyndarda jii kezdesedi.
Sozylmaly búirek aýrýy taralýynyń ósýi Qazaqstanǵa da áser etýde. Qazaqstanda árbir onynshy turǵyn bul aýrýǵa shaldyǵady, biraq jeteýiniń bireýine ǵana sozylmaly búirek aýrýy diagnozy qoiylady. Búgingi tańda búirek transplantatsiiasyna kezekte 3600-ge jýyq qazaqstandyq, onyń ishinde 80-nen astam bala tur.
Depýtat Muqaev sozylmaly búirek aýrýyn erte anyqtaý jáne profilaktikalyq tekserýlerdi tegin skriningke engizý kerek dep esepteidi. Sonymen qatar tiisti ministrden ol alǵashqy meditsinalyq-sanitarlyq kómek kórsetý uiymdarynda diabet pen gipertoniiany basqarý baǵdarlamalaryn kúsheitýdi, qoǵam arasynda durys tamaqtaný men fizikalyq belsendi ómir saltyn nasihattaý maqsatynda keshendi aqparattyq kampaniialar júrgizýdi, nefrologiialyq qyzmetti damytýdyń ulttyq strategiiasyn ázirleýdi jáne densaýlyq saqtaý júiesinde sozylmaly búirek aýrýy boiynsha málimetterdi jinaý men saraptaýdyń tsifrlyq júiesin jetildirý boiynsha usynys tastady.
