فوتو: baq.kz
پارلامەنت مەجٸلٸسٸنٸڭ دەپۋتاتى دەۋلەت مۇقاەۆ قر دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترٸ ا.ش. ەلنازاروۆا دەپۋتاتتىق ساۋال جولداپ, بٷيرەك اۋرۋى كٶبەيٸپ جاتقانى تۋرالى مەسەلە كٶتەردٸ. "ول بۇل ٷردٸستٸ ۋاقتىلى توقتاتپاساق, كەلەشەكتە ەلٸمٸزدە دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸنە جەنە ەكونوميكاعا تٷسەتٸن اۋىرتپالىق ەدەۋٸر ارتادى" دەپ وتىر. بۇل تۋرالى Ult.kz حابارلايدى.
"ەكونوميكالىق تۇرعىدا ايتاتىن بولساق گەمودياليز الىپ جاتقان ەربٸر ادامعا جىلىنا 5,6 ملن تەڭگەدەن اسىپ جىعىلسا, بارلىق دياليز الاتىن ادامدارعا (شامامەن 12 000-نان اسادى) جىلىنا 67 ملرد تەڭگەدەن اسا قاراجات جۇمسالادى. بۇل اۋرۋ كٶبٸنەسە الدىن الۋعا بولاتىن قاۋٸپ فاكتورلارىمەن بايلانىستى: قانت ديابەتٸ, ارتەرييالىق گيپەرتەنزييا, سەمٸزدٸك. 2019 جىلعى دەرەكتەرگە سەيكەس, جوعارى قان قىسىمى, گليۋكوزانىڭ جوعارعى دەڭگەيٸ جەنە دەنە سالماعىنىڭ جوعارىلىعى — سوزىلمالى بٷيرەك اۋرۋىنىڭ نەگٸزگٸ سەبەپتەرٸ بولىپ وتىر. مەسەلەن, گيپەرتونييامەن ٶمٸر سٷرەتٸن ادامدار سانى 1990 جىلدان 2019 جىلعا دەيٸن ەكٸ ەسە ٶسٸپ, 1,3 ميلليارد ادامعا جەتتٸ, ەڭ قورقىنىشتىسى ولاردىڭ 50 پايىزىنان كٶبٸ ٶزٸنٸڭ قان قىسىمى جوعارى ەكەنٸنەن بەيحابار. قانت ديابەتٸمەن اۋىراتىن 537 ميلليون ادامنىڭ 40%-ىندا سوزىلمالى بٷيرەك اۋرۋى داميدى.
بۇل تەندەنتسييالار قازاقستان ٷشٸن دە ٶزەكتٸ بولىپ وتىر, سەبەبٸ ەلٸمٸزدە ديابەتپەن جەنە گيپەرتونييامەن اۋىراتىندار سانى جىلدان جىلعا ارتۋدا. بٷگٸنگٸ تاڭدا بٸز بۇل مەسەلەگە تەك مەديتسينالىق تۇرعىدان ەمەس, ستراتەگييالىق تۇرعىدان قاراپ, جٷيەلٸ الدىن الۋ شارالارىن قابىلداۋىمىز قاجەت", - دەيدٸ دەپۋتات.
2021 جىلى بٷيرەك اۋرۋلارىنان 4 ميلليون ادام قايتىس بولدى, بۇل ەربٸر 8 سەكۋند سايىن بٸر ادامنىڭ ٶمٸرٸن جوعالتۋىنا تەڭ كەلەدٸ. ەلەمدە سوزىلمالى بٷيرەك اۋرۋىنان زارداپ شەگٸپ وتىرعان ادامداردىڭ سانى 850 ميلليوننان اسادى, ياعني جەر شارى حالقىنىڭ 10%-دان استامى وسى دەرتكە شالدىققان. اتالعان دەرت ەسٸرەسە ەگدە جاستاعى ادامداردا, ەيەلدەردە, قانت ديابەتٸ جەنە گيپەرتونييامەن اۋىراتىنداردا جيٸ كەزدەسەدٸ.
سوزىلمالى بٷيرەك اۋرۋى تارالۋىنىڭ ٶسۋٸ قازاقستانعا دا ەسەر ەتۋدە. قازاقستاندا ەربٸر ونىنشى تۇرعىن بۇل اۋرۋعا شالدىعادى, بٸراق جەتەۋٸنٸڭ بٸرەۋٸنە عانا سوزىلمالى بٷيرەك اۋرۋى دياگنوزى قويىلادى. بٷگٸنگٸ تاڭدا بٷيرەك ترانسپلانتاتسيياسىنا كەزەكتە 3600-گە جۋىق قازاقستاندىق, ونىڭ ٸشٸندە 80-نەن استام بالا تۇر.
دەپۋتات مۇقاەۆ سوزىلمالى بٷيرەك اۋرۋىن ەرتە انىقتاۋ جەنە پروفيلاكتيكالىق تەكسەرۋلەردٸ تەگٸن سكرينينگكە ەنگٸزۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيدٸ. سونىمەن قاتار تيٸستٸ مينيستردەن ول العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كٶمەك كٶرسەتۋ ۇيىمدارىندا ديابەت پەن گيپەرتونييانى باسقارۋ باعدارلامالارىن كٷشەيتۋدٸ, قوعام اراسىندا دۇرىس تاماقتانۋ مەن فيزيكالىق بەلسەندٸ ٶمٸر سالتىن ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا كەشەندٸ اقپاراتتىق كامپانييالار جٷرگٸزۋدٸ, نەفرولوگييالىق قىزمەتتٸ دامىتۋدىڭ ۇلتتىق ستراتەگيياسىن ەزٸرلەۋدٸ جەنە دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸندە سوزىلمالى بٷيرەك اۋرۋى بويىنشا مەلٸمەتتەردٸ جيناۋ مەن ساراپتاۋدىڭ تسيفرلىق جٷيەسٸن جەتٸلدٸرۋ بويىنشا ۇسىنىس تاستادى.
