Jaz mezgilinde elimizdiń kóptegen óńirinde aýa temperatýrasy kóterilip, aptap ystyq saqtalyp tur. Mundai kezde kúnniń qyzýy jai ǵana jaisyzdyq týǵyzbai, adam densaýlyǵyna da aitarlyqtai qaýip tóndirýi múmkin. Dárigerler joǵary temperatýra kezinde aǵzanyń qyzyp ketý qaýpi artatynyn aityp, ystyq ótýdiń alǵashqy belgilerin der kezinde baiqap, qajetti sharalardy qabyldaýdyń mańyzdylyǵyn eskertedi, dep habarlaidy ult.kz.
Kún ótý men ystyq ótýdiń aiyrmashylyǵy qandai?
Kópshilik kúnniń astynda uzaq júrgennen keiin ózin jaisyz sezinse, ony birden kún ótý dep qabyldaidy. Alaida mamandar kún ótý men ystyq ótý eki túrli jaǵdai ekenin túsindiredi.
Kún ótý – kún sáýlesiniń tikelei basqa túsýinen bolady. Mundai kezde bas miy men qan tamyrlary qatty qyzyp, adamnyń jaǵdaiy kúrt nasharlaýy múmkin. Al ystyq ótý – búkil aǵzanyń shamadan tys qyzýynan týyndaityn qaýipti jaǵdai. Ol úshin mindetti túrde kún astynda júrýdiń qajeti joq. Jeldetilmeitin bólmede, qoǵamdyq kólikte nemese kúnniń astynda turǵan kóliktiń ishinde uzaq ýaqyt bolýdyń ózi aǵzanyń qyzyp ketýine sebep bolýy yqtimal.
Ásirese balalar, egde jastaǵy adamdar, júkti áielder, sozylmaly aýrýy bar jandar jáne ashyq aspan astynda jumys isteitin adamdar ystyqtyń áserine kóbirek ushyraidy.
Ystyq ótýdiń alǵashqy belgileri
Ystyq ótý kóbine álsizdik pen sharshaýdan bastalady. Adamnyń basy ainalyp, kózi qaraýytyp, júregi ainyp, jalpy jaǵdaiy kúrt nasharlaýy múmkin. Keibir adamdarda qusý baiqalsa, endi birinde qatty shóldeý, deneniń qyzyp ketýi jáne teriniń qyzarýy baiqalady.
Jaǵdai aýyrlai túsken saiyn dene qyzýy 39–40 gradýsqa deiin kóterilýi múmkin. Sonymen qatar adamnyń sanasy shatasyp, sóileýi qiyndaidy, bulshyqetteri tartylyp, qurysýy yqtimal. Eń aýyr jaǵdaida adam esinen tanyp qalýy múmkin.
Mundai belgiler baiqalsa, ýaqyt ozdyrmai alǵashqy kómek kórsetý óte mańyzdy.
Ystyq ótken adamǵa alǵashqy kómek qalai kórsetiledi?
Eń aldymen adamdy kún kózinen nemese ystyq jerden alyp shyǵyp, kóleńkege nemese salqyn bólmege ornalastyrý qajet. Kiiminiń túimelerin aǵytyp, tar kiimderin bosatqan jón.
Eger adamnyń esi anyq bolsa, oǵan az-azdan salqyn sý ishkizý kerek. Mańdaiyna, moinyna jáne qoltyq astyna salqyn sýlyq qoiǵan durys. Sondai-aq denesin dymqyl súlgimen súrtip nemese jeldetkishtiń kómegimen salqyndatýǵa bolady.
Al eger adamnyń jaǵdaiy jaqsarmai, dene qyzýy joǵary bolyp, esinen tanyp qalsa nemese qurysý belgileri baiqalsa, birden jedel járdem shaqyrý qajet.
Aptap ystyqtan qalai qorǵanýǵa bolady?
Dárigerler kúnniń eń ystyq ýaqyty – saǵat 11:00 men 17:00 aralyǵynda múmkindiginshe syrtta uzaq júrmeýge keńes beredi. Eger dalaǵa shyǵý qajet bolsa, kóleńkemen júrýge tyrysqan durys.
Kiim tańdaǵanda ashyq tústi, keń ári tabiǵi matadan tigilgen kiimderdi kigen jón. Bas kiimsiz dalaǵa shyqpaý da óte mańyzdy, óitkeni ol kún sáýlesiniń tikelei áserinen qorǵaidy.
Ystyq kúnderi aǵza suiyqtyqty kóp joǵaltatyndyqtan, sýdy shóldegende ǵana emes, kúni boiy jetkilikti mólsherde ishken durys. Qarapaiym aýyz sý, mineraldy sý, mors, kompot nemese qantsyz salqyn shai paidaly. Al tátti gazdalǵan sýsyndar men alkogol aǵzany odan ári sýsyzdandyryp, jaǵdaidy ýshyqtyrýy múmkin.
Úide bolǵan kezde bólmeni tańerteń jáne keshke jii jeldetip, qajet bolsa konditsioner nemese jeldetkish qoldanǵan jón. Salqyn dýsh qabyldaý da dene temperatýrasyn tómendetýge kómektesedi.
Kimder erekshe saq bolýy kerek?
Aptap ystyq balalar men egde jastaǵy adamdar úshin erekshe qaýipti. Olardyń aǵzasy temperatýranyń kúrt ózgerýine baiaý beiimdeletindikten, ystyqqa tózimdiligi tómen bolady.
Balalardy eshqashan jabyq kólikte jalǵyz qaldyrýǵa bolmaidy. Sondai-aq olarǵa jii sý berip, bas kiim kiiýin qadaǵalaý qajet. Kúnniń eń ystyq ýaqytynda balalardy syrtqa alyp shyqpaǵan durys.
Egde jastaǵy adamdarǵa da jetkilikti mólsherde suiyqtyq iship, salqyn jerde demalý usynylady. Qan qysymy, júrek-qan tamyrlary aýrýlary nemese qant diabeti bar adamdar ystyq kúnderi densaýlyǵyna erekshe kóńil bólgeni jón.
Jazda tamaqtaný tártibi qandai bolýy kerek?
Aptap ystyq kezinde aýyr ári maily taǵamdardyń ornyna jeńil as tańdaǵan durys. Ratsionǵa jańa pisken kókónis pen jemis-jidekti, ashytylǵan sút ónimderin jáne jeńil sorpalardy kóbirek engizý usynylady.
Sonymen qatar aýyr dene eńbegi men sporttyq jattyǵýlardy tańerteńgi nemese keshki salqyn ýaqytqa aýystyrǵan jón. Bul aǵzanyń qyzyp ketý qaýpin azaitady.
Aptap ystyq kezinde qarapaiym saqtyq sharalaryn saqtaý densaýlyqty qorǵaýdyń eń tiimdi joly. Kúnniń eń ystyq ýaqytynda syrtta kóp júrmeý, jetkilikti sý ishý, jeńil kiim kiiý jáne ystyq ótýdiń alǵashqy belgilerin bilý aýyr asqynýlardyń aldyn alýǵa kómektesedi. Eger adamnyń jaǵdaiy nasharlap, esinen taný nemese qurysý belgileri baiqalsa, ózdiginen emdeýge tyryspai, dereý meditsinalyq kómekke júgingen durys.
