Almatyda «Qazaq-qyrǵyz – Alashtan» atty halyqaralyq ǵylymi-praktikalyq konferentsiia ótip jatyr, dep habarlaidy QazAqparat.
Atalǵan shara túrki áleminiń ortaq maqtanyshy, qazaq-qyrǵyz baýyrlastyǵyn bekemdeýge zor úles qosqan jyr alyby Jambyl Jabaevtyń 175 jyldyǵy, sonymen birge, qyrǵyz halqynyń kórnekti tulǵalary, alash qairatkerleri Júsip Ábdirahmanov pen Qasym Tynystanovtyń týǵanyna 120 jyl tolýyna orai uiymdastyrylyp otyr.
Halyqaralyq konferentsiiaǵa QR Memlekettik hatshysy Qyrymbek Kósherbaev, Qyrǵyz Respýblikasynyń Memlekettik hatshysy Súiúnbek Kasmambetov, QR Mádeniet jáne sport ministri Aqtoty Raiymqulova, Qyrǵyz Respýblikasynyń mádeniet, aqparat jáne týrizm ministri Azamat Jamankýlov, Halyqaralyq Túrki akademiiasynyń prezidenti Darhan Qydyráli, QazUÝ rektory Janseiit Túimebaev, sondai-aq eki eldiń ziialy qaýym ókilderi men tanymal ǵalymdar qatysty.
Alqaly jiyn barysynda quttyqtaý sóz sóilegen QR Memlekettik hatshysy Qyrymbek Kósherbaev qyrǵyzstandyq áriptesterine Qazaqstanǵa arnaiy sapary úshin rizashylyǵyn bildirip, qazaq pen qyrǵyzǵa ortaq tulǵalardy ulyqtaýǵa arnalǵan jiyn eki eldiń rýhani bailanysyn biik beleske kóteretin igi bastama ekenin atap ótti.
«Azattyǵymyzdyń altyn besigi, araily Almatyǵa qosh keldińizder! Ózderińiz bilesizder, biyl birtýǵan elderimizdiń Táýelsizdigine 30 jyl tolyp otyr. Alataýdyń qos qaptalyn qatar jailaǵan qazaq pen qyrǵyz halqynyń rýhani jaqyndyǵynyń tamyry tereńde. Búgingi alqaly jiynnyń Alataýdyń baýraiynda, Dostyq úiinde ótýiniń simvoldyq máni bar. Qyrǵyz delegatsiiasyn arnaiy bastap kelgen áriptesim, Qyrǵyz Respýblikasynyń Memlekettik Hatshysy Kasmambetov Súiúnbek Saparbekulyna shynaiy rizashylyǵymdy bildiremin.
Biyl, Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń Jarlyǵymen jyr alyby Jambyl Jabaevtyń 175 jyldyǵy jariialanyp, elimizben birge birqatar shet memleketterde keńinen atalyp ótildi.
Uly jyraýdyń mereitoiy baýyrlas Qyrǵyzstanda bastaý alyp, mine búgin qazaq-qyrǵyz yntymaqtastyǵy aiasynda qorytyndylanyp otyr.Bul oraida, týystas elderdi tabystyryp, yntymaǵyn jarastyratyn – tuǵyrly tulǵalardyń shynaiy dostyǵy, baiandy birligi ekeni belgili. Kúni keshe eki halyq Manas dastanyna qatar uiyp, Jambyl men Toqtaǵuldyń jyrlaryn qatar jyrlaýy osynyń jarqyn kýási.
Jambyldyń rýhani murasy qazaqqa qalai qadirli bolsa, qyrǵyz eli úshin de dál solai qasterli. Sondyqtan, eki el úkimetteriniń qoldaýymen arqaly aqynnyń bai murasyn nasihattaǵan birqatar mádeni-rýhani sharalar uiymdastyryldy. Osy oraida, jyr dúldili Jambylǵa kórsetken qurmeti úshin týysqan qyrǵyz Úkimetine airyqsha alǵysymyzdy aitamyz», - dedi Qyrymbek Kósherbaev.
Sonymen qatar, ol Toqtaǵul men Jambyldan bastaý alǵan tulǵalar yntymaǵy Alashorda zamanynda jalǵasyn taýyp, dostyqtyń dánekerine, syrbaz syilastyqtyń saltanatty úlgisine ainalǵanyn tilge tiek etti.
«Ahmet Baitursynov bastaǵan Alashtyń aiaýly perzentteri Tórequl Aitmatov, Tórequl Januzaqov, Ishenaly Arabaev syndy qyrǵyz ziialylarymen tize qosyp, ult úshin yntymaqta qyzmet etti. Bul týraly belgili ǵalym Zainiddin Kurmanovtyń búgin tusaýy kesilgeli otyrǵan «Kyrgyzskii filial partii «Alash» atty eńbeginde de jaqsy kórinis tapqan. Osyndai kórnekti qyrǵyz qairatkerleriniń biri – Júsip Ábdirahmanov 1920 jyldary Almaty qalasynda turyp, qalalyq komitettiń jaýapty hatshysy, keiinnen Taldyqorǵanda komitet hatshysy qatarly laýazymdy qyzmetter atqardy. Osyndai qyzmetterde júrip, Oraz Jandosov, Turar Rysqulov syndy memleketshil tulǵalarmen birlesip, halyqqa riiasyz eńbek etti.
Sondyqtan, Júsip Ábdirahmanovtyń Almaty qalasynda qyzmet istegen, turǵan meken-jaiyn anyqtap, eskertkish taqta ornatý, sonymen birge elimizdegi kóshelerdiń birine er esimin berý qajet dep esepteimin. Bul Alash ziialylaryna kórsetilgen zor qurmet ári eki eldiń rýhani bailanysyn nyǵaitatyn igi shara bolary anyq», - dedi ol.
Qyrymbek Kósherbaevtyń aitýyngsha, alashtyń taǵy bir qairatkeri, aǵartýshy, aqyn – Qasym Tynystanov ta biz úshin airyqsha qadirli. Qasym aqynnyń Maǵjan shyǵarmalarynan nár alǵan daýylpaz jyrlary men ǵajaiyp prozalary qajyǵan halyqqa rýhani dem berip, tyń serpin syilady.
«Qasym Tynystanov ult ustazy Ahmet Baitursynovtarmen murattas bolyp, 1926 jyly Bakýdegi I túrkologiialyq sezge qatysqany belgili. Aǵartýshy ǵalym osy rýhani bailanys nátijesinde qyrǵyz álipbiiniń negizin qalady. Al, qyrǵyz halqynyń folklorlyq murasy - «Manas» dastanyn jinaqtap, M. Áýezovtermen birge Bishkektegi tuńǵysh Búkilodaqtyq konferentsiiada manastaný máselesin kóterýi túrki mirasyna jasaǵan úlken qamqorlyǵy dep bilemiz.
Mineki, búgin qyzmetin qazaq baspasózinde bastap, Maǵjanǵa eliktep qazaqsha óleńder jazǵan aqynnyń 1925 jyly qazaq jáne qyrǵyz tilderinde jaryq kórgen «Qasym jyrlary» jinaǵy Halyqaralyq Túrki akademiiasy tarapynan túrik tiline aýdarylyp, faksimilesimen qatar jariianyp otyr», - dedi konferentsiia barysynda QR Memlekettik hatshysy.
