الماتىدا «قازاق-قىرعىز – الاشتان» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسييا ٶتٸپ جاتىر, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
اتالعان شارا تٷركٸ ەلەمٸنٸڭ ورتاق ماقتانىشى, قازاق-قىرعىز باۋىرلاستىعىن بەكەمدەۋگە زور ٷلەس قوسقان جىر الىبى جامبىل جاباەۆتىڭ 175 جىلدىعى, سونىمەن بٸرگە, قىرعىز حالقىنىڭ كٶرنەكتٸ تۇلعالارى, الاش قايراتكەرلەرٸ جٷسٸپ ەبدٸراحمانوۆ پەن قاسىم تىنىستانوۆتىڭ تۋعانىنا 120 جىل تولۋىنا وراي ۇيىمداستىرىلىپ وتىر.
حالىقارالىق كونفەرەنتسيياعا قر مەملەكەتتٸك حاتشىسى قىرىمبەك كٶشەرباەۆ, قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتٸك حاتشىسى سٷيٷنبەك كاسمامبەتوۆ, قر مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترٸ اقتوتى رايىمقۇلوۆا, قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ مەدەنيەت, اقپارات جەنە تۋريزم مينيسترٸ ازامات جامانكۋلوۆ, حالىقارالىق تٷركٸ اكادەميياسىنىڭ پرەزيدەنتٸ دارحان قىدىرەلٸ, قازۇۋ رەكتورى جانسەيٸت تٷيمەباەۆ, سونداي-اق ەكٸ ەلدٸڭ زييالى قاۋىم ٶكٸلدەرٸ مەن تانىمال عالىمدار قاتىستى.
القالى جيىن بارىسىندا قۇتتىقتاۋ سٶز سٶيلەگەن قر مەملەكەتتٸك حاتشىسى قىرىمبەك كٶشەرباەۆ قىرعىزستاندىق ەرٸپتەستەرٸنە قازاقستانعا ارنايى ساپارى ٷشٸن ريزاشىلىعىن بٸلدٸرٸپ, قازاق پەن قىرعىزعا ورتاق تۇلعالاردى ۇلىقتاۋعا ارنالعان جيىن ەكٸ ەلدٸڭ رۋحاني بايلانىسىن بيٸك بەلەسكە كٶتەرەتٸن يگٸ باستاما ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«ازاتتىعىمىزدىڭ التىن بەسٸگٸ, ارايلى الماتىعا قوش كەلدٸڭٸزدەر! ٶزدەرٸڭٸز بٸلەسٸزدەر, بيىل بٸرتۋعان ەلدەرٸمٸزدٸڭ تەۋەلسٸزدٸگٸنە 30 جىل تولىپ وتىر. الاتاۋدىڭ قوس قاپتالىن قاتار جايلاعان قازاق پەن قىرعىز حالقىنىڭ رۋحاني جاقىندىعىنىڭ تامىرى تەرەڭدە. بٷگٸنگٸ القالى جيىننىڭ الاتاۋدىڭ باۋرايىندا, دوستىق ٷيٸندە ٶتۋٸنٸڭ سيمۆولدىق مەنٸ بار. قىرعىز دەلەگاتسيياسىن ارنايى باستاپ كەلگەن ەرٸپتەسٸم, قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتٸك حاتشىسى كاسمامبەتوۆ سٷيٷنبەك ساپاربەكۇلىنا شىنايى ريزاشىلىعىمدى بٸلدٸرەمٸن.
بيىل, مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جارلىعىمەن جىر الىبى جامبىل جاباەۆتىڭ 175 جىلدىعى جارييالانىپ, ەلٸمٸزبەن بٸرگە بٸرقاتار شەت مەملەكەتتەردە كەڭٸنەن اتالىپ ٶتٸلدٸ.
ۇلى جىراۋدىڭ مەرەيتويى باۋىرلاس قىرعىزستاندا باستاۋ الىپ, مٸنە بٷگٸن قازاق-قىرعىز ىنتىماقتاستىعى اياسىندا قورىتىندىلانىپ وتىر.بۇل ورايدا, تۋىستاس ەلدەردٸ تابىستىرىپ, ىنتىماعىن جاراستىراتىن – تۇعىرلى تۇلعالاردىڭ شىنايى دوستىعى, باياندى بٸرلٸگٸ ەكەنٸ بەلگٸلٸ. كٷنٸ كەشە ەكٸ حالىق ماناس داستانىنا قاتار ۇيىپ, جامبىل مەن توقتاعۇلدىڭ جىرلارىن قاتار جىرلاۋى وسىنىڭ جارقىن كۋەسٸ.
جامبىلدىڭ رۋحاني مۇراسى قازاققا قالاي قادٸرلٸ بولسا, قىرعىز ەلٸ ٷشٸن دە دەل سولاي قاستەرلٸ. سوندىقتان, ەكٸ ەل ٷكٸمەتتەرٸنٸڭ قولداۋىمەن ارقالى اقىننىڭ باي مۇراسىن ناسيحاتتاعان بٸرقاتار مەدەني-رۋحاني شارالار ۇيىمداستىرىلدى. وسى ورايدا, جىر دٷلدٸلٸ جامبىلعا كٶرسەتكەن قۇرمەتٸ ٷشٸن تۋىسقان قىرعىز ٷكٸمەتٸنە ايرىقشا العىسىمىزدى ايتامىز», - دەدٸ قىرىمبەك كٶشەرباەۆ.
سونىمەن قاتار, ول توقتاعۇل مەن جامبىلدان باستاۋ العان تۇلعالار ىنتىماعى الاشوردا زامانىندا جالعاسىن تاۋىپ, دوستىقتىڭ دەنەكەرٸنە, سىرباز سىيلاستىقتىڭ سالتاناتتى ٷلگٸسٸنە اينالعانىن تٸلگە تيەك ەتتٸ.
«احمەت بايتۇرسىنوۆ باستاعان الاشتىڭ اياۋلى پەرزەنتتەرٸ تٶرەقۇل ايتماتوۆ, تٶرەقۇل جانۇزاقوۆ, يشەنالى اراباەۆ سىندى قىرعىز زييالىلارىمەن تٸزە قوسىپ, ۇلت ٷشٸن ىنتىماقتا قىزمەت ەتتٸ. بۇل تۋرالى بەلگٸلٸ عالىم زاينيددين كۇرمانوۆتىڭ بٷگٸن تۇساۋى كەسٸلگەلٸ وتىرعان «كىرگىزسكيي فيليال پارتيي «الاش» اتتى ەڭبەگٸندە دە جاقسى كٶرٸنٸس تاپقان. وسىنداي كٶرنەكتٸ قىرعىز قايراتكەرلەرٸنٸڭ بٸرٸ – جٷسٸپ ەبدٸراحمانوۆ 1920 جىلدارى الماتى قالاسىندا تۇرىپ, قالالىق كوميتەتتٸڭ جاۋاپتى حاتشىسى, كەيٸننەن تالدىقورعاندا كوميتەت حاتشىسى قاتارلى لاۋازىمدى قىزمەتتەر اتقاردى. وسىنداي قىزمەتتەردە جٷرٸپ, وراز جاندوسوۆ, تۇرار رىسقۇلوۆ سىندى مەملەكەتشٸل تۇلعالارمەن بٸرلەسٸپ, حالىققا ريياسىز ەڭبەك ەتتٸ.
سوندىقتان, جٷسٸپ ەبدٸراحمانوۆتىڭ الماتى قالاسىندا قىزمەت ٸستەگەن, تۇرعان مەكەن-جايىن انىقتاپ, ەسكەرتكٸش تاقتا ورناتۋ, سونىمەن بٸرگە ەلٸمٸزدەگٸ كٶشەلەردٸڭ بٸرٸنە ەر ەسٸمٸن بەرۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيمٸن. بۇل الاش زييالىلارىنا كٶرسەتٸلگەن زور قۇرمەت ەرٸ ەكٸ ەلدٸڭ رۋحاني بايلانىسىن نىعايتاتىن يگٸ شارا بولارى انىق», - دەدٸ ول.
قىرىمبەك كٶشەرباەۆتىڭ ايتۋىنگشا, الاشتىڭ تاعى بٸر قايراتكەرٸ, اعارتۋشى, اقىن – قاسىم تىنىستانوۆ تا بٸز ٷشٸن ايرىقشا قادٸرلٸ. قاسىم اقىننىڭ ماعجان شىعارمالارىنان نەر العان داۋىلپاز جىرلارى مەن عاجايىپ پروزالارى قاجىعان حالىققا رۋحاني دەم بەرٸپ, تىڭ سەرپٸن سىيلادى.
«قاسىم تىنىستانوۆ ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىنوۆتارمەن مۇراتتاس بولىپ, 1926 جىلى باكۋدەگٸ I تٷركولوگييالىق سەزگە قاتىسقانى بەلگٸلٸ. اعارتۋشى عالىم وسى رۋحاني بايلانىس نەتيجەسٸندە قىرعىز ەلٸپبيٸنٸڭ نەگٸزٸن قالادى. ال, قىرعىز حالقىنىڭ فولكلورلىق مۇراسى - «ماناس» داستانىن جيناقتاپ, م. ەۋەزوۆتەرمەن بٸرگە بٸشكەكتەگٸ تۇڭعىش بٷكٸلوداقتىق كونفەرەنتسييادا ماناستانۋ مەسەلەسٸن كٶتەرۋٸ تٷركٸ ميراسىنا جاساعان ٷلكەن قامقورلىعى دەپ بٸلەمٸز.
مٸنەكي, بٷگٸن قىزمەتٸن قازاق باسپاسٶزٸندە باستاپ, ماعجانعا ەلٸكتەپ قازاقشا ٶلەڭدەر جازعان اقىننىڭ 1925 جىلى قازاق جەنە قىرعىز تٸلدەرٸندە جارىق كٶرگەن «قاسىم جىرلارى» جيناعى حالىقارالىق تٷركٸ اكادەميياسى تاراپىنان تٷرٸك تٸلٸنە اۋدارىلىپ, فاكسيميلەسٸمەن قاتار جارييانىپ وتىر», - دەدٸ كونفەرەنتسييا بارىسىندا قر مەملەكەتتٸك حاتشىسى.
