Almatyda Satbayev University qabyrǵasynda «Bilim berýdegi shahmat» III Halyqaralyq konferentsiiasy ótti. Ony Halyqaralyq shahmat federatsiiasynyń (FIDE) qoldaýymen uiymdastyrýshy – Qazaqstan shahmat federatsiiasy (KazChess). Bas seriktesi – Freedom Holding Corp.
Konferentsiianyń 2 kúninde Qazaqstan, Túrkiia, Armeniia, Eýropalyq Odaq elderi men AQSh-tyń jetekshi sarapshylary jáne bilim berý salasynda isteitin 350-den astam qazaqstandyq bilim berý shahmatynyń damýyn talqylady.
Konferentsiia baǵdarlamasynda shahmatty bilim berýge integratsiialaýdaǵy halyqaralyq tájiribe men praktika nazarǵa usynyldy. Túrkiia shahmat federatsiiasynyń prezidenti Fethi Apaidyn Túrkiianyń tájiribesi týraly baiandama jasady. Halyqaralyq mektep shahmaty federatsiiasynyń ókilderi Nadejda Kravchýk pen Dildá Naýryzbaeva mektepte shahmatty damytýdaǵy halyqaralyq tásildemelerdi tilge tiek etti. Politsiia general-maiory jáne QR IIM Shyraqbek Qabylbaev atyndaǵy Qostanai akademiiasynyń bastyǵy Aqynqali Dármenov kýrsanttardyń ziiattyq damýy týraly aityp berdi.
Shahmatty joǵary bilim berýge engizý máselesine arnalǵan paneldik pikirtalasty Coventry University Kazakhstan prezidenti Miras Dáýlenov, Vagan Sarkisian (Armeniia memlekettik pedagogikalyq ýniversiteti), Mark Beig (Jirona ýniversiteti, Ispaniia) jáne basqa da sarapshylar ótkizdi. KazShess atqarýshy direktory Gúlmira Dáýletova «Patsha júris jasaidy: shahmattaǵy áielder» sessiiasyna qatysty. Konferentsiianyń birinshi kúnin FIDE «Chess in education» komissiiasynyń aǵa keńesshisi Leoncho Garsiia (Ispaniia) jáne komissiia hatshysy Rita Atkins (Vengriia) baiandama jasap aiaqtady. Ekinshi kúni sheberlik sabaqtary ótti: komissiia tóraǵasy Djerri Nesh (AQSh) «Shahmat jáne syni oilaý» taqyrybyn qamtysa, Leonche Garsia master-klassty — pánaralyq tájiribelerge, Mark Beig oryndaý fýnktsiialaryn damytýǵa arnady, al Rita Atkins pen Qýanysh Súleimen shahmat esepterin sheshý jáne tsifrlyq platformalar boiynsha tájiribelerimen bólisti.
«Bizde shahmat biliminiń óte qarqyndy damý dinamikasy baiqalady. Shahmatty bilim berý júiesine engizý ziiatker ultty qalyptastyryp qana qoimai, sonymen qatar oilampaz, strategiialyq oilaityn tulǵalardy tárbieleýdiń myqty irgetasyn qalaidy. Biz Qazaqstannyń «Bilim berýdegi shahmat» baǵdarlamasyn engizýdegi biregei tájiribesin eksporttap, bilimin bólisip jáne ziiatkerlik turǵydan damyǵan qoǵam qurý jolynda basqa elderdi shabyttandyryp jatqanyn maqtan tutamyz», – dedi QShF birinshi vitse-prezidenti Dármen Sádýaqasov. Onyń sózi bilim berý shahmatynyń jahandyq damýyna Qazaqstannyń úles qosyp jatqanyn erekshe kórsetti.
Qazaqstanda iske asyrylyp jatqan «Bilim berýdegi shahmat» baǵdarlamasy aitarlyqtai nátije berip otyr. 2025 jyly «Shahmat negizderi» páni 20 óńirdegi 1500-den astam mektebinde engizildi. Bul 2027 jylǵa qarai 1400 mektep keshendi josparynyń KPI kórsetkishinen asty. Baǵdarlamaǵa 60 myńnan astam oqýshy qatysýda. Shahmat oqytý ádistemesi boiynsha oqýdan 20 óńirdiń 2500 pedagogi ótti.
Qazaqstan shahmat federatsiiasy pedagogterdiń biliktiligin arttyratyn uiym mártebesine ie boldy. Endi muǵalimder attestattaý kezinde jaramdy sertifikat alady.
Sonymen qatar mamandardy daiarlaý jumysy júrgizilýde: 7 pedagogikalyq joǵary oqý ornynda qosymsha «Shahmat pedagogi» minor baǵdarlamasy iske qosylyp, 2025-2026 oqý jylynda 5 joǵary oqý ornynyń 204 stýdenti oqýdy bastap ketti. Mektepterge qazaq jáne orys tilderinde 1 jáne 2-shi synyp muǵalimderine arnalǵan onlain kýrstar jazyldy.
«Bilim berýdegi shahmat» baǵdarlamasy jańa oqý mádenietin qalyptastyrady, onda shahmat balalardyń aqyldyraq, ózine senimdirek jáne tabystyraq bolýyna kómektesedi. Bul baǵytqa degen qyzyǵýshylyq jyldan-jylǵa artyp, shahmattyń bilim berý quraly retindegi tiimdiligin rastaidy.
