الماتىدا Satbayev University قابىرعاسىندا «بٸلٸم بەرۋدەگٸ شاحمات» III حالىقارالىق كونفەرەنتسيياسى ٶتتٸ. ونى حالىقارالىق شاحمات فەدەراتسيياسىنىڭ (فيدە) قولداۋىمەن ۇيىمداستىرۋشى – قازاقستان شاحمات فەدەراتسيياسى (KazChess). باس سەرٸكتەسٸ – Freedom Holding Corp.
كونفەرەنتسييانىڭ 2 كٷنٸندە قازاقستان, تٷركييا, ارمەنييا, ەۋروپالىق وداق ەلدەرٸ مەن اقش-تىڭ جەتەكشٸ ساراپشىلارى جەنە بٸلٸم بەرۋ سالاسىندا ٸستەيتٸن 350-دەن استام قازاقستاندىق بٸلٸم بەرۋ شاحماتىنىڭ دامۋىن تالقىلادى.
كونفەرەنتسييا باعدارلاماسىندا شاحماتتى بٸلٸم بەرۋگە ينتەگراتسييالاۋداعى حالىقارالىق تەجٸريبە مەن پراكتيكا نازارعا ۇسىنىلدى. تٷركييا شاحمات فەدەراتسيياسىنىڭ پرەزيدەنتٸ فەتحي اپايدىن تٷركييانىڭ تەجٸريبەسٸ تۋرالى بايانداما جاسادى. حالىقارالىق مەكتەپ شاحماتى فەدەراتسيياسىنىڭ ٶكٸلدەرٸ نادەجدا كراۆچۋك پەن دٸلدە ناۋرىزباەۆا مەكتەپتە شاحماتتى دامىتۋداعى حالىقارالىق تەسٸلدەمەلەردٸ تٸلگە تيەك ەتتٸ. پوليتسييا گەنەرال-مايورى جەنە قر ٸٸم شىراقبەك قابىلباەۆ اتىنداعى قوستاناي اكادەميياسىنىڭ باستىعى اقىنقالي دەرمەنوۆ كۋرسانتتاردىڭ زيياتتىق دامۋى تۋرالى ايتىپ بەردٸ.
شاحماتتى جوعارى بٸلٸم بەرۋگە ەنگٸزۋ مەسەلەسٸنە ارنالعان پانەلدٸك پٸكٸرتالاستى Coventry University Kazakhstan پرەزيدەنتٸ ميراس دەۋلەنوۆ, ۆاگان ساركيسيان (ارمەنييا مەملەكەتتٸك پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸ), مارك بەيگ (جيرونا ۋنيۆەرسيتەتٸ, يسپانييا) جەنە باسقا دا ساراپشىلار ٶتكٸزدٸ. كاzسhess اتقارۋشى ديرەكتورى گٷلميرا دەۋلەتوۆا «پاتشا جٷرٸس جاسايدى: شاحماتتاعى ەيەلدەر» سەسسيياسىنا قاتىستى. كونفەرەنتسييانىڭ بٸرٸنشٸ كٷنٸن FIDE «Chess in education» كوميسسيياسىنىڭ اعا كەڭەسشٸسٸ لەونچو گارسييا (يسپانييا) جەنە كوميسسييا حاتشىسى ريتا اتكينس (ۆەنگرييا) بايانداما جاساپ اياقتادى. ەكٸنشٸ كٷنٸ شەبەرلٸك ساباقتارى ٶتتٸ: كوميسسييا تٶراعاسى دجەرري نەش (اقش) «شاحمات جەنە سىني ويلاۋ» تاقىرىبىن قامتىسا, لەونچە گارسيا ماستەر-كلاسستى — پەنارالىق تەجٸريبەلەرگە, مارك بەيگ ورىنداۋ فۋنكتسييالارىن دامىتۋعا ارنادى, ال ريتا اتكينس پەن قۋانىش سٷلەيمەن شاحمات ەسەپتەرٸن شەشۋ جەنە تسيفرلىق پلاتفورمالار بويىنشا تەجٸريبەلەرٸمەن بٶلٸستٸ.
«بٸزدە شاحمات بٸلٸمٸنٸڭ ٶتە قارقىندى دامۋ ديناميكاسى بايقالادى. شاحماتتى بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸنە ەنگٸزۋ زيياتكەر ۇلتتى قالىپتاستىرىپ قانا قويماي, سونىمەن قاتار ويلامپاز, ستراتەگييالىق ويلايتىن تۇلعالاردى تەربيەلەۋدٸڭ مىقتى ٸرگەتاسىن قالايدى. بٸز قازاقستاننىڭ «بٸلٸم بەرۋدەگٸ شاحمات» باعدارلاماسىن ەنگٸزۋدەگٸ بٸرەگەي تەجٸريبەسٸن ەكسپورتتاپ, بٸلٸمٸن بٶلٸسٸپ جەنە زيياتكەرلٸك تۇرعىدان دامىعان قوعام قۇرۋ جولىندا باسقا ەلدەردٸ شابىتتاندىرىپ جاتقانىن ماقتان تۇتامىز», – دەدٸ قشف بٸرٸنشٸ ۆيتسە-پرەزيدەنتٸ دەرمەن سەدۋاقاسوۆ. ونىڭ سٶزٸ بٸلٸم بەرۋ شاحماتىنىڭ جاھاندىق دامۋىنا قازاقستاننىڭ ٷلەس قوسىپ جاتقانىن ەرەكشە كٶرسەتتٸ.
قازاقستاندا ٸسكە اسىرىلىپ جاتقان «بٸلٸم بەرۋدەگٸ شاحمات» باعدارلاماسى ايتارلىقتاي نەتيجە بەرٸپ وتىر. 2025 جىلى «شاحمات نەگٸزدەرٸ» پەنٸ 20 ٶڭٸردەگٸ 1500-دەن استام مەكتەبٸندە ەنگٸزٸلدٸ. بۇل 2027 جىلعا قاراي 1400 مەكتەپ كەشەندٸ جوسپارىنىڭ KPI كٶرسەتكٸشٸنەن استى. باعدارلاماعا 60 مىڭنان استام وقۋشى قاتىسۋدا. شاحمات وقىتۋ ەدٸستەمەسٸ بويىنشا وقۋدان 20 ٶڭٸردٸڭ 2500 پەداگوگٸ ٶتتٸ.
قازاقستان شاحمات فەدەراتسيياسى پەداگوگتەردٸڭ بٸلٸكتٸلٸگٸن ارتتىراتىن ۇيىم مەرتەبەسٸنە يە بولدى. ەندٸ مۇعالٸمدەر اتتەستاتتاۋ كەزٸندە جارامدى سەرتيفيكات الادى.
سونىمەن قاتار مامانداردى دايارلاۋ جۇمىسى جٷرگٸزٸلۋدە: 7 پەداگوگيكالىق جوعارى وقۋ ورنىندا قوسىمشا «شاحمات پەداگوگٸ» minor باعدارلاماسى ٸسكە قوسىلىپ, 2025-2026 وقۋ جىلىندا 5 جوعارى وقۋ ورنىنىڭ 204 ستۋدەنتٸ وقۋدى باستاپ كەتتٸ. مەكتەپتەرگە قازاق جەنە ورىس تٸلدەرٸندە 1 جەنە 2-شٸ سىنىپ مۇعالٸمدەرٸنە ارنالعان ونلاين كۋرستار جازىلدى.
«بٸلٸم بەرۋدەگٸ شاحمات» باعدارلاماسى جاڭا وقۋ مەدەنيەتٸن قالىپتاستىرادى, وندا شاحمات بالالاردىڭ اقىلدىراق, ٶزٸنە سەنٸمدٸرەك جەنە تابىستىراق بولۋىنا كٶمەكتەسەدٸ. بۇل باعىتقا دەگەن قىزىعۋشىلىق جىلدان-جىلعا ارتىپ, شاحماتتىڭ بٸلٸم بەرۋ قۇرالى رەتٸندەگٸ تيٸمدٸلٸگٸن راستايدى.
