Foto: QazAqparat
Qazaqstandaǵy taý kýrorttary qarqyndy damyp, birte-birte tek otandyq qana emes, sonymen qatar sheteldik týristerdi de tartatyn oryndarǵa ainalyp keledi. Ekologiialyq taza, belsendi jáne ishki týrizmge degen jahandyq qyzyǵýshylyq aiasynda Qazaqstan sapa men qyzmet kórsetýdiń halyqaralyq standarttaryn negizge ala otyryp, óz týristik infraqurylymyn jańǵyrtý jolynda júieli qadam jasap otyr.Búginde elimizdegi taý kýrorttaryn damytýdyń negizgi úrdisteri qandai? Bul sala qandai qiyndyqtarǵa tap bolyp otyr jáne Kýrshevel, Sochi nemese Davos sekildi álemge tanymal taý shańǵysy oryndarynyń deńgeiine jetý qanshalyqty múmkin?
Infraqurylymǵa mán berý: jańǵyrtý jolyndaǵy betburys
Zamanaýi infraqurylym qurý Qazaqstandaǵy taý kýrorttaryn damytýdyń negizgi mindetteriniń biri bolyp qala bermek. Sońǵy jyldary birneshe joba iske qosylyp, jańǵyrtyldy. Olardyń qatarynda Shymbulaq, Tabaǵan, sondai-aq Altai taýlary men Shyǵys Qazaqstan óńiri bar.
Máselen, Almatyǵa jaqyn ornalasqan Shymbulaq taý shańǵysy kýrorty bul salanyń kóshbasshysyna ainaldy: jańa aspaly joldar, jaqsartylǵan shańǵy trassalary, elektrondyq ótkizý júieleri, zamanaýi jaryqtandyrý jáne damyǵan qonaqúi jelisi bul kýrorttyń álemdik deńgeige qarai nyq qadam jasap kele jatqanyn kórsetedi.
Alaida sarapshylardyń pikirinshe, elimizdiń ózge aimaqtaryndaǵy kýrorttyq infraqurylym úshin damýdyń aýyly áli alys siiaqty: sapaly turǵyn úi nysandarynyń jetispeýshiligi, kólik qatynasynyń álsizdigi, qyzmet kórsetý aiasynyń tarlyǵy men bilikti kadrlardyń tapshylyǵy bul baǵyttyń damýyn tejep, básekege qabilettiligin tómendetip otyr.
Investitsiialar jáne memlekettik qoldaý
Qazaqstan úkimeti týrizmdi ekonomikanyń negizgi salalarynyń qataryna qosty. Kýrorttyq aimaqtardy damytýǵa, avtojoldardy jóndeýge, injenerlik jelilerdi salýǵa investitsiialar jáne jeke investorlardy yntalandyrý qarastyrylǵan.
Búgingi tańda birqatar joba memlekettik-jekeshelik áriptestik (MJÁ) aiasynda júzege asyrylyp jatyr, bul qosymsha resýrstar tartýǵa múmkindik beredi. Mysaly, Almaty oblysynda taý jáne ekotýrizm elementteri damyǵan ári jyl boiy úzdiksiz jumys isteitin jańa týristik klasterler qurý boiynsha investitsiialyq usynystar belsendi túrde qarastyrylyp otyr.
Sonymen qatar strategiialyq josparlaý men júieli kózqarastyń jetispeýshiligi baiqalady.
Ekologiia jáne turaqty damý: ýaqyt talaby
Halyqaralyq tájiribe kórsetkendei, qazirgi zamanǵy taý kýrorttary tek shańǵy men qonaqúilerden turmaidy. Olar – biologiialyq ártúrlilikti saqtaý, ornyqty damý men tabiǵatpen úilesimdikti basty orynǵa qoiatyn tutas ekojúieler.
Osy turǵyda Qazaqstan áli de óz taýly aimaqtaryn damytýdyń «jasyl» standartyn qalyptastyrýy qajet. Kóptegen, sonyń ishinde Shyǵys Qazaqstan men Altai óńirindegi taýly aimaqtar erekshe qorǵalatyn tabiǵi aýmaqtarǵa jatady. Bul jerlerge infraqurylym júrgizý ekonomikalyq múdde men ekologiialyq jaýapkershiliktiń ortasyndaǵy názik tepe-teńdikti talap etedi.
Ornyqty tájiribelerdi utymdy ushtastyrýdyń mysaldary da paida bola bastady – atap aitqanda, ekoqonaqúilerdi damytý, ekologiialyq soqpaqtardy belgileý jáne jergilikti qaýymdastyqtarmen jumys isteý siiaqty bastamalar bar. Alaida bul baǵyttaǵy jumystardyń aýqymy men júieliligi ázirge Eýropa elderimen salystyrǵanda aitarlyqtai tómen.
Kadrlar, servis jáne tsifrlandyrý
Álemdik standarttarǵa jetý jolynda tek jailylyq qana emes, qyzmet kórsetý mádenieti de asa mańyzdy. Týristerdiń aitýynsha, Qazaqstanda, ásirese óńirlerde, qonaqjailylyq salasynda bilikti kadrlardyń tapshylyǵy áli de seziledi.
Týrizm kolledjderin damytý, halyqaralyq sarapshylarmen áriptestik ornatý siiaqty bilim berý baǵdarlamalary qolǵa alynyp jatqanymen biraq olar salanyń naqty qajettilikterin áli de tolyq ótei almai otyr.
Tsifrlandyrý baǵyty da kóńil bólýge muqtaj bolyp otyr: onlain-brondaý, GPS-navigatsiia, týristik qosymshalar, virtýaldy gidter – búginde bul dúniejúzilik týrizmde qalypty jaǵdaiǵa ainalǵan. Al Qazaqstanda tsifrlyq infraqurylym áli de birkelki damymaǵan, ásirese iri qalalardan tysqary aýmaqtarda.
Ambitsiialar men naqtylyq
Qazaqstandaǵy taý kýrorttary ózgeristiń bel ortasynda tur. El infraqurylymdy damytyp, investitsiia tartyp, týrizmniń turaqty modelin qalyptastyrý arqyly álemdik standarttarǵa qarai batyl qadam jasap keledi. Alaida halyqaralyq deńgeige shyǵý úshin tek qana shańǵy trassalary jetkiliksiz. Oǵan týrizm filosofiiasy qajet, iaǵni ekologiialyq, klientke baǵyttalǵan jáne uzaq merzimdi kózqaras.
Búginde Qazaqstan úlken tańdaý jolairyǵynda tur – ármen qarai damý úshin ne sanaýly ǵana oryndarmen shektelip, jahandyq trendten qalyp qoiý táýekelimen betpe-bet kelý kerek, ne memleket, biznes jáne qoǵam kúshin biriktirip, shyn máninde zamanaýi ári básekege qabiletti taý kýrorttaryn qalyptastyrý qajet.
Áleýet bar. Endi ony iske asyrý ǵana qalyp tur.
