فوتو: قازاقپارات
قازاقستانداعى تاۋ كۋرورتتارى قارقىندى دامىپ, بٸرتە-بٸرتە تەك وتاندىق قانا ەمەس, سونىمەن قاتار شەتەلدٸك تۋريستەردٸ دە تارتاتىن ورىندارعا اينالىپ كەلەدٸ. ەكولوگييالىق تازا, بەلسەندٸ جەنە ٸشكٸ تۋريزمگە دەگەن جاھاندىق قىزىعۋشىلىق اياسىندا قازاقستان ساپا مەن قىزمەت كٶرسەتۋدٸڭ حالىقارالىق ستاندارتتارىن نەگٸزگە الا وتىرىپ, ٶز تۋريستٸك ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋ جولىندا جٷيەلٸ قادام جاساپ وتىر.بٷگٸندە ەلٸمٸزدەگٸ تاۋ كۋرورتتارىن دامىتۋدىڭ نەگٸزگٸ ٷردٸستەرٸ قانداي? بۇل سالا قانداي قيىندىقتارعا تاپ بولىپ وتىر جەنە كۋرشەۆەل, سوچي نەمەسە داۆوس سەكٸلدٸ ەلەمگە تانىمال تاۋ شاڭعىسى ورىندارىنىڭ دەڭگەيٸنە جەتۋ قانشالىقتى مٷمكٸن?
ينفراقۇرىلىمعا مەن بەرۋ: جاڭعىرتۋ جولىنداعى بەتبۇرىس
زاماناۋي ينفراقۇرىلىم قۇرۋ قازاقستانداعى تاۋ كۋرورتتارىن دامىتۋدىڭ نەگٸزگٸ مٸندەتتەرٸنٸڭ بٸرٸ بولىپ قالا بەرمەك. سوڭعى جىلدارى بٸرنەشە جوبا ٸسكە قوسىلىپ, جاڭعىرتىلدى. ولاردىڭ قاتارىندا شىمبۇلاق, تاباعان, سونداي-اق التاي تاۋلارى مەن شىعىس قازاقستان ٶڭٸرٸ بار.
مەسەلەن, الماتىعا جاقىن ورنالاسقان شىمبۇلاق تاۋ شاڭعىسى كۋرورتى بۇل سالانىڭ كٶشباسشىسىنا اينالدى: جاڭا اسپالى جولدار, جاقسارتىلعان شاڭعى تراسسالارى, ەلەكتروندىق ٶتكٸزۋ جٷيەلەرٸ, زاماناۋي جارىقتاندىرۋ جەنە دامىعان قوناقٷي جەلٸسٸ بۇل كۋرورتتىڭ ەلەمدٸك دەڭگەيگە قاراي نىق قادام جاساپ كەلە جاتقانىن كٶرسەتەدٸ.
الايدا ساراپشىلاردىڭ پٸكٸرٸنشە, ەلٸمٸزدٸڭ ٶزگە ايماقتارىنداعى كۋرورتتىق ينفراقۇرىلىم ٷشٸن دامۋدىڭ اۋىلى ەلٸ الىس سيياقتى: ساپالى تۇرعىن ٷي نىساندارىنىڭ جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ, كٶلٸك قاتىناسىنىڭ ەلسٸزدٸگٸ, قىزمەت كٶرسەتۋ اياسىنىڭ تارلىعى مەن بٸلٸكتٸ كادرلاردىڭ تاپشىلىعى بۇل باعىتتىڭ دامۋىن تەجەپ, بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸن تٶمەندەتٸپ وتىر.
ينۆەستيتسييالار جەنە مەملەكەتتٸك قولداۋ
قازاقستان ٷكٸمەتٸ تۋريزمدٸ ەكونوميكانىڭ نەگٸزگٸ سالالارىنىڭ قاتارىنا قوستى. كۋرورتتىق ايماقتاردى دامىتۋعا, اۆتوجولداردى جٶندەۋگە, ينجەنەرلٸك جەلٸلەردٸ سالۋعا ينۆەستيتسييالار جەنە جەكە ينۆەستورلاردى ىنتالاندىرۋ قاراستىرىلعان.
بٷگٸنگٸ تاڭدا بٸرقاتار جوبا مەملەكەتتٸك-جەكەشەلٸك ەرٸپتەستٸك (مجە) اياسىندا جٷزەگە اسىرىلىپ جاتىر, بۇل قوسىمشا رەسۋرستار تارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. مىسالى, الماتى وبلىسىندا تاۋ جەنە ەكوتۋريزم ەلەمەنتتەرٸ دامىعان ەرٸ جىل بويى ٷزدٸكسٸز جۇمىس ٸستەيتٸن جاڭا تۋريستٸك كلاستەرلەر قۇرۋ بويىنشا ينۆەستيتسييالىق ۇسىنىستار بەلسەندٸ تٷردە قاراستىرىلىپ وتىر.
سونىمەن قاتار ستراتەگييالىق جوسپارلاۋ مەن جٷيەلٸ كٶزقاراستىڭ جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ بايقالادى.
ەكولوگييا جەنە تۇراقتى دامۋ: ۋاقىت تالابى
حالىقارالىق تەجٸريبە كٶرسەتكەندەي, قازٸرگٸ زامانعى تاۋ كۋرورتتارى تەك شاڭعى مەن قوناقٷيلەردەن تۇرمايدى. ولار – بيولوگييالىق ەرتٷرلٸلٸكتٸ ساقتاۋ, ورنىقتى دامۋ مەن تابيعاتپەن ٷيلەسٸمدٸكتٸ باستى ورىنعا قوياتىن تۇتاس ەكوجٷيەلەر.
وسى تۇرعىدا قازاقستان ەلٸ دە ٶز تاۋلى ايماقتارىن دامىتۋدىڭ «جاسىل» ستاندارتىن قالىپتاستىرۋى قاجەت. كٶپتەگەن, سونىڭ ٸشٸندە شىعىس قازاقستان مەن التاي ٶڭٸرٸندەگٸ تاۋلى ايماقتار ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتارعا جاتادى. بۇل جەرلەرگە ينفراقۇرىلىم جٷرگٸزۋ ەكونوميكالىق مٷددە مەن ەكولوگييالىق جاۋاپكەرشٸلٸكتٸڭ ورتاسىنداعى نەزٸك تەپە-تەڭدٸكتٸ تالاپ ەتەدٸ.
ورنىقتى تەجٸريبەلەردٸ ۇتىمدى ۇشتاستىرۋدىڭ مىسالدارى دا پايدا بولا باستادى – اتاپ ايتقاندا, ەكوقوناقٷيلەردٸ دامىتۋ, ەكولوگييالىق سوقپاقتاردى بەلگٸلەۋ جەنە جەرگٸلٸكتٸ قاۋىمداستىقتارمەن جۇمىس ٸستەۋ سيياقتى باستامالار بار. الايدا بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردىڭ اۋقىمى مەن جٷيەلٸلٸگٸ ەزٸرگە ەۋروپا ەلدەرٸمەن سالىستىرعاندا ايتارلىقتاي تٶمەن.
كادرلار, سەرۆيس جەنە تسيفرلاندىرۋ
ەلەمدٸك ستاندارتتارعا جەتۋ جولىندا تەك جايلىلىق قانا ەمەس, قىزمەت كٶرسەتۋ مەدەنيەتٸ دە اسا ماڭىزدى. تۋريستەردٸڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندا, ەسٸرەسە ٶڭٸرلەردە, قوناقجايلىلىق سالاسىندا بٸلٸكتٸ كادرلاردىڭ تاپشىلىعى ەلٸ دە سەزٸلەدٸ.
تۋريزم كوللەدجدەرٸن دامىتۋ, حالىقارالىق ساراپشىلارمەن ەرٸپتەستٸك ورناتۋ سيياقتى بٸلٸم بەرۋ باعدارلامالارى قولعا الىنىپ جاتقانىمەن بٸراق ولار سالانىڭ ناقتى قاجەتتٸلٸكتەرٸن ەلٸ دە تولىق ٶتەي الماي وتىر.
تسيفرلاندىرۋ باعىتى دا كٶڭٸل بٶلۋگە مۇقتاج بولىپ وتىر: ونلاين-برونداۋ, GPS-ناۆيگاتسييا, تۋريستٸك قوسىمشالار, ۆيرتۋالدى گيدتەر – بٷگٸندە بۇل دٷنيەجٷزٸلٸك تۋريزمدە قالىپتى جاعدايعا اينالعان. ال قازاقستاندا تسيفرلىق ينفراقۇرىلىم ەلٸ دە بٸركەلكٸ دامىماعان, ەسٸرەسە ٸرٸ قالالاردان تىسقارى اۋماقتاردا.
امبيتسييالار مەن ناقتىلىق
قازاقستانداعى تاۋ كۋرورتتارى ٶزگەرٸستٸڭ بەل ورتاسىندا تۇر. ەل ينفراقۇرىلىمدى دامىتىپ, ينۆەستيتسييا تارتىپ, تۋريزمنٸڭ تۇراقتى مودەلٸن قالىپتاستىرۋ ارقىلى ەلەمدٸك ستاندارتتارعا قاراي باتىل قادام جاساپ كەلەدٸ. الايدا حالىقارالىق دەڭگەيگە شىعۋ ٷشٸن تەك قانا شاڭعى تراسسالارى جەتكٸلٸكسٸز. وعان تۋريزم فيلوسوفيياسى قاجەت, ياعني ەكولوگييالىق, كليەنتكە باعىتتالعان جەنە ۇزاق مەرزٸمدٸ كٶزقاراس.
بٷگٸندە قازاقستان ٷلكەن تاڭداۋ جولايرىعىندا تۇر – ەرمەن قاراي دامۋ ٷشٸن نە ساناۋلى عانا ورىندارمەن شەكتەلٸپ, جاھاندىق ترەندتەن قالىپ قويۋ تەۋەكەلٸمەن بەتپە-بەت كەلۋ كەرەك, نە مەملەكەت, بيزنەس جەنە قوعام كٷشٸن بٸرٸكتٸرٸپ, شىن مەنٸندە زاماناۋي ەرٸ بەسەكەگە قابٸلەتتٸ تاۋ كۋرورتتارىن قالىپتاستىرۋ قاجەت.
ەلەۋەت بار. ەندٸ ونى ٸسكە اسىرۋ عانا قالىپ تۇر.
