«Árine, sýyq qaiǵy, sýyq qaiǵy,
Kóńilin halqyń biraq sýytpaidy.
Eger de halyq ózin umytpasa,
Baqul bol, halqyń seni umytpaidy» dep qazaqtyń aqiyǵy M.Maqataev jyrlaǵandai M.Áýezov atyndaǵy Qazaq Memlekettik akademiialyq drama teatrynda uzaq ýaqyt qyzmet jasaǵan, Qazaqstannyń eńbek sińirgen artisi, «Qurmet» ordeniniń iegeri Baqyt Janǵalieva ómirden ozdy.
Jarty ǵumyryn teatrǵa, jalpy ǵumyryn ónerge arnaǵan talantty aktisa el jadynda eńseli obrazdarmen saqtalatyny anyq.
Bul qaza qazaq óneriniń qabyrǵasyn qaiystyryp ketti. Marqumnyń otbasyna, týǵan-týystaryna qarashańyraq atynan qaiǵyra kóńil aitamyz.
Marqumdy aqtyq saparǵa shyǵaryp salý rásimi M.Áýezov atyndaǵy Qazaq Memlekettik akademiialyq drama teatrynda dúisenbi kúni saǵ.10.00-de ótedi.
Ómiriniń sońǵy sátterinde bergen suhbatyna bir sát nazar aýdaraiyq!
Biyl Qazaqstannyń eńbek sińirgen artisi, «Qurmet» ordeniniń iegeri Baqyt Janǵalieva 70 jasqa tolyp otyr. Aktrisamen sáti túsip suhbattasqan edik...
- Ómir sahnasynan teatr sahnasyna qalai keldińiz?
- Men Aqtóbe oblysy, Shalqar aýdanynyń,13-shi aýyl "Aishýaqta" dúniege kelippin. Bul ataqty T.Ahtanov, T. Básenovter týǵan topyraq. Mektep bitirgen ár túlek ómirden óz jolyn izdeidi ǵoi. Mende oiǵa battym. Aqyry, Aqtóbedegi pedagogikalyq ýchilishege qujatymdy tapsyryp edim, algebradan tómen baǵa alyp qaldym. Qyzdar namysshyl keledi. «Shyntastyń qaryndasy oqýdan qulapty!» degen sózden uialdym. Qalany aralap, habarlandyrýlar arqyly izdep júrip, túbinde aýylǵa qaitpaimyn dep sheshim qabyldap, Mádeni-aǵartýshylyq ýchilishesine tústim. Sol kezdegi oiym; «Toptalyp turyp hor aitqannyń nesi qyzyq?», «Dirijerge taiaq ustaýdyń qajeti qansha?», «Shań-shań kitaptyń ortasynda otyratyn kitaphanashy bolǵannyń nesi jaqsy?», «Al, myna teatralnyi she?», «Qazaqstan áielderi» jýrnalynyń muqabasyna shyqqan sulý da, symbatty Hadisha Bókeeva apamdai bolsam ba eken?»... Qoishy, sonymen aktrisa bolamyn dep bel býdym...
- «Sabaqty ine sátimen» degendei...
- Asyqpa, qaraǵym! Men áli ýchilishede oqyp júrmin ǵoi. (jyly jymiyp). Bir nárseni bastasam, nátijesine jetpei tynyshtyq tappaityn adammyn. Tabiǵatym sondai. Onyń ústine Y.Noǵaibaev, R.Muqaeva, M.Baizaqovalarmen birge oqyǵan kórnekti aqyn Máriiam Hakimjanovanyń inisi, Tilepbergenniń balasy Nurash Jienǵaliev maǵan dáris berdi. «Baqyt, sen mindetti túrde aktrisa bolýyń kerek. Almatyǵa bar. Ónerdiń jolyna tús. Ýaqyt ozdyrma!»- dep jii aitatyn. Men negizi aktrisa bolamyn dep oilamaǵan adammyn.
- Bir suhbatyńyzda "Bizdiń aýyl qumdaýyt jer. Jaýyn jaýsa áp-sátte jerge sińip ketedi. Balalar jinalyp qumnyń ainalasyn qazyp, ineden radio jasap "Govorit Moskva! Moskovskoe vremia sem chasov ýtra!» - dep habar taratqanda izinshe qaitalap, júrgizýshiniń daýysyn ainytpai keltirip, kórshilerdi tań qaldyryp júretinmin!" degen ekensiz?
- Iá, meniń daýsym erekshe jýan edi. Óz basym názik, pák sezimdi daýystarǵa qatty qyzyǵatynmyn. Aktrisa úshin daýys óte mańyzdy. Sonymen birge aqyl, bilim de kerek. Kórermenge oiyńdy jetkizý – óte tabandy eńbekti qajet etedi. Ádette daýys arqyly keiipkerińniń sezimin, oiyn, minezin kórsete alasyń. Sonymen qatar, oqiǵanyń órbýine áriptesińniń sózine qabysý úshin kúsh salyp eńbektený ońai sharýa emes. Aktrisanyń óte qajetti qarýy - ún berý desek qatelespeitin shyǵarmyz.
- Teatr institýtynyń akterlik bólimin aiaqtadyńyz ǵoi?
- Men Rabiǵa apaidyń sheberlik synybyna tústim. Ánýar, Nurqanat, Ǵaziza, Uljan beseýimiz apaidyń alǵashqy kýrsymyz. Ekinshi kýrstan bastap teatrda qoiylyp jatqan spektaklderdiń kópshilik sahnasyna shyǵyp júrdik. 1969 jyly Ánýar ekeýmiz teatrǵa jumysqa kirdik. Meniń alǵashqy rólim – Baian edi...
- Ázerbaijan Mádiuly Mámbetov: «Men uly dramatýrg Ǵ. Músirepovtiń «Qozy Kórpesh - Baian Sulýyn» jańasha sahnalaǵym keldi. Qozy men Baiannyń súiispenshiligine qatysty kóp derekter kúndelikti turmystaǵy kúiip-janý emes, "mahabbatqa qurylǵan tuzaq" dep uǵatynmyn. Kezinde Ydyrys Noǵaibaev oinaǵan Qarabai, Ánýar Moldabekov oryndaǵan Jantyq, Asanáli Áshimov somdaǵan Qodar zulymdyqtyń basty keiipkerleri emes pe?! Men jastardy osyndai qatygezdikten saqtandyrǵym keldi. Qandy joryqtarda súigen jaryna súieý bolǵandar barshylyq! Maǵan batyr Baian kerek boldy. Baqyt Janǵalieva men Tilektes Meiramov báigege qosylǵan qos júiriktei tizgin bermesten, kórermen qoshemetine bólendi!», - dep pikirin bildiripti.
- Ázerbaijan aǵamyz bizge «Sto let dýmai!» deitin. Osy sózben qanshama ter tóktik... Úzdiksiz jumys jasadyq. Eńbegimiz jandy. Teatr jyl saiyn Máskeýge esep berip turatyn. Biz talǵamy biik kórermender men keýdesin soqqan múiizi qaraǵaidai synshylardyń aldynda óner kórsetetinbiz. Sol kezde teatr synshylary men jaily «Sovetskaia Kýltýra» gazetinde «Taýdan tasqa sekirgen, eliktiń laǵyndai!», al, «Ogonek» jýrnalynda «Qazaq aktrisalary myqty, oǵan dálel Baqyt Janǵalievanyń – Bátimasy!» - dep qalam terbegen. Sonyń bárin aita berip, maqtanǵanyma jol bolsyn! (Kúlip aldy).
- Teatrdyń ómirińizde alatyn orny qandai?
- Teatrǵa kelip qalyptastym, armanyma qol sozdym! Teatr maǵan ómir sahnasynda da talai taýsylmas qazyna syilady. Tórtkúl dúnieniń qyr-syryn uqtyrdy. Áýezov teatry – meniń kieli de qasietti Qaǵbam siiaqty. Solai uq, qyzym! Ómirge bir keler ulylarmen Keńes Odaǵy kezinde Búkil Odaqtyq Respýblikalardy aralap shyqtyq. Serke, Sábira, Hadisha, Farida, Bikendei tulǵalardy aitpaǵanda, búginde esimderi sirek atalyp júrgen Ataibek Jolymbekov, Rahmetolla Sálmenov, Seifolla Telǵaraev, Kúlásh Seksenbaeva, Jamal Jalmuhambetovalarmen sahnaǵa birge shyqqanymnyń ózi úlken baqyt emes pe?! «Qozy Kórpesh – Baian sulýdan» keiin «Qan men ter», «Aqan seri-Aqtoqty», «Farhad pen Shyryn», «Aqbilek» siiaqty alpystan asa qoiylymda basty róldi oinadym.
- Kinoǵa da tústińiz,iá?
- Akter kinony tańdamaidy, kino akterdi ózi izdeidi eken. Ara-tura shaqyrtýlar bolyp turady. «Qorǵansyzdyń kúni» shyǵarmasynyń jelisi boiynsha túsirilgen «Chas volka» jáne "Kek"filmderine tústim.
- Ómirdegi jáne sahnadaǵy Baqyt Janǵaliqyzynyń qandai aiyrmashylyqtary bar?
- Qansha artist bolsam da ómirde maǵynasyz rólge kirýge tyryspaimyn. Shynaiylyqty jaqsy kóremin.
- Ýaqytyńyzdy bólip, suraqtarymyzǵa jaýap bergenińizge rahmet!
Suhbattasqan – Erjan Toqtar, Muqash Meiirim
Muhtar Áýezov teatrynyń baspasóz qyzmeti
