foto:kollaj ult.kz
2024 jyldyń 25 jeltoqsanynda Aqtaý qalasy mańynda Ázerbaijannyń Azerbaijan Airlines kompaniiasyna tiesili Embraer 190 ushaǵy apatqa ushyrady. Bul qaiǵyly oqiǵa Qazaqstan men Ázerbaijandy ǵana emes, búkil álem jurtshylyǵynyń nazaryn aýdardy. Ult.kz qaiǵyly oqiǵanyń hronologiiasy men aqparattardy tizbektedi.
Oqiǵanyń hronologiiasy
“Baký-Groznyi” baǵyty boiynsha ushqan ushaqty qalyń tumanǵa bailanysty Groznyi áýejaiy qabyldai almaǵan. Áýejaidyń taratqan aqparaty boiynsha, áýekólik aldymen Mahachkalaǵa qonýdy josparlaǵan keiinnen Aqtaýǵa bet alypty. Ushaq rodardan joǵalyp kespii teńizi ústinen anyqtalǵan. Sodan keiin:
11:20
Ushaq ekipajy Aqtaý halyqaralyq áýejaiyna shuǵyl qonýǵa ruqsat surady. Áýejai bul habardy rastap, qabyldaý sharalaryna kirisken. Alaida ekipajben bailanys úzilgen. Bakýden Groznyiǵa baǵyt alǵan ushaqtyń tehnikalyq aqaýǵa tap bolǵany habarlanǵan.
11:30
Áýejaidan shamamen úsh shaqyrym jerde ushaq apatqa ushyrady. Bul aqparatty QR Kólik ministrligi rastady. Jergilikti turǵyndar men zavodtyń jumysshylary túsirgen videolar jelide tarai bastady.
11:45
Tótenshe jaǵdailar qyzmeti apat ornyna jetip, órtti oqshaýlady. Qutqarýshylar men meditsina qyzmetkerleri jolaýshylardy evakýatsiialai bastady.
12:05
Ushaqtaǵy órt tolyǵymen sóndirildi. Qutqarý jumystary jalǵasty.
13:38
Ázerbaijan prezidenti Ilham Áliev Aqtaýdaǵy ushaq apatyna bailanysty Reseiden Bakýge oraldy. Áliev Sankt-Peterbýrgte TMD elderi basshylarynyń sammitine qatysýy kerek edi.
13:43
Densaýlyq saqtaý ministrliginiń aldyn ala málimeti boiynsha ushaq apatynan 28 adam aman qaldy, onyń ekeýi — bala.
14:00
Zardap shekkender týraly alǵashqy resmi aqparat jariialana bastady. Jolaýshylar túrli jaraqatpen aýrýhanaǵa jetkizildi.
Aldyn ala málimetterge qaraǵanda ushaqta 67 adam bolǵan. Onyń 62 jolaýshy jáne 5 ekipaj múshesi. Apat saldarynan 38 adam qaza taýyp, 29 adam, onyń ishinde eki bala, jaraqat alyp aýrýhanaǵa jetkizilgen.
Jolaýshylar týraly derekter
Ázerbaijanǵa tiesili ushaqta ártúrli elderdiń azamattary bolǵan. 42 Ázerbaijan azamaty, 16 Resei azamaty, 6 Qazaqstan azamaty, 3 Qyrǵyzstan azamaty.
Jaraqat alǵandar arasynda balalar men egde jastaǵy adamdar da bar. Aldyn ala boljamdar boiynsha, apatqa qustardyń ushaqqa soǵylǵany sebep boldy degen málimetter tarady. Qazirgi ýaqytta Qazaqstannyń aviatsiialyq ákimshiligi jáne halyqaralyq sarapshylar apattyń sebepterin anyqtaý úshin tergeý júrgizýde. Al zardap shekkenderge:
«Barlyq meditsinalyq kómek tolyq kólemde kórsetilip jatyr. Jedel meditsinalyq kómektiń barlyq quramy jumyldyrylǵan», – dedi Densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshysy Bekbol Izbasarov.
Apat ornyna 700-den astam qutqarýshy jáne 80-nen astam arnaiy tehnika jiberildi. Jaraqat alǵandarǵa shuǵyl meditsinalyq kómek kórsetildi. Sanitarlyq aviatsiia arqyly Astana qalasynan qosymsha dárigerler men qural-jabdyqtar jetkizildi.
Respýblikalyq shtab qurylyp, onyń quramyna QR Ishki ister ministrligi, QR Densaýlyq saqtaý ministrligi, QR Tótenshe jaǵdailar ministrligi jáne basqa da memlekettik organdardyń ókilderi kirdi.
Ázerbaijan prezidenti Ilham Áliev 26 jeltoqsandy qaraly kún dep jariialady. Qazaqstan azamattary Ázerbaijan konsýldyǵynyń aldyna qurbandarǵa arnap gúl shoqtaryn qoidy. Qan tapsyrý ortalyqtaryna donorlar jinala bastady. Tergeý jumystaryn halyqaralyq sarapshylar júrgizetin boldy. Ázerbaijan ókilderi Aqtaýǵa keldi.
QR Kólik ministrligi málimdeme jasady:
“Aqtaýǵa ushaq qulaǵan jerge QR Tótenshe jaǵdailar ministrliginiń jeke quramynyń 52 adamy men 11 birlik tehnikasy keldi. Kelgen kezde ushaqtyń órtenip jatqany anyqtaldy. Qutqarý bólimsheleri órtti sóndirýge kiristi. Qazir zardap shekkender týraly aqparat anyqtalýda», - delingen habarlamada.
Aqparattar tizbegi
26-jeltoqsan
Apattan aman qalǵandardyń jaǵdaiy týraly aqparattar tarady. Onyń ishinde bortseriktiń jaǵdaiy ashyqtaldy. Apat bolǵan jerdi dronmen túsirgen bloger 10 táýlikke qamaldy. Aman qalǵandar men qaza tapqandardyń tizimderi jariialandy. Ókinishke qarai Qazaqstannyń 6 azamaty aman qalmady. Ushaqtyń qara jáshigi tabyldy.
27-jeltoqsan
Apattyń sebepterin anyqtaý maqstatynda jedel shtab jumys istedi. Týrkiia elinen mamandar jumyldyryldy. Halyqaralyq sarapshylar keldi. Aman qalǵan ekinshi bortserik apattyń qalai bolǵanyn aityp berdi. Onyń aitýynsha:
«Biz tańǵy saǵat 8-de Groznyiǵa ushtyq. Qonýǵa jaqyndaǵan kezde áýejaidy óte qalyń tuman basqanyn kórdik. Kapitan ushaqty tómendetýge kiristi, biraq nashar kóriný saldarynan ekinshi ainalymǵa ushýǵa májbúr boldy, tumannyń seiilýin kútti. Degenmen, ekinshi de, úshinshi de qoný áreketteri sátsiz aiaqtaldy», – dedi Ásadov.
Ushqysh sodan keiin basqa áýejaiǵa qonýdy uiǵarǵan. Keiin:
«Biraq sol sátte ushaqtyń syrtynan birtúrli dybys estildi. Men áriptesim Aidanmen birge dereý salonǵa shyqtym. Biz jolaýshylar arasynda dúrbeleń bastalǵanyn kórdik. Barynsha jolaýshylardy tynyshtandyrýǵa tyrystyq», – dep tolyqtyrdy bortserik.
28-jeltoqsan
Ázerbaijan men shetel basylymdary aldyn boljanǵan qustardyń soqtyǵysý sebepterin joqqa shyǵaryp, ushaqqa soqqy jasalǵan degen aqparat tarata bastady. Aman qalǵandar esterin jiyp oqiǵanyń mán-jaiyn aityp bere bastady.
Resei Prezidenti Vladimir Pýtin Ázerbaijan Prezidenti Ilham Álievpen telefon arqyly sóilesip apatty talqylady. Kremldiń baspasóziniń habarlaýynsha Resei basshysy apatqa bailanysty keshirim suraǵan.
«Vladimir Pýtin qaiǵyly oqiǵanyń Resei áýe keńistiginde oryn alǵany úshin keshirim surap, qaza bolǵandardyń otbasylaryna kóńil aitty jáne zardap shekkenderdiń tezirek saýyǵyp ketýin tiledi. Áńgime barysynda keste boiynsha ushatyn Ázirbaijannyń jolaýshylar ushaǵy Groznyi áýejaiyna birneshe ret qonýǵa árekettengeni aityldy. Bul kezde Groznyi, Mozdok jáne Vladikavkaz qalalary ýkrainalyq áskeri dron apparattardyń shabýylyna ushyrady, al reseilik áýe qorǵanys júieleri bul shabýyldarǵa toitarys berdi», – delingen habarlamada.
29-jeltoqsan
Qaiǵyly oqiǵadan qaza tapqandar aqtyq saparǵa shyǵaryldy. “Sońǵy erlik” jasaǵan bortserik Hokýma Álieva týraly málimetter jelide jariialana bastady. Ol apat kezinde ushaqtaǵy jolaýshylarǵa “Barlyǵy jaqsy bolady”- dep tynyshtandyrǵan. Onyń ata-anasy:
“Qyzym 33 jasta edi. Onyń AZAL kompaniiasynda jumys istegenine biyl 9 jyl bolǵan. Óte aýyr jaǵdai. Aman qalǵandardyń tezirek saýyǵyp ketýin tileimin”, – deidi Hokýma Álievanyń ákesi Djalil Áliev.
Ázerbaijan Prezidenti ne deidi?!
Ázerbaijan Prezidenti Ilham Áliev Qazaqstandyqtarǵa alǵys aitty.
«Birinshiden, men prezident Toqaevqa telefon shalyp, oǵan rizashylyǵymdy bildirdim, biz apattan keiin birden qazaqstandyq qutqarýshylardyń oqiǵa ornyna tez jetip, qiraǵan ushaqtan adamdardy shyǵarýǵa kiriskenin bildik», - dedi Ázerbaijan Prezidenti.
Odan bólek Ilham Áliev Resei biligine ushaq apatyna sebepshilerdi jazalaýdy jáne qaza bolǵandarǵa ótemaqy tóleýin talap etti. Onyń sózinshe:
«Árine sońǵy nusqasy qara jáshikterdi ashqannan keiin belgili bolady. Biraq bastapqy nusqalar da jetkilikti túrde dáleldengen jáne faktilerge negizdelgen. Ázerbaijannyń azamattyq aviatsiia ushaǵy Resei aýmaǵynda, Groznyi qalasynyń mańynda syrttan zaqymdalyp, is júzinde basqarýdan aiyrylǵany – fakt. Sondai-aq bizdiń ushaǵymyz elektrondy soǵys arqyly basqarylmaityn kúige keltirilgenin bilemiz. Bul ushaqqa keltirilgen alǵashqy zalal»,-dedi ol.
Qazirde ushaqtyń qara jáshikteri Braziliiadan kelgen sarapshylarǵa berilgen. Sebep-saldary anyqtalyp tergeý jumystary jalǵasady. Aqtaý mańynda bolǵan ushaq apaty Qazaqstan tarihyndaǵy eń iri apattardyń biri bolyp qaldy.
Bekbolat Muhtar
