فوتو:كوللاج ult.kz
2024 جىلدىڭ 25 جەلتوقسانىندا اقتاۋ قالاسى ماڭىندا ەزەربايجاننىڭ Azerbaijan Airlines كومپانيياسىنا تيەسٸلٸ Embraer 190 ۇشاعى اپاتقا ۇشىرادى. بۇل قايعىلى وقيعا قازاقستان مەن ەزەربايجاندى عانا ەمەس, بٷكٸل ەلەم جۇرتشىلىعىنىڭ نازارىن اۋداردى. Ult.kz قايعىلى وقيعانىڭ حرونولوگيياسى مەن اقپاراتتاردى تٸزبەكتەدٸ.
وقيعانىڭ حرونولوگيياسى
“باكۋ-گروزنىي” باعىتى بويىنشا ۇشقان ۇشاقتى قالىڭ تۇمانعا بايلانىستى گروزنىي ەۋەجايى قابىلداي الماعان. ەۋەجايدىڭ تاراتقان اقپاراتى بويىنشا, ەۋەكٶلٸك الدىمەن ماحاچكالاعا قونۋدى جوسپارلاعان كەيٸننەن اقتاۋعا بەت الىپتى. ۇشاق روداردان جوعالىپ كەسپيي تەڭٸزٸ ٷستٸنەن انىقتالعان. سودان كەيٸن:
11:20
ۇشاق ەكيپاجى اقتاۋ حالىقارالىق ەۋەجايىنا شۇعىل قونۋعا رۇقسات سۇرادى. ەۋەجاي بۇل حاباردى راستاپ, قابىلداۋ شارالارىنا كٸرٸسكەن. الايدا ەكيپاجبەن بايلانىس ٷزٸلگەن. باكۋدەن گروزنىيعا باعىت العان ۇشاقتىڭ تەحنيكالىق اقاۋعا تاپ بولعانى حابارلانعان.
11:30
ەۋەجايدان شامامەن ٷش شاقىرىم جەردە ۇشاق اپاتقا ۇشىرادى. بۇل اقپاراتتى قر كٶلٸك مينيسترلٸگٸ راستادى. جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىندار مەن زاۆودتىڭ جۇمىسشىلارى تٷسٸرگەن ۆيدەولار جەلٸدە تاراي باستادى.
11:45
تٶتەنشە جاعدايلار قىزمەتٸ اپات ورنىنا جەتٸپ, ٶرتتٸ وقشاۋلادى. قۇتقارۋشىلار مەن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرٸ جولاۋشىلاردى ەۆاكۋاتسييالاي باستادى.
12:05
ۇشاقتاعى ٶرت تولىعىمەن سٶندٸرٸلدٸ. قۇتقارۋ جۇمىستارى جالعاستى.
13:38
ەزەربايجان پرەزيدەنتٸ يلحام ەليەۆ اقتاۋداعى ۇشاق اپاتىنا بايلانىستى رەسەيدەن باكۋگە ورالدى. ەليەۆ سانكت-پەتەربۋرگتە تمد ەلدەرٸ باسشىلارىنىڭ سامميتٸنە قاتىسۋى كەرەك ەدٸ.
13:43
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ الدىن الا مەلٸمەتٸ بويىنشا ۇشاق اپاتىنان 28 ادام امان قالدى, ونىڭ ەكەۋٸ — بالا.
14:00
زارداپ شەككەندەر تۋرالى العاشقى رەسمي اقپارات جارييالانا باستادى. جولاۋشىلار تٷرلٸ جاراقاتپەن اۋرۋحاناعا جەتكٸزٸلدٸ.
الدىن الا مەلٸمەتتەرگە قاراعاندا ۇشاقتا 67 ادام بولعان. ونىڭ 62 جولاۋشى جەنە 5 ەكيپاج مٷشەسٸ. اپات سالدارىنان 38 ادام قازا تاۋىپ, 29 ادام, ونىڭ ٸشٸندە ەكٸ بالا, جاراقات الىپ اۋرۋحاناعا جەتكٸزٸلگەن.
جولاۋشىلار تۋرالى دەرەكتەر
ەزەربايجانعا تيەسٸلٸ ۇشاقتا ەرتٷرلٸ ەلدەردٸڭ ازاماتتارى بولعان. 42 ەزەربايجان ازاماتى, 16 رەسەي ازاماتى, 6 قازاقستان ازاماتى, 3 قىرعىزستان ازاماتى.
جاراقات العاندار اراسىندا بالالار مەن ەگدە جاستاعى ادامدار دا بار. الدىن الا بولجامدار بويىنشا, اپاتقا قۇستاردىڭ ۇشاققا سوعىلعانى سەبەپ بولدى دەگەن مەلٸمەتتەر تارادى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا قازاقستاننىڭ اۆياتسييالىق ەكٸمشٸلٸگٸ جەنە حالىقارالىق ساراپشىلار اپاتتىڭ سەبەپتەرٸن انىقتاۋ ٷشٸن تەرگەۋ جٷرگٸزۋدە. ال زارداپ شەككەندەرگە:
«بارلىق مەديتسينالىق كٶمەك تولىق كٶلەمدە كٶرسەتٸلٸپ جاتىر. جەدەل مەديتسينالىق كٶمەكتٸڭ بارلىق قۇرامى جۇمىلدىرىلعان», – دەدٸ دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى بەكبول ٸزباساروۆ.
اپات ورنىنا 700-دەن استام قۇتقارۋشى جەنە 80-نەن استام ارنايى تەحنيكا جٸبەرٸلدٸ. جاراقات العاندارعا شۇعىل مەديتسينالىق كٶمەك كٶرسەتٸلدٸ. سانيتارلىق اۆياتسييا ارقىلى استانا قالاسىنان قوسىمشا دەرٸگەرلەر مەن قۇرال-جابدىقتار جەتكٸزٸلدٸ.
رەسپۋبليكالىق شتاب قۇرىلىپ, ونىڭ قۇرامىنا قر ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸ, قر دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ, قر تٶتەنشە جاعدايلار مينيسترلٸگٸ جەنە باسقا دا مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ ٶكٸلدەرٸ كٸردٸ.
ەزەربايجان پرەزيدەنتٸ يلحام ەليەۆ 26 جەلتوقساندى قارالى كٷن دەپ جارييالادى. قازاقستان ازاماتتارى ەزەربايجان كونسۋلدىعىنىڭ الدىنا قۇرباندارعا ارناپ گٷل شوقتارىن قويدى. قان تاپسىرۋ ورتالىقتارىنا دونورلار جينالا باستادى. تەرگەۋ جۇمىستارىن حالىقارالىق ساراپشىلار جٷرگٸزەتٸن بولدى. ەزەربايجان ٶكٸلدەرٸ اقتاۋعا كەلدٸ.
قر كٶلٸك مينيسترلٸگٸ مەلٸمدەمە جاسادى:
“اقتاۋعا ۇشاق قۇلاعان جەرگە قر تٶتەنشە جاعدايلار مينيسترلٸگٸنٸڭ جەكە قۇرامىنىڭ 52 ادامى مەن 11 بٸرلٸك تەحنيكاسى كەلدٸ. كەلگەن كەزدە ۇشاقتىڭ ٶرتەنٸپ جاتقانى انىقتالدى. قۇتقارۋ بٶلٸمشەلەرٸ ٶرتتٸ سٶندٸرۋگە كٸرٸستٸ. قازٸر زارداپ شەككەندەر تۋرالى اقپارات انىقتالۋدا», - دەلٸنگەن حابارلامادا.
اقپاراتتار تٸزبەگٸ
26-جەلتوقسان
اپاتتان امان قالعانداردىڭ جاعدايى تۋرالى اقپاراتتار تارادى. ونىڭ ٸشٸندە بورتسەرٸكتٸڭ جاعدايى اشىقتالدى. اپات بولعان جەردٸ درونمەن تٷسٸرگەن بلوگەر 10 تەۋلٸككە قامالدى. امان قالعاندار مەن قازا تاپقانداردىڭ تٸزٸمدەرٸ جارييالاندى. ٶكٸنٸشكە قاراي قازاقستاننىڭ 6 ازاماتى امان قالمادى. ۇشاقتىڭ قارا جەشٸگٸ تابىلدى.
27-جەلتوقسان
اپاتتىڭ سەبەپتەرٸن انىقتاۋ ماقستاتىندا جەدەل شتاب جۇمىس ٸستەدٸ. تۋركييا ەلٸنەن ماماندار جۇمىلدىرىلدى. حالىقارالىق ساراپشىلار كەلدٸ. امان قالعان ەكٸنشٸ بورتسەرٸك اپاتتىڭ قالاي بولعانىن ايتىپ بەردٸ. ونىڭ ايتۋىنشا:
«بٸز تاڭعى ساعات 8-دە گروزنىيعا ۇشتىق. قونۋعا جاقىنداعان كەزدە ەۋەجايدى ٶتە قالىڭ تۇمان باسقانىن كٶردٸك. كاپيتان ۇشاقتى تٶمەندەتۋگە كٸرٸستٸ, بٸراق ناشار كٶرٸنۋ سالدارىنان ەكٸنشٸ اينالىمعا ۇشۋعا مەجبٷر بولدى, تۇماننىڭ سەيٸلۋٸن كٷتتٸ. دەگەنمەن, ەكٸنشٸ دە, ٷشٸنشٸ دە قونۋ ەرەكەتتەرٸ سەتسٸز اياقتالدى», – دەدٸ ەسادوۆ.
ۇشقىش سودان كەيٸن باسقا ەۋەجايعا قونۋدى ۇيعارعان. كەيٸن:
«بٸراق سول سەتتە ۇشاقتىڭ سىرتىنان بٸرتٷرلٸ دىبىس ەستٸلدٸ. مەن ەرٸپتەسٸم ايدانمەن بٸرگە دەرەۋ سالونعا شىقتىم. بٸز جولاۋشىلار اراسىندا دٷربەلەڭ باستالعانىن كٶردٸك. بارىنشا جولاۋشىلاردى تىنىشتاندىرۋعا تىرىستىق», – دەپ تولىقتىردى بورتسەرٸك.
28-جەلتوقسان
ەزەربايجان مەن شەتەل باسىلىمدارى الدىن بولجانعان قۇستاردىڭ سوقتىعىسۋ سەبەپتەرٸن جوققا شىعارىپ, ۇشاققا سوققى جاسالعان دەگەن اقپارات تاراتا باستادى. امان قالعاندار ەستەرٸن جيىپ وقيعانىڭ مەن-جايىن ايتىپ بەرە باستادى.
رەسەي پرەزيدەنتٸ ۆلاديمير پۋتين ەزەربايجان پرەزيدەنتٸ يلحام ەليەۆپەن تەلەفون ارقىلى سٶيلەسٸپ اپاتتى تالقىلادى. كرەملدٸڭ باسپاسٶزٸنٸڭ حابارلاۋىنشا رەسەي باسشىسى اپاتقا بايلانىستى كەشٸرٸم سۇراعان.
«ۆلاديمير پۋتين قايعىلى وقيعانىڭ رەسەي ەۋە كەڭٸستٸگٸندە ورىن العانى ٷشٸن كەشٸرٸم سۇراپ, قازا بولعانداردىڭ وتباسىلارىنا كٶڭٸل ايتتى جەنە زارداپ شەككەندەردٸڭ تەزٸرەك ساۋىعىپ كەتۋٸن تٸلەدٸ. ەڭگٸمە بارىسىندا كەستە بويىنشا ۇشاتىن ەزٸربايجاننىڭ جولاۋشىلار ۇشاعى گروزنىي ەۋەجايىنا بٸرنەشە رەت قونۋعا ەرەكەتتەنگەنٸ ايتىلدى. بۇل كەزدە گروزنىي, موزدوك جەنە ۆلاديكاۆكاز قالالارى ۋكراينالىق ەسكەري درون اپپاراتتاردىڭ شابۋىلىنا ۇشىرادى, ال رەسەيلٸك ەۋە قورعانىس جٷيەلەرٸ بۇل شابۋىلدارعا تويتارىس بەردٸ», – دەلٸنگەن حابارلامادا.
29-جەلتوقسان
قايعىلى وقيعادان قازا تاپقاندار اقتىق ساپارعا شىعارىلدى. “سوڭعى ەرلٸك” جاساعان بورتسەرٸك حوكۋما ەليەۆا تۋرالى مەلٸمەتتەر جەلٸدە جارييالانا باستادى. ول اپات كەزٸندە ۇشاقتاعى جولاۋشىلارعا “بارلىعى جاقسى بولادى”- دەپ تىنىشتاندىرعان. ونىڭ اتا-اناسى:
“قىزىم 33 جاستا ەدٸ. ونىڭ AZAL كومپانيياسىندا جۇمىس ٸستەگەنٸنە بيىل 9 جىل بولعان. ٶتە اۋىر جاعداي. امان قالعانداردىڭ تەزٸرەك ساۋىعىپ كەتۋٸن تٸلەيمٸن”, – دەيدٸ حوكۋما ەليەۆانىڭ ەكەسٸ دجاليل ەليەۆ.
ەزەربايجان پرەزيدەنتٸ نە دەيدٸ?!
ەزەربايجان پرەزيدەنتٸ يلحام ەليەۆ قازاقستاندىقتارعا العىس ايتتى.
«بٸرٸنشٸدەن, مەن پرەزيدەنت توقاەۆقا تەلەفون شالىپ, وعان ريزاشىلىعىمدى بٸلدٸردٸم, بٸز اپاتتان كەيٸن بٸردەن قازاقستاندىق قۇتقارۋشىلاردىڭ وقيعا ورنىنا تەز جەتٸپ, قيراعان ۇشاقتان ادامداردى شىعارۋعا كٸرٸسكەنٸن بٸلدٸك», - دەدٸ ەزەربايجان پرەزيدەنتٸ.
ودان بٶلەك يلحام ەليەۆ رەسەي بيلٸگٸنە ۇشاق اپاتىنا سەبەپشٸلەردٸ جازالاۋدى جەنە قازا بولعاندارعا ٶتەماقى تٶلەۋٸن تالاپ ەتتٸ. ونىڭ سٶزٸنشە:
«ەرينە سوڭعى نۇسقاسى قارا جەشٸكتەردٸ اشقاننان كەيٸن بەلگٸلٸ بولادى. بٸراق باستاپقى نۇسقالار دا جەتكٸلٸكتٸ تٷردە دەلەلدەنگەن جەنە فاكتٸلەرگە نەگٸزدەلگەن. ەزەربايجاننىڭ ازاماتتىق اۆياتسييا ۇشاعى رەسەي اۋماعىندا, گروزنىي قالاسىنىڭ ماڭىندا سىرتتان زاقىمدالىپ, ٸس جٷزٸندە باسقارۋدان ايىرىلعانى – فاكت. سونداي-اق بٸزدٸڭ ۇشاعىمىز ەلەكتروندى سوعىس ارقىلى باسقارىلمايتىن كٷيگە كەلتٸرٸلگەنٸن بٸلەمٸز. بۇل ۇشاققا كەلتٸرٸلگەن العاشقى زالال»,-دەدٸ ول.
قازٸردە ۇشاقتىڭ قارا جەشٸكتەرٸ برازيلييادان كەلگەن ساراپشىلارعا بەرٸلگەن. سەبەپ-سالدارى انىقتالىپ تەرگەۋ جۇمىستارى جالعاسادى. اقتاۋ ماڭىندا بولعان ۇشاق اپاتى قازاقستان تاريحىنداعى ەڭ ٸرٸ اپاتتاردىڭ بٸرٸ بولىپ قالدى.
بەكبولات مۇحتار
