Aqparattyń qoljetimdiligi – demokratiianyń bir kórinisi

Aqparat jáne kommýnikatsiialar ministrliginde Parlament Májilisi Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik komitetiniń kóshpeli otyrysy ótti. Basqosý «Aqparatqa qol jetkizýdiń ózekti máseleleri» taqyrybyna arnaldy.

Májilis depýtattary, memle­ket­tik organdar men qoǵamdyq uiym­dardyń jáne buqaralyq aqpa­rat quraldarynyń ókilderi qatys­qan otyrysty Parlament Máji­lisi Halyqaralyq ister, qorǵa­nys jáne qaýipsizdik komi­te­tiniń tóraǵasy Máýlen Áshimbaev ashyp, kirispe sóz sóiledi.

– Búgin biz komitettiń kóshpeli otyrysyn Aqparat jáne kommýnikatsiialar ministrliginde ótkizip otyrmyz. Maqsatymyz – osydan bir jyl buryn qabyldanǵan «Aq­paratqa qoljetimdilik týraly» Zańnyń oryndalý barysyn talqylaý. Ózderińiz bilesizder, osy zańnyń qabyldanýyna bizdiń komitet bastamashylyq jasaǵan-dy. Ol Elbasy Nursultan Nazar­baev­tyń Bes institýttyq refor­ma­sy aiasynda qabyldanǵan bolatyn, – dedi Máýlen Áshimbaev.

Odan ári ol búgingi qarasty­rylyp otyrǵan máseleniń qoǵa­mymyz úshin mańyzdylyǵyn atap ótti.

– Atalǵan zań qoǵamymyzda mańyzdy ról atqarady. Bul zań­dy daiyndaý barysynda memle­kettik organdar, úkimettik emes uiymdar, buqaralyq aqparat qu­raldary ókilderiniń usynys-pikirleri qaperge alynyp, barynsha yjdahattylyq tanytyldy. Halyqaralyq tájiribelerge de nazar aýdaryldy. Osylaisha qabyldanǵan bul zań otandyq jáne sheteldik sarapshylar tarapynan da laiyqty baǵasyn aldy. Tipti, aqparattyq qoǵam máselelerin qarastyratyn álemdik deńgeidegi forýmda da /The World Summit on the Information Society/ Qazaqstan Respýblikasynyń «Aqparatqa qoljetimdilik týraly» Zańy joǵary baǵalanyp, onyń ýaqyt talabyna sáikestigi, jańashyldyǵy jáne basqa da erekshelikteri atap ótilgen bolatyn. Bizdiń osy zań 2016 jyldyń mamyrynda aqparattyq keńistiktegi barlyq jobalarǵa arnalǵan konkýrsta birinshi oryn aldy. Osy forýmda, sondai-aq, Qazaqstanda azamattardyń aqparatqa qol jet­kizýine meilinshe jaqsy jaǵdai jasalyp otyrǵany, memlekettik organdardyń ashyqtyǵy aityldy, – dedi komitet tóraǵasy.

Budan keiingi sóz Aqparat já­ne kommýnikatsiialar ministri Dáýren Abaevqa berildi. Mi­nistr birinshi kezekte búgingi tal­qylanyp otyrǵan máseleniń ózektiligine ekpin bere otyryp, qazirgi tańda naqty qolǵa alynǵan isterge toqtaldy.

– Jalpy, azamattardy aqpa­rat­pen qamtamasyz etý – bizdiń ministrliktiń negizgi mindeti. «Aq­paratqa qoljetimdilik týraly» Zańnyń qabyldanǵanyna shama­men 1 jylǵa jýyqtady. Búgin biz­ge jumystarymyzdyń aralyq nátijesin anyqtaý mańyzdy. Zań­dy júzege asyrý úshin normativtik baza qurý jumystary aiaqtaldy, – dedi ministr. Budan bólek, D.Abaev osy jyldyń mamyr aiyn­da ótken Ulttyq komissiia jumys tobynyń otyrysynda úki­mettik emes uiymdar tarapy­nan óz ókilderiniń aqparatqa qol­jetimdilik máseleleri jónindegi komissiianyń quramyna kirýi týraly usynys bolǵanyn jetkizdi.

– Biz biylǵy qyrkúiek aiynyń sońynda aqparatqa qol­jetimdilik máseleleri jónindegi komissiianyń jańa quramyn bekittik. Onyń quramyna atal­ǵan uiymdardyń ókilderi kirdi. Biz komissiia qurýdaǵy bul ju­mys­tardyń sozylyp ketkendigin túsinemiz. Biraq, ol Aqparat jáne kom­mýnikatsiialar ministrligin qurýǵa bailanysty birqatar resim­dik máselelerdi sheshýge bailanysty boldy. Qazirgi ýaqytta barlyǵy sheshimin tapty. Atalǵan komissiianyń birinshi otyrysy 15 qarashaǵa belgilenip otyr, – dedi Dáýren Abaev.

Sonymen qatar, spiker zań normalaryn halyqqa túsindirý maq­satynda tiisti sharalar atqa­rylyp kele jatqanyn atap ótti.

– Halyqaralyq uiymdardyń elimizdegi ókildikteri birlesip Qazaqstan óńirlerinde seminarlar ótkizilýde. Oǵan memlekettik qyzmetshiler, jergilikti ózin ózi basqarý organdarynyń, úkimettik emes uiymdardyń jáne buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderi belsene qatysýda. Búginge deiin Shymkent, Petropavl, Qaraǵandy, Kókshetaý, Almaty, Aqtaý jáne Oral qalalarynda seminarlar uiymdastyryldy, – dedi ministr.

Sonymen qatar, spiker bul seminarlardyń mańyzdylyǵyn atap ótti. Onyń aitýynsha, halyq aqparatty qalai alý, qalai paidalaný kerektigin bilýi tiis.

Buǵan qosa, Dáýren Abaev orta­lyq jáne jergilikti memlekettik organdardyń internet-resýrstaryna zańǵa sáikes monitoring júrgizilip otyrǵanyn jetkizdi. Sondai-aq, ol ústimizdegi jylǵy qazan aiynda júrgizilgen sońǵy monitoring nátijesinde ortalyq memlekettik organdardyń ara­synan – Energetika ministr­ligi, Ádilet ministrligi, Inves­titsiialar jáne damý ministrligi, Densaýlyq saqtaý jáne áleý­mettik damý ministrligi saittary, al jergilikti organdardyń ishi­nen Shyǵys Qazaqstan, Ońtús­tik Qazaqstan, Almaty oblys­tarynyń saittary anaǵurlym jaqsy deńgeide ekenin kórsetip bergenin aitty. Ministrdiń sózi­ne qaraǵanda, biylǵy sáýirde júr­gi­zilgen birinshi monitoring náti­je­lerimen salystyrǵanda, memle­kettik organdardyń internet-resýrstarynyń jumystarynda ilgerileýshilik baiqalǵan.

Odan ári ministr internet jelilerine talqylaýǵa shyǵa­rylǵan zań jobalary men ózge de normativtik-quqyqtyq aktilerge el turǵyndarynyń pikir bildirýi tómen deńgeide ekenine nazar aýdardy.

– Aqparat jáne kommýnikatsiialar ministrligi «Ashyq Úkimet» internet-portalyn tehni­kalyq jaǵynan qamtamasyz etý jáne onyń jumysyn jolǵa qoiý baǵytynda keń aýqymdy sharalardy júzege asyrýda. Qazirgi tańda «Ashyq normativtik-quqyq­tyq aktiler» internet-porta­lynda ornalastyrǵan norma­tivtik-quqyqtyq aktiler, onyń ishinde zań jobalary men memle­kettik qyzmetter standarttary sany 4 myńnan asady. Olarǵa qatysty 120-dan astam ǵana pikir bildirilgen, – dedi ministr. Osyǵan orai D.Abaev 4 myńnan astam jobaǵa nebári 120 ǵana pi­kirdiń jazylýy tym azdyq ete­tindigin jetkizdi.

– Qazir biz usynyp otyrǵan aqparat jáne kommýnikatsiialar máseleleri boiynsha zań jobasyna nebári 9 ǵana pikir jazylǵan. Munyń sebepterin qarastyratyn bolamyz, – dedi ministr. Sondai-aq, Dáýren Abaev biylǵy 9 aidyń qory­tyn­dysynda biýdjettik baǵdarla­malardyń ákimshileri «Ashyq biýd­jet» portalyna 3 867 biýdjet­tik baǵdarlamalar jobasyn or­na­lastyrǵanyn, onyń ishinde búgin­gi kúni 365 joba ájeptáýir tal­qylaný ústinde ekenin jetkizdi.

Sonymen birge, ministr biyl­ǵy jyldyń sońyna deiin Qazaq­standa «Memlekettik organdar qyzmetiniń tiimdiligin baǵalaý» portaly iske qosylatynyn aitty.

– Jyl sońyna deiin «Ashyq Úkimet» jobasyn iske asyrý aiasynda «Memlekettik organdar qyz­metiniń tiimdiligin baǵalaý» portaly iske qosylatyn bolady, onda memlekettik organdardyń qyz­metin baǵalaý qorytyndylary týraly aqparat, aýmaqtardyń stra­te­giialyq josparlary ornalastyrylady. Sondai-aq, biz mem­lekettik organdardyń qyzmetin kópshilikpen talqylaýdy da jos­parlap otyrmyz, – dedi D.Abaev. Sondai-aq, ministr 2017 jylǵy 1 qańtardan bastap memle­kettik organdardyń alqa jáne ashyq otyrystarynyń onlain-kórsetilimin mindetti ótkizý týraly zań talaby kúshine enetinin málimdedi.

– Úkimet otyrystary internet jelisi arqyly tikelei efirde kórsetilip júrgenin bilesizder. Biz basqa da memlekettik organ­dar­dyń tikelei efirge shyǵýǵa daiyndyǵy týraly aqparat jinap ári osy baǵyttaǵy túsindirý jumy­syn júrgizip jatyrmyz. Bul jumystyń nátijeleri aqpa­ratqa qol jetkizý máseleleri jó­nindegi komissiia otyrysynda usynylady, – dedi spiker.

Budan keiin «Ulttyq aqparat­tyq tehnologiialar» AQ-tyń basqarma tóraǵasy Abai Dúisenov «Ashyq úkimet internet-portal­darynyń damýy týraly», Eý­raziialyq yqpaldastyq insti­týty direktorynyń orynbasary Lázzat Túsipova «Aqparatqa qol­jetimdilik zańnamasy moni­to­ringiniń nátijesi týraly», Ortalyq Aziia boiynsha Kommer­tsiialyq emes quqyqtyq halyq­aralyq ortalyǵy quqyqtyq ortany jetildirý baǵdarlamasynyń basshysy Gúlmira Kýjýkeeva «Aqparatqa qoljetimdilik týra­ly» Zańnyń qabyldanýyna bir jyl: máseleler, úrdister, usy­nymdar», «Qazaqstan-2050» jal­pyulttyq qozǵalysynyń múshesi, «Ashyq Úkimet» baǵyty­nyń basshysy Ersaiyn Ospanov «Aq­parattyq júiege qol jet­ki­zýdi odan ári jetildirý» taqy­ryptarynda sóz sóiledi. Olardyń sózderine qaraǵanda, halyqqa aqparattyń qoljetimdi bolýy úshin atqarylyp jatqan jumystar barshylyq, degenmen, bul baǵytta áli de bolsa kóptegen sharalar qolǵa alynýy tiis.

Jiyn sońyna qarai otyrys­ta qaralǵan negizgi taqyryp tóńireginde pikir almasýlar boldy. Qatysýshylar qarapaiym jurtshylyqtyń aqparatqa qoljetimdiligin qamtamasyz etý baǵytyndaǵy jumystarǵa qatysty óz oi-pikirlerin bildirdi. Olardyń tarapynan birqatar syni eskertpeler de aityldy. Bul eskertpeler aldaǵy ýaqytta qaperge alynatyn boldy.

Joldybai BAZAR,

«Egemen Qazaqstan»