اقپارات جەنە كوممۋنيكاتسييالار مينيسترلٸگٸندە پارلامەنت مەجٸلٸسٸ حالىقارالىق ٸستەر, قورعانىس جەنە قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸنٸڭ كٶشپەلٸ وتىرىسى ٶتتٸ. باسقوسۋ «اقپاراتقا قول جەتكٸزۋدٸڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸ» تاقىرىبىنا ارنالدى.
مەجٸلٸس دەپۋتاتتارى, مەملەكەتتٸك ورگاندار مەن قوعامدىق ۇيىمداردىڭ جەنە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ ٶكٸلدەرٸ قاتىسقان وتىرىستى پارلامەنت مەجٸلٸسٸ حالىقارالىق ٸستەر, قورعانىس جەنە قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸنٸڭ تٶراعاسى مەۋلەن ەشٸمباەۆ اشىپ, كٸرٸسپە سٶز سٶيلەدٸ.
– بٷگٸن بٸز كوميتەتتٸڭ كٶشپەلٸ وتىرىسىن اقپارات جەنە كوممۋنيكاتسييالار مينيسترلٸگٸندە ٶتكٸزٸپ وتىرمىز. ماقساتىمىز – وسىدان بٸر جىل بۇرىن قابىلدانعان «اقپاراتقا قولجەتٸمدٸلٸك تۋرالى» زاڭنىڭ ورىندالۋ بارىسىن تالقىلاۋ. ٶزدەرٸڭٸز بٸلەسٸزدەر, وسى زاڭنىڭ قابىلدانۋىنا بٸزدٸڭ كوميتەت باستاماشىلىق جاساعان-دى. ول ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بەس ينستيتۋتتىق رەفورماسى اياسىندا قابىلدانعان بولاتىن, – دەدٸ مەۋلەن ەشٸمباەۆ.
ودان ەرٸ ول بٷگٸنگٸ قاراستىرىلىپ وتىرعان مەسەلەنٸڭ قوعامىمىز ٷشٸن ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتتٸ.
– اتالعان زاڭ قوعامىمىزدا ماڭىزدى رٶل اتقارادى. بۇل زاڭدى دايىنداۋ بارىسىندا مەملەكەتتٸك ورگاندار, ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمدار, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ٶكٸلدەرٸنٸڭ ۇسىنىس-پٸكٸرلەرٸ قاپەرگە الىنىپ, بارىنشا ىجداھاتتىلىق تانىتىلدى. حالىقارالىق تەجٸريبەلەرگە دە نازار اۋدارىلدى. وسىلايشا قابىلدانعان بۇل زاڭ وتاندىق جەنە شەتەلدٸك ساراپشىلار تاراپىنان دا لايىقتى باعاسىن الدى. تٸپتٸ, اقپاراتتىق قوعام مەسەلەلەرٸن قاراستىراتىن ەلەمدٸك دەڭگەيدەگٸ فورۋمدا دا /The World Summit on the Information Society/ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «اقپاراتقا قولجەتٸمدٸلٸك تۋرالى» زاڭى جوعارى باعالانىپ, ونىڭ ۋاقىت تالابىنا سەيكەستٸگٸ, جاڭاشىلدىعى جەنە باسقا دا ەرەكشەلٸكتەرٸ اتاپ ٶتٸلگەن بولاتىن. بٸزدٸڭ وسى زاڭ 2016 جىلدىڭ مامىرىندا اقپاراتتىق كەڭٸستٸكتەگٸ بارلىق جوبالارعا ارنالعان كونكۋرستا بٸرٸنشٸ ورىن الدى. وسى فورۋمدا, سونداي-اق, قازاقستاندا ازاماتتاردىڭ اقپاراتقا قول جەتكٸزۋٸنە مەيلٸنشە جاقسى جاعداي جاسالىپ وتىرعانى, مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ اشىقتىعى ايتىلدى, – دەدٸ كوميتەت تٶراعاسى.
بۇدان كەيٸنگٸ سٶز اقپارات جەنە كوممۋنيكاتسييالار مينيسترٸ دەۋرەن اباەۆقا بەرٸلدٸ. مينيستر بٸرٸنشٸ كەزەكتە بٷگٸنگٸ تالقىلانىپ وتىرعان مەسەلەنٸڭ ٶزەكتٸلٸگٸنە ەكپٸن بەرە وتىرىپ, قازٸرگٸ تاڭدا ناقتى قولعا الىنعان ٸستەرگە توقتالدى.
– جالپى, ازاماتتاردى اقپاراتپەن قامتاماسىز ەتۋ – بٸزدٸڭ مينيسترلٸكتٸڭ نەگٸزگٸ مٸندەتٸ. «اقپاراتقا قولجەتٸمدٸلٸك تۋرالى» زاڭنىڭ قابىلدانعانىنا شامامەن 1 جىلعا جۋىقتادى. بٷگٸن بٸزگە جۇمىستارىمىزدىڭ ارالىق نەتيجەسٸن انىقتاۋ ماڭىزدى. زاڭدى جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن نورماتيۆتٸك بازا قۇرۋ جۇمىستارى اياقتالدى, – دەدٸ مينيستر. بۇدان بٶلەك, د.اباەۆ وسى جىلدىڭ مامىر ايىندا ٶتكەن ۇلتتىق كوميسسييا جۇمىس توبىنىڭ وتىرىسىندا ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمدار تاراپىنان ٶز ٶكٸلدەرٸنٸڭ اقپاراتقا قولجەتٸمدٸلٸك مەسەلەلەرٸ جٶنٸندەگٸ كوميسسييانىڭ قۇرامىنا كٸرۋٸ تۋرالى ۇسىنىس بولعانىن جەتكٸزدٸ.
– بٸز بيىلعى قىركٷيەك ايىنىڭ سوڭىندا اقپاراتقا قولجەتٸمدٸلٸك مەسەلەلەرٸ جٶنٸندەگٸ كوميسسييانىڭ جاڭا قۇرامىن بەكٸتتٸك. ونىڭ قۇرامىنا اتالعان ۇيىمداردىڭ ٶكٸلدەرٸ كٸردٸ. بٸز كوميسسييا قۇرۋداعى بۇل جۇمىستاردىڭ سوزىلىپ كەتكەندٸگٸن تٷسٸنەمٸز. بٸراق, ول اقپارات جەنە كوممۋنيكاتسييالار مينيسترلٸگٸن قۇرۋعا بايلانىستى بٸرقاتار رەسٸمدٸك مەسەلەلەردٸ شەشۋگە بايلانىستى بولدى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا بارلىعى شەشٸمٸن تاپتى. اتالعان كوميسسييانىڭ بٸرٸنشٸ وتىرىسى 15 قاراشاعا بەلگٸلەنٸپ وتىر, – دەدٸ دەۋرەن اباەۆ.
سونىمەن قاتار, سپيكەر زاڭ نورمالارىن حالىققا تٷسٸندٸرۋ ماقساتىندا تيٸستٸ شارالار اتقارىلىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ٶتتٸ.
– حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ ەلٸمٸزدەگٸ ٶكٸلدٸكتەرٸ بٸرلەسٸپ قازاقستان ٶڭٸرلەرٸندە سەمينارلار ٶتكٸزٸلۋدە. وعان مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸلەر, جەرگٸلٸكتٸ ٶزٸن ٶزٸ باسقارۋ ورگاندارىنىڭ, ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمداردىڭ جەنە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ ٶكٸلدەرٸ بەلسەنە قاتىسۋدا. بٷگٸنگە دەيٸن شىمكەنت, پەتروپاۆل, قاراعاندى, كٶكشەتاۋ, الماتى, اقتاۋ جەنە ورال قالالارىندا سەمينارلار ۇيىمداستىرىلدى, – دەدٸ مينيستر.
سونىمەن قاتار, سپيكەر بۇل سەمينارلاردىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتتٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, حالىق اقپاراتتى قالاي الۋ, قالاي پايدالانۋ كەرەكتٸگٸن بٸلۋٸ تيٸس.
بۇعان قوسا, دەۋرەن اباەۆ ورتالىق جەنە جەرگٸلٸكتٸ مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ ينتەرنەت-رەسۋرستارىنا زاڭعا سەيكەس مونيتورينگ جٷرگٸزٸلٸپ وتىرعانىن جەتكٸزدٸ. سونداي-اق, ول ٷستٸمٸزدەگٸ جىلعى قازان ايىندا جٷرگٸزٸلگەن سوڭعى مونيتورينگ نەتيجەسٸندە ورتالىق مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ اراسىنان – ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸ, ەدٸلەت مينيسترلٸگٸ, ينۆەستيتسييالار جەنە دامۋ مينيسترلٸگٸ, دەنساۋلىق ساقتاۋ جەنە ەلەۋمەتتٸك دامۋ مينيسترلٸگٸ سايتتارى, ال جەرگٸلٸكتٸ ورگانداردىڭ ٸشٸنەن شىعىس قازاقستان, وڭتٷستٸك قازاقستان, الماتى وبلىستارىنىڭ سايتتارى اناعۇرلىم جاقسى دەڭگەيدە ەكەنٸن كٶرسەتٸپ بەرگەنٸن ايتتى. مينيستردٸڭ سٶزٸنە قاراعاندا, بيىلعى سەۋٸردە جٷرگٸزٸلگەن بٸرٸنشٸ مونيتورينگ نەتيجەلەرٸمەن سالىستىرعاندا, مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ ينتەرنەت-رەسۋرستارىنىڭ جۇمىستارىندا ٸلگەرٸلەۋشٸلٸك بايقالعان.
ودان ەرٸ مينيستر ينتەرنەت جەلٸلەرٸنە تالقىلاۋعا شىعارىلعان زاڭ جوبالارى مەن ٶزگە دە نورماتيۆتٸك-قۇقىقتىق اكتٸلەرگە ەل تۇرعىندارىنىڭ پٸكٸر بٸلدٸرۋٸ تٶمەن دەڭگەيدە ەكەنٸنە نازار اۋداردى.
– اقپارات جەنە كوممۋنيكاتسييالار مينيسترلٸگٸ «اشىق ٷكٸمەت» ينتەرنەت-پورتالىن تەحنيكالىق جاعىنان قامتاماسىز ەتۋ جەنە ونىڭ جۇمىسىن جولعا قويۋ باعىتىندا كەڭ اۋقىمدى شارالاردى جٷزەگە اسىرۋدا. قازٸرگٸ تاڭدا «اشىق نورماتيۆتٸك-قۇقىقتىق اكتٸلەر» ينتەرنەت-پورتالىندا ورنالاستىرعان نورماتيۆتٸك-قۇقىقتىق اكتٸلەر, ونىڭ ٸشٸندە زاڭ جوبالارى مەن مەملەكەتتٸك قىزمەتتەر ستاندارتتارى سانى 4 مىڭنان اسادى. ولارعا قاتىستى 120-دان استام عانا پٸكٸر بٸلدٸرٸلگەن, – دەدٸ مينيستر. وسىعان وراي د.اباەۆ 4 مىڭنان استام جوباعا نەبەرٸ 120 عانا پٸكٸردٸڭ جازىلۋى تىم ازدىق ەتەتٸندٸگٸن جەتكٸزدٸ.
– قازٸر بٸز ۇسىنىپ وتىرعان اقپارات جەنە كوممۋنيكاتسييالار مەسەلەلەرٸ بويىنشا زاڭ جوباسىنا نەبەرٸ 9 عانا پٸكٸر جازىلعان. مۇنىڭ سەبەپتەرٸن قاراستىراتىن بولامىز, – دەدٸ مينيستر. سونداي-اق, دەۋرەن اباەۆ بيىلعى 9 ايدىڭ قورىتىندىسىندا بيۋدجەتتٸك باعدارلامالاردىڭ ەكٸمشٸلەرٸ «اشىق بيۋدجەت» پورتالىنا 3 867 بيۋدجەتتٸك باعدارلامالار جوباسىن ورنالاستىرعانىن, ونىڭ ٸشٸندە بٷگٸنگٸ كٷنٸ 365 جوبا ەجەپتەۋٸر تالقىلانۋ ٷستٸندە ەكەنٸن جەتكٸزدٸ.
سونىمەن بٸرگە, مينيستر بيىلعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن قازاقستاندا «مەملەكەتتٸك ورگاندار قىزمەتٸنٸڭ تيٸمدٸلٸگٸن باعالاۋ» پورتالى ٸسكە قوسىلاتىنىن ايتتى.
– جىل سوڭىنا دەيٸن «اشىق ٷكٸمەت» جوباسىن ٸسكە اسىرۋ اياسىندا «مەملەكەتتٸك ورگاندار قىزمەتٸنٸڭ تيٸمدٸلٸگٸن باعالاۋ» پورتالى ٸسكە قوسىلاتىن بولادى, وندا مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ قىزمەتٸن باعالاۋ قورىتىندىلارى تۋرالى اقپارات, اۋماقتاردىڭ ستراتەگييالىق جوسپارلارى ورنالاستىرىلادى. سونداي-اق, بٸز مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ قىزمەتٸن كٶپشٸلٸكپەن تالقىلاۋدى دا جوسپارلاپ وتىرمىز, – دەدٸ د.اباەۆ. سونداي-اق, مينيستر 2017 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ القا جەنە اشىق وتىرىستارىنىڭ ونلاين-كٶرسەتٸلٸمٸن مٸندەتتٸ ٶتكٸزۋ تۋرالى زاڭ تالابى كٷشٸنە ەنەتٸنٸن مەلٸمدەدٸ.
– ٷكٸمەت وتىرىستارى ينتەرنەت جەلٸسٸ ارقىلى تٸكەلەي ەفيردە كٶرسەتٸلٸپ جٷرگەنٸن بٸلەسٸزدەر. بٸز باسقا دا مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ تٸكەلەي ەفيرگە شىعۋعا دايىندىعى تۋرالى اقپارات جيناپ ەرٸ وسى باعىتتاعى تٷسٸندٸرۋ جۇمىسىن جٷرگٸزٸپ جاتىرمىز. بۇل جۇمىستىڭ نەتيجەلەرٸ اقپاراتقا قول جەتكٸزۋ مەسەلەلەرٸ جٶنٸندەگٸ كوميسسييا وتىرىسىندا ۇسىنىلادى, – دەدٸ سپيكەر.
بۇدان كەيٸن «ۇلتتىق اقپاراتتىق تەحنولوگييالار» اق-تىڭ باسقارما تٶراعاسى اباي دٷيسەنوۆ «اشىق ٷكٸمەت ينتەرنەت-پورتالدارىنىڭ دامۋى تۋرالى», ەۋرازييالىق ىقپالداستىق ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى لەززات تٷسٸپوۆا «اقپاراتقا قولجەتٸمدٸلٸك زاڭناماسى مونيتورينگٸنٸڭ نەتيجەسٸ تۋرالى», ورتالىق ازييا بويىنشا كوممەرتسييالىق ەمەس قۇقىقتىق حالىقارالىق ورتالىعى قۇقىقتىق ورتانى جەتٸلدٸرۋ باعدارلاماسىنىڭ باسشىسى گٷلميرا كۋجۋكەەۆا «اقپاراتقا قولجەتٸمدٸلٸك تۋرالى» زاڭنىڭ قابىلدانۋىنا بٸر جىل: مەسەلەلەر, ٷردٸستەر, ۇسىنىمدار», «قازاقستان-2050» جالپىۇلتتىق قوزعالىسىنىڭ مٷشەسٸ, «اشىق ٷكٸمەت» باعىتىنىڭ باسشىسى ەرسايىن وسپانوۆ «اقپاراتتىق جٷيەگە قول جەتكٸزۋدٸ ودان ەرٸ جەتٸلدٸرۋ» تاقىرىپتارىندا سٶز سٶيلەدٸ. ولاردىڭ سٶزدەرٸنە قاراعاندا, حالىققا اقپاراتتىڭ قولجەتٸمدٸ بولۋى ٷشٸن اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار بارشىلىق, دەگەنمەن, بۇل باعىتتا ەلٸ دە بولسا كٶپتەگەن شارالار قولعا الىنۋى تيٸس.
جيىن سوڭىنا قاراي وتىرىستا قارالعان نەگٸزگٸ تاقىرىپ تٶڭٸرەگٸندە پٸكٸر الماسۋلار بولدى. قاتىسۋشىلار قاراپايىم جۇرتشىلىقتىڭ اقپاراتقا قولجەتٸمدٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ باعىتىنداعى جۇمىستارعا قاتىستى ٶز وي-پٸكٸرلەرٸن بٸلدٸردٸ. ولاردىڭ تاراپىنان بٸرقاتار سىني ەسكەرتپەلەر دە ايتىلدى. بۇل ەسكەرتپەلەر الداعى ۋاقىتتا قاپەرگە الىناتىن بولدى.
جولدىباي بازار,
«ەگەمەن قازاقستان»
.jpeg)