Aqmola oblysynda týrizmdi damytý kerek – Elbasy

Óńirdegi kezekti irgeli joba

Ótken jyly qolǵa alynǵan bul jobaǵa 3,7 milliard teń­ge qarjy jumsalǵan jáne kóp­tegen jańa jumys ornyn ashý­ǵa múmkindik týǵan. Jańa ón­di­ristik jeli alkogolsiz sýsyn daiyndaýdyń barlyq ai­na­lymynda klasterlik júie­men jumys isteidi, iaǵni sýsyn­dy da­iyn­dap, óz­deri jasa­ǵan quty­­larǵa quiyp, tutyný­shy­larǵa daiyn ónimdi úzdiksiz jet­kize­di. Munda germaniia­lyq eń soń­ǵy úlgidegi quryl­ǵy­lar or­na­tyl­ǵan. Jumystyń bári avto­mattandyrylyp, kom­piýterlik baǵdarlamamen bas­qarylady. Osylaisha, Kók­she óńirindegi irgeli kásip­oryn­nyń óndirisin keńeitetin taǵy bir jańa jobasy jumysqa kiristi. Osynyń nátijesinde óndiris qýaty arttyrylyp, jańa tabys arnasy ashyldy deýge bolady. Qala quraýshy kásiporyn biýdjet qorjynyn tolyqtyrý arqyly áleýmettik salanyń damýyna súbeli úles qosatyny belgili.

Elimiz  táýelsizdigin al­ǵan 1991 jyly qurylǵan kásip­­orynda búginde 100-ge tarta ónim túrleri shyǵa­ryla­dy. Onyń ishinde  sońǵy 15 jyl boiy «Týran» brendi­men («TURAN») Resei Federa­tsiia­­sy­­na mineraldy sýlar men al­ko­golsiz sýsyndar tu­raqty túrde jetkizilip kele­di. Bul kásiporynnyń ónim túrlerin kóbeitýge, sapalyq kór­setkishterdi jaqsartýǵa umtyl­dy­ratyny anyq. Zaýyt shy­ǵarǵan tabiǵi taza sýsyn­dar­dy elimizdiń barlyq óńiri­nen kezdestirýge bolady jáne tutyný­shylar tarapynan jaq­sy baǵasyn alǵanyn aitýymyz kerek. Qazirgi kúni kásiporynda ekologiialyq taza aimaqtardan býtildengen tabiǵi mineraldy sý shyǵa­rý boiynsha Ońtústik-Shyǵys Aziiadaǵy halyqaralyq mańyzy bar eń úzdik inno­va­tsiia­lyq qazaqstandyq kásip­oryn­dy qurýǵa arnalǵan jahan­­dyq jańǵyrtý bastaldy. 2020 jyl­ǵa deiin tabiǵi mineraldy sýdy jylyna 400 million litr­ge deiin jetkizýge múmkin­dik beretin óndiristik qýatty arttyrý josparlanǵan.

Aktsionerlik qoǵam prezidenti Murat Ahmetovtiń aitýynsha, kásiporyn jumys istegen ýaqyttan beri  biýdjetke 50 milliard teń­ge­­ge jýyq salyq tólengen. Oǵan osyn­da jumys isteitin 1 myń­ǵa jýyq jumysshynyń qosyp otyr­ǵan úlesi zor. Yntymaqty ujym el me­reiin eseleý jolynda ekpindi isteri­men tanyla beretini anyq.

Nursultan Nazarbaev Aqmola oblysyna jasaǵan jumys sapary barysynda el Táýelsizdiginiń 25 jyl­dyǵyna orai Eýraziialyq eko­nomikalyq odaq aiasyndaǵy tuń­ǵysh birlesken joba – Kókshe­taý­daǵy «Qazaqstannyń agroinno­vatsiia­lyq korporatsiiasy» jaýap­ker­shiligi shekteýli seriktestiginiń jumysymen tanysty.

Eýraziialyq ekonomikalyq keńes aiasynda qurylǵan «Aýyl sharýashylyǵy jáne kommýnaldyq tehnikalarynyń Qazaqstan-Bela­rýs indýstriialyq-tehno­logiialyq parki» investitsiialyq jobasy 2012 jyly qolǵa alyndy. Mun­daǵy maqsat – Belarýstiń kom­mýnaldyq jáne aýyl sharýa­shy­­lyǵy salalarynyń ozyq teh­ni­ka­laryn elimizde quras­tyryp, eki el ara­syndaǵy saýda-ekonomikalyq bai­lanysty nyǵaitý. Jobanyń birin­shi kezeńin júzege asyrý úshin 2014 jyly Belarýstiń «Minsk traktor zaýyty» ashyq ak­tsio­nerlik qoǵamy jáne otandyq «Qazaq­stan agroinnovatsiialyq kor­po­ratsiiasy» jaýapkershiligi shek­­teýli seriktestigi birlesip, «MTZ-QAIK» seriktestigin qurǵan bolatyn.

Sol jyly bul jobany Indýs­triialandyrý kartasyna engizý usy­nysy oblys ákimdiginiń ja­nyn­daǵy óńirlik úilestirý keńesiniń sheshimimen qoldaý tapty. Keiin sýmen, elektrmen jabdyqtaý, ká­riz jáne jylý júiesi tárizdi infraqurylymdy tartý másele­si de oń sheshildi. Jalpy, belarýs­tik kompaniianyń Aqmola obly­sy­men iskerlik bailanysy 2010 jyl­dan bastaý alady. Osy ara­lyq­ta 5 million AQSh dollary­na 7 túrli tehnikanyń 500 danasy qurastyryldy. Shyǵa­ryl­ǵan teh­ni­kalardyń bári – otandas­tary­myz tarapynan suranysqa ie kom­mýnal­dyq jáne aýyl sharýa­shy­lyǵy tehnikalary.

Birlesken kásiporyn shyǵaryp jatqan traktorlardyń baǵasy da qoljetimdi. Sapasy da tehnikalyq talap­tarǵa sai. Soǵan orai, kásip­oryn qurastyrǵan tehnikalar tuty­ný­shylar tarapynan jaqsy sura­nys týǵyzyp otyr. Qazir  trak­tor­lardan bólek, júk kólikteri men arnaiy maqsattaǵy mashinalardyń da birneshe túri shyǵarylýda. Osylaisha, kásiporyn óndiris kólemin jyl sanap arttyra túsýde.

Jalpy, 2012 jyly bastalǵan bul jobany júzege asyrý úshin 3,4 milliard teńge kóleminde qarjy jumsalǵan. Qazir tolyqqandy jumys istep turǵan kásiporyn jyl saiyn 25 túrli aýyl sharýa­shy­lyǵy jáne kommýnaldyq qyzmetke arnalǵan tehnikalardyń 5 myń danasyn shyǵarady.

Memleket basshysy «Qazaq­stan­­nyń agroinnovatsiialyq korpo­ratsiiasy» JShS eńbek ujymy­men kezdesýde jobanyń mańyzdy­ly­ǵyn atap kórsetip, atqarylyp jat­qan jumystarǵa oń baǵasyn berdi.

Budan keiin Elbasy kásiporyn ǵimaratynda aýdan ákimderimen, sharýashylyq basshylarymen, biznes jáne ziialy qaýym ókilderimen  júzdesti.

– Qurmetti aqmolalyqtar, egin oraǵy naýqany kezinde astyqty aimaqtardy aralap shyǵatyn ádetim boiynsha Soltústik Qazaqstan, Qostanai, Aqmola oblystarynda bolyp, egin oraǵynyń barysymen, aimaqtardyń tynys-tirshiligimen tanystym, dep sóz bastaǵan Qa­zaq­stan Prezidenti biyl atap ótil­geli otyrǵan Táýelsizdigimizdiń 25 jyl­dyǵy qarsańynda elimizdiń ótken damý joldaryna sholý jasady.

Táýelsizdigimizdiń alǵashqy jyl­darynda dúken sóreleri bosap, óndiris toqtap qalǵan aýyr kezeńde endi ne isteimiz, qalai damimyz degen másele alda turǵan sátte qiyn­­dyqtan shyǵar jol izdep, jedel jekeshelendirý jumystaryn júr­­gizip, naryq talabyna sai ju­mys jolǵa qoiyldy, dedi Elbasy. 2000 jyldan bastap óndi­ris órge basyp, damý jolyna tústik. Mine, osy tusta Ult­tyq qor qurylǵan edi. Keiin álem­dik daǵdarystar jaǵadan alǵan qiyn kezeńderde sol qordyń arqa­synda qiyndyqtardan shyǵa aldyq. Halyqtyń turmys jaǵ­d­aiy jaqsaryp, jalaqy, zei­net­aqy deńgeii ósti. Jańa óndiris oryndary kóptep ashylyp, aýyl sharýashylyǵy, ónerkásip salasy qarqyndy damýǵa baǵyt aldy. Biz áleýmettik saiasatqa beriktigimizdi dáleldep kelemiz.

Táýelsizdik jyldarynda elimiz­ge syrttan 250 milliard dollar in­vestitsiia tartyldy. Onyń bári de elimizdiń ekonomikasyn damytýǵa eleýli serpin bergeni anyq. Qazir Qazaqstannyń altyn valiýta qory 95 milliard dollarǵa jetip otyr. Táýelsizdik jyldarynda eli­miz­de alty myńnan astam jańa kásip­oryn iske qosyldy.

Memleket basshysy elimiz­diń teńizge shyǵar joly bolmaǵan­dyq­­tan, basqa eldermen saýda bai­la­ny­syna, al ol óz kezeginde óndi­risi­mizdiń damýyna keri áserin tigiz­genin, osy oraida tyǵyryqtan shyǵar jol retinde avtokólik jáne temir jol bailanysyn damytýǵa jete kóńil bólingendigin atap ótti. Táýelsizdigimizdi alǵannan keiingi jyldarda eki myń shaqyrymdai temir jol jáne bes myń shaqyrym avto­kólik joly salynǵan. Qazir Qazaq­stan avtokólik jáne temir jol ótetin tranzitti el bolyp otyr. Munyń ózi saýda qatynastaryn damytýǵa igi yqpalyn tigizýde.

Odan ári Memleket basshysy astanalyq oblys sanalatyn Aq­mola oblysynyń qazirgi damý jaiy­na toqtalyp, sońǵy jyldarda oblys sharýashylyqtarynyń 10 myńdai sheteldik tehnikany satyp alǵandyǵyn, ónimdiligi joǵary tehnikalardyń arqasynda egin sharýashylyǵynyń aitarlyqtai damyp otyrǵanyn tilge tiek etti. Buryn oraq kezinde jan-jaqtan myń­daǵan adam men tehnika aýyl­darǵa kómekke aǵylatyn, al qazir ár sharýashylyq óz astyǵyn yń-shyńsyz qysqa merzimde jinap alady. Óitkeni, alymdylyǵy joǵary sheteldik tehnikalary bar, dedi Elbasy.

Búginde álemdegi astyqty eks­port­qa shyǵaratyn úzdik on eldiń sanatyna kiretin Qazaqstan asty­ǵy­nyń tórtten birin óndiretin Aqmola oblysynda sońǵy jyl­dar­da ónerkásip salasy da qarqyn­dy damyp keledi. Memleket bas­shy­sy táýelsizdik jyldarynda qol jetken jetistikter jaily aita kele, munyń bári ózdiginen kelme­gendigin, ony jasaýǵa barsha qazaq­standyqtar óz úlesin qosqandyǵyn kóldeneń tartty.

Qazaqstan Prezidenti oblys­ty ekonomikalyq turǵydan árta­rap­tandyrýdyń basty qainar kózi agrarlyq sektor ekenin atap ótti.  Astananyń bir ǵana azyq-túlik beldeýi aiasynda 100-den as­tam jobany júzege asyrý úshin 85 milliard teńgege jýyq inves­titsiia tartyldy. Sońǵy 15 jylda 10 myńnan astam jańa traktor, astyq jinaityn kombain men egin egetin keshen satyp alyndy, dedi Nursultan Nazarbaev.

Buǵan qosa, Memleket basshysy óńirdiń týristik salasyn damytý qajettigin atap aitty. Jyl saiyn oblysqa júz myńnan astam týrist keledi, oǵan Shortandy-Býrabai kýrortty aimaǵyna memlekettik qoldaý kórsetilgeni de septigin tigizip otyr. Keler jyly jazda Astanada mańyzdy tarihi shara – EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesi ótedi. Oǵan 100-den astam eldiń ókilderi qatysady. Olardyń kóbi Astanaǵa ǵana emes, osy óńirdiń týristik nysandaryn da tamashalaýǵa keledi, dep atap ótti Qazaqstan Prezidenti.

Sońynda Nursultan Nazar­baev jinalǵan qaýymdy el Táýel­siz­diginiń 25 jyldyq mereitoiymen quttyqtap, otbasynyń amandyq-saýlyǵy men jańa tabys jáne baq-bereke tiledi.

Budan keiin oblys ákimi Sergei Kýlagin aimaqtyń ekonomikalyq-áleýmettik damýy jaiynda baiandap berdi.

Al Sotsialistik Eńbek Erleri Arshaly aýdanyndaǵy «Ijevskii» óndiristik birlestiginiń direktory Ibragim Janǵorazov pen Zerendi aýdanyndaǵy «Jańa aýyl» sharýa qojalyǵynyń úilestirýshisi Sar­tai Jumaǵaliev, bokstan álem chem­piony Dina Jolaman sóz sóilep, Táýelsizdik tabystaryn Elbasynyń eren eńbegimen bailanystyrdy.

Baqbergen AMALBEK,

«Egemen Qazaqstan»

Aqmola oblysy