QR Premer-Ministri Asqar Maminniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda eldi mekenderdi sýmen jabdyqtaý jáne sý burý máseleleri qaraldy. QR ekologiia, geologiia jáne tabiǵi resýrstar ministri Maǵzum Myrzaǵaliev halyqty sapaly aýyz sýmen qamtý qarqyny týraly aityp berdi, dep habarlaidy primeminister.kz.
Sý kodeksine sáikes ministrlik eldi mekenderdiń shekarasyna deiin sýmen jabdyqtaý jónindegi fýnktsiialardy júzege asyrady jáne toptyq sý qubyrlaryn salý jáne rekonstrýktsiialaý jónindegi biýdjettik baǵdarlamanyń ákimshisi bolyp tabylady.
Qazirgi ýaqytta respýblika boiynsha jalpy uzyndyǵy 15,5 myń shaqyrym bolatyn 74 toptyq sý qubyrlary bar.
Onyń ishinde respýblikalyq menshikte 13 myń shaqyrym quraityn 37 toptyq sý qubyrlary tirkelgen. Olar jalpy 1,1 adamy bar 608 aýyldyq eldi mekendi sapaly aýyz sýmen qamtamasyz etýde.
Ministrdiń aitýynsha, 2019-2020 jyldar aralyǵynda tiisti qarjy bólinip, áleýmettik mańyzy bar birqatar toptyq sý qubyrlary boiynsha qurylys jumystary aiaqtaldy.
Atap aitsaq, 2019 jyly Pavlodar oblysyndaǵy Mai, Belovod jáne Qaraǵandy oblysyndaǵy Jáirem-Qarajal toptyq sý qubyrlary paidalanýǵa berildi.
Al 2020 jyly Almaty oblysyndaǵy Qaskeleń, Qyzylorda oblysyndaǵy Talap jáne Jideli, Soltústik Qazaqstan oblysyndaǵy Presnov - ekinshi kezek, Batys Qazaqstan oblysyndaǵy Jympity toptyq sý qubyrlary boiynsha barlyq jumystar aǵymdaǵy jyldyń sońyna deiin aiaqtalyp, paidalanýǵa beriletin bolady.
«Nátijesinde buǵan deiin sapaly sýy bolmaǵan 37 aýyldyq eldi meken boiynsha jańadan sý qubyrlary salynyp, 46 myńǵa jýyq turǵyny taza aýyz sýmen qamtamasyz etiledi», — dedi ministr.
Sonymen qosa, bir qala men 39 aýyldyq eldi mekenniń eski sý berý júiesi qaita jóndeýden ótip, aýyz sýdyń sapasy artady. Óz kezeginde, bul 286,7 myń turǵyndy qamtidy.
Sonymen qosa, 2020 jyly 3 toptyq sý qubyrynyń qurylysy bastaldy. Olar jańadan salynyp jatqan Aqmola oblysyndaǵy Makinsk pen Aqtóbe oblysyndaǵy Janys bi toptyq sý qubyrlary. Jáne Qaraǵandy oblysyndaǵy Esqula toptyq sý qubyrynyń jańa bóligi salynýda. Atalǵan toptyq sý qubyrlary 2021 jyldyń aiaǵyna deiin paidalanýǵa beriledi.
«Nátijesinde 3 aýyldyq eldi mekende turatyn 1,3 myń adam úshin sapaly aýyz sý qoljetimdi bolady. Sonymen qatar, 3 qalany sýmen qamtamasyz etetin qubyrlary jańartylady. Iaǵni, 94 myń turǵyn úshin beriletin aýyz sýdyń sapasy jaqsarady», — dedi Myrzaǵaliev.
Ministr jospar boiynsha 2025 jylǵa deiin 11 toptyq sý qubyrlary qaita jańartylyp, jóndeletinin aitty. Onyń ishinde, birqatar sý qubyrlary uzartylady.
«Osynyń arqasynda buǵan deiin sapaly sýy bolmaǵan 87 aýyldyq eldi meken taza aýyz sýmen qamtamasyz etiledi. Bul 103,7 myńǵa jýyq adamdy qamtidy. Sonymen qosa, 321 aýyldyq eldi mekenniń aýyz sý berý júiesi jańartylatyn bolady. Bul, óz kezeginde 524,6 myń adamdy qamtidy», — dedi ministr.
Jalpy «Nurly jer» memlekettik baǵdarlamasy sheńberinde 2025 jylǵa deiin toptyq sý qubyrlary jobalaryna 133,1 mlrd astam teńge qarajat bólý josparda bar. Onyń ishinde jańadan salýǵa 14,5 mlrd teńge, al qaita jańartýǵa 118,6 mlrd teńge bólinbek.
«Osynyń esebinen aldaǵy bes jylda jańadan 1469 shaqyrym qubyr jelileri salynady jáne 1724 shaqyrymy qaita jańartylyp, qajetti jóndeý jumystary júrgiziledi», — dedi Myrzaǵaliev.
Atqarylatyn jumystardyń arqasynda buryn aýyz sýmen qamtamasyz etilmegen 90 aýyldyq eldi mekenge sý qubyry jetkizilip, 105 myń turǵynǵa sapaly aýyz sý qoljetimdi bolady.
Sonymen qatar, 321 eldi mekenniń aýyz sý berý júiesi jóndelip, jańartylady. Bul 524,6 myńnan astam adamdy qamtidy.
Jalpy, 5 jyl ishinde 3 myńnan astam shaqyrym toptyq sý qubarlary salynady. Aýyz sýmen qamtamasyz etý kórsetkishin 100% paiyzǵa jetkizý josparlanǵan.
Pavlodar oblysynyń ákimi Ábilqaiyr Sqaqov oblysta 352 aýyldan 141 AEM nemese 40%-y úshin ortalyqtandyrylǵan sýmen jabdyqtaý qoljetimdi ekenin habarlady.
Óz kezeginde, óńirde sapaly aýyz sýmen qamtamasyz etý jumystary 2 baǵytta júrgizilýde:
Birinshiden, iri sý qubyrlarynyń qurylysy. Biyl 16,9 mlrd teńge somasyna uzyndyǵy 605 km bolatyn 56 joba iske asyrylýda. A. j. qoljetimdilik kórsetkishi 50%-ǵa deiin artady.
«Kelesi jyly 10,1 mlrd teńge somasyna 42 jobany iske asyrý jáne qoljetimdilik kórsetkishin 58%-ǵa deiin arttyrý josparlanýda. Osy baǵyttaǵy jumysty 2022-2023 jyldary jalǵastyrýdy josparlap otyrmyz», — dedi ákim.
Ekinshiden, halyq sany 200 adamnan az bolatyn aýyldardy sapaly aýyz sýmen qamtamasyz etý máselesi oblystyq biýdjet esebinen KBM (keshendi blok-modýl) ornatý arqyly sheshiletin bolady.
