Premer-Ministr Asqar Maminniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda QR saýda jáne integratsiia ministri Baqyt Sultanov Qazaqstanda elektrondy saýdanyń damýy týraly aityp berdi, dep habarlaidy primeminister.kz saity.
B. Sultanov qazirgi ýaqytta kóptegen adamdar onlain satyp alýdyń tiimdiligi men yńǵailyǵyn túsinip, úirenip jatqanyn aitty. Álbette, bul úrdis odan ári jalǵasady.
«Búginde tutynýshylar taýar sapasyna kóbirek nazar aýdarýda. Halyqaralyq esepterge sáikes saýalnama júrgizilgen tutynýshylardyń 40%-y taýardy brendtiń senimdiligine qarai tańdaidy. Elektrondyq saýda salasyndaǵy kompaniialardyń kópshiligi satyp alýshyny tartýdyń negizgi faktorlary retinde taýarlar týraly derekterdiń ózektiligi men taýarlardy belsendi óńdep satyp alýshyǵa deiin jetkizýdi atap ótýde. Basqa álemdik trendterdiń ishinde transshekaralyq onlain-saýdany jáne logistikany damytý úshin elder arasyndaǵy halyqaralyq yntymaqtastyqtyń kúsheiýin atap ótý mańyzdy», — dedi ministr.
COVID-19 pandemiiasy onlain saýdanyń aitarlyqtai ósýine alyp keldi jáne B2C arnalary boiynsha satýdy arttyrdy. Internet arqyly bólshek saýda belsendiliginiń artýy indettiń órshýi men karantin kezeńinde oryn alady. B2C arnalary boiynsha satýdyń artýy ásirese, dári-dármekterdi, turmystyq zattardy jáne azyq-túlik ónimderin onlain satýda baiqalady.
Qazaqstanda 2 myńnan astam internet-dúken jumys isteidi. Alaida, tabys salyǵyn tóleýden bosatý túrindegi jeńildikterdi alý úshin 601 internet-dúken tirkelgen.
«Qazpochta» AQ málimetine sáikes, 2020 jylǵy 1 jartyjyldyqta elektrondyq saýda naryǵynyń kólemi 435 mlrd teńgeni qurady. Bul bólshek saýdanyń jalpy kóleminiń 9,4% quraidy. Aǵymdaǵy jyldyń sońyna deiin 900 mlrd teńgege ósim boljanýda. 2022 jylǵa qarai bul kórsetkish bólshek saýdanyń jalpy kóleminiń shamamen 13% qurai otyryp, 1,9 trln teńgege jetedi. Buǵan deiin qoiylǵan mindet 2025 jylǵa qarai jalpy bólshek saýdadaǵy elektrondyq saýdanyń úlesin 10%-ǵa deiin jetkizý boldy. Alaida, QR SIM 2025 jylǵa qarai elektrondyq saýda úlesiniń nysanaly kórsetkishin 15%-ǵa deiin qaita qaraýdy bastady, bul saýdany damytýdyń 2021-2025 memlekettik baǵdarlamasynda kórsetiletin bolady.
Karantin kezinde onlain saýda men tólem operatsiialaryn júrgizýdiń ulǵaiýy baiqaldy. Ulttyq banktiń málimetterine sáikes, 2020 jylǵy 1 mamyrdaǵy jaǵdai boiynsha eldegi qolma-qol aqshasyz operatsiialardyń kólemi 2,5 esege ulǵaiyp, shamamen 7,5 trln teńgeni qurady.
Sonymen qatar B. Sultanov elektrondyq saýda úlesiniń ósýine qaramastan, bizde áli kúnge deiin onlain-jelige tolyq kóshý úshin kedergiler bar ekenin aitty. Olar - kóleńkeli ekonomikanyń úlesiniń joǵary bolýy, bankaralyq tólemder, ekvairing boiynsha komissiianyń joǵary bolýy, shaǵyn orta kásiporyndardyń daiyn emestigi jáne taýarlardy ýaqtyly jetkize almaý siiaqty problemalar.
Elektrondyq saýdanyń ósý qarqynyn qoldaý úshin normativtik jáne tehnikalyq qamtamasyz etýdi odan ári jetildirý qajet.
Birinshi. Bastaýshy jáne tájiribeli kásipkerlerdi internet-platformalarda ilgerletý boiynsha tikelei qoldaý kórsetildi. Búgin qazaqstandyq kompaniialardy Alibaba, Amazon, Iandeks, Ozon, Shopify siiaqty halyqaralyq onlain saýda alańdaryna shyǵarý boiynsha eldik áriptestik pysyqtaly jatyr. Mysaly, Alibaba platformasyna kirýge «Altyn jetkizýshi» retinde 50 kompaniia irikteldi. Bul premiým mártebesi jahandyq aýditoriiaǵa qol jetkizýdi, marketpleis ishinde keshendi ilgerletý múmkindigin qamtamasyz etedi.
Ekinshi. Pandemiia jaǵdaiynda jedel qarqynmen damyp jatqan qazaqstandyq tsifrlyq saýda alańdaryn qoldaýǵa baǵyttalǵan sharalar qabyldanýda.
Búginde naryqta 13 platforma jumys isteidi. Kaspi, chocofamily, technodom, mechta jáne basqalary tárizdi marketpleisterdiń 20-ǵa jýyq taýarlary men qyzmetteri bar.
Mysaly, ulttyq kóshbasshy kaspi dúkeniniń tapsyrystarynyń somasy 2020 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda ótken jyldyń uqsas kezeńimen salystyrǵanda 2 ese ósti.
«Elektrondyq saýdany odan ári damytý maqsatynda elektrondyq saýdany júzege asyrýdan túsken kirister jyldyq jiyntyq tabystyń keminde 40% quraǵan jaǵdaida, salyq kodeksindegi jeke kásipkerler úshin korporativtik tabys salyǵy men jeke tabys salyǵyn tóleýden bosatý normasy jónindegi ózgeristerdi qoldaýdy suraimyz. Qolma-qol aqshasyz tólemderdi paidalanýdy yntalandyrý úshin Ulttyq bankpen birlesip bankaralyq aýdarymdar komissiiasyn tómendetý, ekvairing máselelerin pysyqtaý, sondai-aq jańa banktik emes tólem júielerin damytý talap etiledi», — dedi ministr.
Úshinshi. Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý týraly Zańnyń jańa normalary sheńberinde ministrlik «bir tereze» qaǵidaty boiynsha tutynýshylardan shaǵymdardy qabyldaýdyń Biryńǵai platformasyn iske qosýdy kózdeidi. Ol tutynýshyǵa óz quqyqtaryn qorǵaýǵa, sondai-aq bilimin jáne biznes mádenietin onlain rejimde jetildirýge múmkindik beredi. Búgingi tańda tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý boiynsha marketpleis taqyryby Dúniejúzilik saýda uiymynyń, Eýraziialyq ekonomikalyq odaǵy men Ekonomikalyq yntymaqtastyq jáne damý uiymynyń kún tártibindegi trend bolyp tabylady.
Tórtinshi. Halyqaralyq saýda ortalyǵymen (ITC) birlesip «Ready4Trade Central Asia» aýqymdy 4 jyldyq jobasy iske asyrylýda. Onyń maqsaty — Ortalyq Aziianyń bes eliniń ishki aimaqtyq jáne halyqaralyq saýdasyn damytýdy qoldaý.
Besinshi. Saýdany damytýdyń 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasynyń jobasynda birqatar sharalar qarastyrylǵan. Olar: saýdany damytýdyń monitoringi men taldaýynyń biryńǵai aqparattyq-taldaý júiesin qurý, elektrondyq saýda naryǵynyń statistikalyq esebin, taldamalyq jáne marketingtik zertteýlerin jetildirý, elektrondyq platformalardy damytý jáne keńeitý, fýlfilment ortalyqtarynyń jelisin keńeitý, kásipkerlerdi oqytý jónindegi e-commerce ortalyqtaryn ashý boiynsha birqatar sharalar kózdelýde.
Sóz sońynda Baqyt Sultanov elektrondyq saýda salasyndaǵy negizgi trendter sandyq kriptokvaliýtalardy qoldaný, omnikanaldy quraldardy damytý, «ýaqytyly jetkizý» printsipi bar robottaýdy qoldaný arqyly jetkizý jáne logistika, naqty boljaý, tereń taldaý úshin úlken derekterdi paidalaný, qatysýshylarǵa derbestendirilgen qyzmetterdi qamtamasyz etý, tranzaktsiialyq komissiialardy azaitý úshin blokchein tehnologiiasyna transshekaralyq tólem júielerine ótý bolyp otyrǵany baiqalýda ekenin jetkizdi.
«Joǵarydaǵy trendterdi eskere otyryp, biz elektrondyq kommertsiianyń barlyq qatysýshylaryn qoldaý úshin tolyqqandy arhitektýrasyn qalyptastyramyz jáne Qazaqstandaǵy B2B men B2C segmentterindegi kólemderdi ulǵaitýǵa múmkindik beremiz», — dep túiindedi ministr.
