پرەمەر-مينيستر اسقار ماميننٸڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن ٷكٸمەت وتىرىسىندا قر ساۋدا جەنە ينتەگراتسييا مينيسترٸ باقىت سۇلتانوۆ قازاقستاندا ەلەكتروندى ساۋدانىڭ دامۋى تۋرالى ايتىپ بەردٸ, دەپ حابارلايدى primeminister.kz سايتى.
ب. سۇلتانوۆ قازٸرگٸ ۋاقىتتا كٶپتەگەن ادامدار ونلاين ساتىپ الۋدىڭ تيٸمدٸلٸگٸ مەن ىڭعايلىعىن تٷسٸنٸپ, ٷيرەنٸپ جاتقانىن ايتتى. ەلبەتتە, بۇل ٷردٸس ودان ەرٸ جالعاسادى.
«بٷگٸندە تۇتىنۋشىلار تاۋار ساپاسىنا كٶبٸرەك نازار اۋدارۋدا. حالىقارالىق ەسەپتەرگە سەيكەس ساۋالناما جٷرگٸزٸلگەن تۇتىنۋشىلاردىڭ 40%-ى تاۋاردى برەندتٸڭ سەنٸمدٸلٸگٸنە قاراي تاڭدايدى. ەلەكتروندىق ساۋدا سالاسىنداعى كومپانييالاردىڭ كٶپشٸلٸگٸ ساتىپ الۋشىنى تارتۋدىڭ نەگٸزگٸ فاكتورلارى رەتٸندە تاۋارلار تۋرالى دەرەكتەردٸڭ ٶزەكتٸلٸگٸ مەن تاۋارلاردى بەلسەندٸ ٶڭدەپ ساتىپ الۋشىعا دەيٸن جەتكٸزۋدٸ اتاپ ٶتۋدە. باسقا ەلەمدٸك ترەندتەردٸڭ ٸشٸندە ترانسشەكارالىق ونلاين-ساۋدانى جەنە لوگيستيكانى دامىتۋ ٷشٸن ەلدەر اراسىنداعى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ كٷشەيۋٸن اتاپ ٶتۋ ماڭىزدى», — دەدٸ مينيستر.
COVID-19 پاندەميياسى ونلاين ساۋدانىڭ ايتارلىقتاي ٶسۋٸنە الىپ كەلدٸ جەنە B2C ارنالارى بويىنشا ساتۋدى ارتتىردى. ينتەرنەت ارقىلى بٶلشەك ساۋدا بەلسەندٸلٸگٸنٸڭ ارتۋى ٸندەتتٸڭ ٶرشۋٸ مەن كارانتين كەزەڭٸندە ورىن الادى. B2C ارنالارى بويىنشا ساتۋدىڭ ارتۋى ەسٸرەسە, دەرٸ-دەرمەكتەردٸ, تۇرمىستىق زاتتاردى جەنە ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸن ونلاين ساتۋدا بايقالادى.
قازاقستاندا 2 مىڭنان استام ينتەرنەت-دٷكەن جۇمىس ٸستەيدٸ. الايدا, تابىس سالىعىن تٶلەۋدەن بوساتۋ تٷرٸندەگٸ جەڭٸلدٸكتەردٸ الۋ ٷشٸن 601 ينتەرنەت-دٷكەن تٸركەلگەن.
«قازپوچتا» اق مەلٸمەتٸنە سەيكەس, 2020 جىلعى 1 جارتىجىلدىقتا ەلەكتروندىق ساۋدا نارىعىنىڭ كٶلەمٸ 435 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى. بۇل بٶلشەك ساۋدانىڭ جالپى كٶلەمٸنٸڭ 9,4% قۇرايدى. اعىمداعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن 900 ملرد تەڭگەگە ٶسٸم بولجانۋدا. 2022 جىلعا قاراي بۇل كٶرسەتكٸش بٶلشەك ساۋدانىڭ جالپى كٶلەمٸنٸڭ شامامەن 13% قۇراي وتىرىپ, 1,9 ترلن تەڭگەگە جەتەدٸ. بۇعان دەيٸن قويىلعان مٸندەت 2025 جىلعا قاراي جالپى بٶلشەك ساۋداداعى ەلەكتروندىق ساۋدانىڭ ٷلەسٸن 10%-عا دەيٸن جەتكٸزۋ بولدى. الايدا, قر سيم 2025 جىلعا قاراي ەلەكتروندىق ساۋدا ٷلەسٸنٸڭ نىسانالى كٶرسەتكٸشٸن 15%-عا دەيٸن قايتا قاراۋدى باستادى, بۇل ساۋدانى دامىتۋدىڭ 2021-2025 مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىندا كٶرسەتٸلەتٸن بولادى.
كارانتين كەزٸندە ونلاين ساۋدا مەن تٶلەم وپەراتسييالارىن جٷرگٸزۋدٸڭ ۇلعايۋى بايقالدى. ۇلتتىق بانكتٸڭ مەلٸمەتتەرٸنە سەيكەس, 2020 جىلعى 1 مامىرداعى جاعداي بويىنشا ەلدەگٸ قولما-قول اقشاسىز وپەراتسييالاردىڭ كٶلەمٸ 2,5 ەسەگە ۇلعايىپ, شامامەن 7,5 ترلن تەڭگەنٸ قۇرادى.
سونىمەن قاتار ب. سۇلتانوۆ ەلەكتروندىق ساۋدا ٷلەسٸنٸڭ ٶسۋٸنە قاراماستان, بٸزدە ەلٸ كٷنگە دەيٸن ونلاين-جەلٸگە تولىق كٶشۋ ٷشٸن كەدەرگٸلەر بار ەكەنٸن ايتتى. ولار - كٶلەڭكەلٸ ەكونوميكانىڭ ٷلەسٸنٸڭ جوعارى بولۋى, بانكارالىق تٶلەمدەر, ەكۆايرينگ بويىنشا كوميسسييانىڭ جوعارى بولۋى, شاعىن ورتا كەسٸپورىنداردىڭ دايىن ەمەستٸگٸ جەنە تاۋارلاردى ۋاقتىلى جەتكٸزە الماۋ سيياقتى پروبلەمالار.
ەلەكتروندىق ساۋدانىڭ ٶسۋ قارقىنىن قولداۋ ٷشٸن نورماتيۆتٸك جەنە تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋدٸ ودان ەرٸ جەتٸلدٸرۋ قاجەت.
بٸرٸنشٸ. باستاۋشى جەنە تەجٸريبەلٸ كەسٸپكەرلەردٸ ينتەرنەت-پلاتفورمالاردا ٸلگەرلەتۋ بويىنشا تٸكەلەي قولداۋ كٶرسەتٸلدٸ. بٷگٸن قازاقستاندىق كومپانييالاردى اليبابا, Amazon, ياندەكس, وزون, Shopify سيياقتى حالىقارالىق ونلاين ساۋدا الاڭدارىنا شىعارۋ بويىنشا ەلدٸك ەرٸپتەستٸك پىسىقتالى جاتىر. مىسالى, Alibaba پلاتفورماسىنا كٸرۋگە «التىن جەتكٸزۋشٸ» رەتٸندە 50 كومپانييا ٸرٸكتەلدٸ. بۇل پرەميۋم مەرتەبەسٸ جاھاندىق اۋديتوريياعا قول جەتكٸزۋدٸ, ماركەتپلەيس ٸشٸندە كەشەندٸ ٸلگەرلەتۋ مٷمكٸندٸگٸن قامتاماسىز ەتەدٸ.
ەكٸنشٸ. پاندەمييا جاعدايىندا جەدەل قارقىنمەن دامىپ جاتقان قازاقستاندىق تسيفرلىق ساۋدا الاڭدارىن قولداۋعا باعىتتالعان شارالار قابىلدانۋدا.
بٷگٸندە نارىقتا 13 پلاتفورما جۇمىس ٸستەيدٸ. Kaspi, chocofamily, technodom, mechta جەنە باسقالارى تەرٸزدٸ ماركەتپلەيستەردٸڭ 20-عا جۋىق تاۋارلارى مەن قىزمەتتەرٸ بار.
مىسالى, ۇلتتىق كٶشباسشى kaspi دٷكەنٸنٸڭ تاپسىرىستارىنىڭ سوماسى 2020 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىعىندا ٶتكەن جىلدىڭ ۇقساس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 2 ەسە ٶستٸ.
«ەلەكتروندىق ساۋدانى ودان ەرٸ دامىتۋ ماقساتىندا ەلەكتروندىق ساۋدانى جٷزەگە اسىرۋدان تٷسكەن كٸرٸستەر جىلدىق جيىنتىق تابىستىڭ كەمٸندە 40% قۇراعان جاعدايدا, سالىق كودەكسٸندەگٸ جەكە كەسٸپكەرلەر ٷشٸن كورپوراتيۆتٸك تابىس سالىعى مەن جەكە تابىس سالىعىن تٶلەۋدەن بوساتۋ نورماسى جٶنٸندەگٸ ٶزگەرٸستەردٸ قولداۋدى سۇرايمىز. قولما-قول اقشاسىز تٶلەمدەردٸ پايدالانۋدى ىنتالاندىرۋ ٷشٸن ۇلتتىق بانكپەن بٸرلەسٸپ بانكارالىق اۋدارىمدار كوميسسيياسىن تٶمەندەتۋ, ەكۆايرينگ مەسەلەلەرٸن پىسىقتاۋ, سونداي-اق جاڭا بانكتٸك ەمەس تٶلەم جٷيەلەرٸن دامىتۋ تالاپ ەتٸلەدٸ», — دەدٸ مينيستر.
ٷشٸنشٸ. تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ تۋرالى زاڭنىڭ جاڭا نورمالارى شەڭبەرٸندە مينيسترلٸك «بٸر تەرەزە» قاعيداتى بويىنشا تۇتىنۋشىلاردان شاعىمداردى قابىلداۋدىڭ بٸرىڭعاي پلاتفورماسىن ٸسكە قوسۋدى كٶزدەيدٸ. ول تۇتىنۋشىعا ٶز قۇقىقتارىن قورعاۋعا, سونداي-اق بٸلٸمٸن جەنە بيزنەس مەدەنيەتٸن ونلاين رەجيمدە جەتٸلدٸرۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بٷگٸنگٸ تاڭدا تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ بويىنشا ماركەتپلەيس تاقىرىبى دٷنيەجٷزٸلٸك ساۋدا ۇيىمىنىڭ, ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداعى مەن ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جەنە دامۋ ۇيىمىنىڭ كٷن تەرتٸبٸندەگٸ ترەند بولىپ تابىلادى.
تٶرتٸنشٸ. حالىقارالىق ساۋدا ورتالىعىمەن (ITC) بٸرلەسٸپ «Ready4Trade Central Asia» اۋقىمدى 4 جىلدىق جوباسى ٸسكە اسىرىلۋدا. ونىڭ ماقساتى — ورتالىق ازييانىڭ بەس ەلٸنٸڭ ٸشكٸ ايماقتىق جەنە حالىقارالىق ساۋداسىن دامىتۋدى قولداۋ.
بەسٸنشٸ. ساۋدانى دامىتۋدىڭ 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىنىڭ جوباسىندا بٸرقاتار شارالار قاراستىرىلعان. ولار: ساۋدانى دامىتۋدىڭ مونيتورينگٸ مەن تالداۋىنىڭ بٸرىڭعاي اقپاراتتىق-تالداۋ جٷيەسٸن قۇرۋ, ەلەكتروندىق ساۋدا نارىعىنىڭ ستاتيستيكالىق ەسەبٸن, تالدامالىق جەنە ماركەتينگتٸك زەرتتەۋلەرٸن جەتٸلدٸرۋ, ەلەكتروندىق پلاتفورمالاردى دامىتۋ جەنە كەڭەيتۋ, فۋلفيلمەنت ورتالىقتارىنىڭ جەلٸسٸن كەڭەيتۋ, كەسٸپكەرلەردٸ وقىتۋ جٶنٸندەگٸ e-commerce ورتالىقتارىن اشۋ بويىنشا بٸرقاتار شارالار كٶزدەلۋدە.
سٶز سوڭىندا باقىت سۇلتانوۆ ەلەكتروندىق ساۋدا سالاسىنداعى نەگٸزگٸ ترەندتەر ساندىق كريپتوكۆاليۋتالاردى قولدانۋ, ومنيكانالدى قۇرالداردى دامىتۋ, «ۋاقىتىلى جەتكٸزۋ» پرينتسيپٸ بار روبوتتاۋدى قولدانۋ ارقىلى جەتكٸزۋ جەنە لوگيستيكا, ناقتى بولجاۋ, تەرەڭ تالداۋ ٷشٸن ٷلكەن دەرەكتەردٸ پايدالانۋ, قاتىسۋشىلارعا دەربەستەندٸرٸلگەن قىزمەتتەردٸ قامتاماسىز ەتۋ, ترانزاكتسييالىق كوميسسييالاردى ازايتۋ ٷشٸن بلوكچەين تەحنولوگيياسىنا ترانسشەكارالىق تٶلەم جٷيەلەرٸنە ٶتۋ بولىپ وتىرعانى بايقالۋدا ەكەنٸن جەتكٸزدٸ.
«جوعارىداعى ترەندتەردٸ ەسكەرە وتىرىپ, بٸز ەلەكتروندىق كوممەرتسييانىڭ بارلىق قاتىسۋشىلارىن قولداۋ ٷشٸن تولىققاندى ارحيتەكتۋراسىن قالىپتاستىرامىز جەنە قازاقستانداعى B2B مەن B2C سەگمەنتتەرٸندەگٸ كٶلەمدەردٸ ۇلعايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەمٸز», — دەپ تٷيٸندەدٸ مينيستر.
